ING-reclame

Frappant dat men in het eindbeeld van de rond deze tijd uit te zenden tv-commercial van de ING Bank een duidelijke verwijzing naar de ondergang van de Titanic kan zien. Wat men noemt: ’n typisch geval van toeval van omstandigheden.

(FD van 30 oktober)

Minister Bos heeft de commissie samengesteld die het failliet van DSB, alsmede rol van de toezichthouders hierin, gaat onderzoeken (zie hier link voor de brief). Op zich is er niets mis met de commissie. De commissieleden zijn voldoende onafhankelijk en zijn  zeker deskundig.

Het onderzoek zal worden verricht door de volgende vier leden. Als voorzitter van de commissie zal fungeren professor Scheltema. De andere drie commissieleden zijn de professoren Du Perron en Koedijk en de heer Graafsma.

Professor Scheltema bekleedde diverse hoogleraarposten op het terrein van het staats-en bestuursrecht en was voorzitter van de WRR van 1998 tot 2004. Hij is nu regeringscommissaris voor de algemene regels van bestuursrecht. Professor Du Perron is hoogleraar privaatrecht en betrokken bij Icesave-onderzoek. Professor Koedijk is hoogleraar Financial Management in Tilburg. Graafsma was als registeraccountant verbonden aan KPMG.

Toch is de samenstelling van z’n commissie ook weer erg voorspelbaar. Het zou de diversiteit zeer ten goede komen als in een dergelijke commissie nu ook eens een echte vertegenwoordiger van de consument zou plaatsnemen. Het betreft hier toch een onderzoek naar een zaak die (1) de consument zeer aangaat en (2) die door de consument dan wel consumentenorganisaties is aangezwengeld.

Waarom niet een vertegenwoordiger van bijvoorbeeld de Consumentenbond opnemen in de commissie?

BinckBank is tot op vandaag een baken van rust in de woelige baren van de bankenzee. Geen ALT-A hypotheken, een koers die zelfs hoger is dan voor de kredietcrisis, sterke financiele resultaten, geen graaiende bonuscultuur. Kortom, bij BinckBank gaat het goed.

Dan is het toch opmerkelijk dat een van de belangrijkste medewerkers onder de RvB, de directeur Retail Kalse, moet opstappen ‘wegens verschil van inzicht over de te volgen strategie’. Kalse droeg verantwoordelijkheid voor de belangrijkste winstbron van de effectenbank.

Ik ben zeer bezorgd over deze ontwikkeling. In het FD is het volgende citaat van mij opgenomen (zie link):  ” Alex-oprichters Peter Verhaar en René Frijters verbazen zich over het plotselinge vertrek van Kalse, die dertien jaar geleden als derde man aantrad bij Alex. ‘Ik maak mij er erg zorgen over dat de directeur particulieren het veld moet ruimen na een conflict over het beleid. Dat is de man die verantwoordelijk is voor de ruim 300.000 Nederlandse particuliere beleggers die via Binck en Alex beleggen’, zegt Verhaar. ‘Ik vind het ernstig. Na de raad van bestuur is hij de belangrijkste man in het bedrijf. Als Kalse het niet eens is met het beleid, wat is er dan aan de hand?”

Vervolgens spreek ik het vermoeden uit dat de geringe mate van innovatie een reden kan zijn voor het vertrek. Kalse heeft bijgedragen aan een flink aantal innovaties, maar de laatste 2 jaar staat de broker stil (zie ook mijn blog van 4 augustus http://bank.blog.nl/binckbank/2009/08/04/zelfs-succesvolle-banken-als-alex-en-binck-innoveren-niet).

BinckBank doet het op veel fronten goed, maar niet innoveren is op de lange termijn voor alle stakeholders een slechte zaak.

Minister Bos heeft gisteren een brief naar de kamer gestuurd waarin gerefereerd wordt aan de werkloosheidsaannames die ten grondslag liggen aan de  ’ Illiquid back-up facility ‘ van ING, zeg maar het overgenomen ALT-A risico( zie hier de link). De brief gaat eigenlijk over de mogelijke problemen in de hypotheekportefeuille van ABN AMRO, maar geeft m.b.t. de ALT-A hypotheken geen rustig gevoel.

Wat schrijft de minister?

” Ter vergelijking met ING illiquid asset back-up facility is het in de VS niet zo dat restschulden uit hypotheekverplichtingen bij de lening- nemer blijven hangen, zoals dat in Nederland wel het geval is. In geval van betalingsproblemen, bijvoorbeeld als gevolg van werkloosheid, is er in de VS een sterkere prikkel om «afscheid» te nemen van de hypotheek en de woning. Het gevolg is dat werkloosheid in de VS sneller tot hypo- theekverliezen leidt bij de leningverstrekker dan in Nederland.”

Natuurlijk, het was allemaal bekend dat het zo gaat in de VS; je kunt je hypotheek niet betalen, lever de sleutels van je huis in en vertrek: de bank blijft achter met de restschuld die natuurlijk altijd minder is dan de waarde van het huis.

De vooruitzichten voor de huizenmarkt zijn nog altijd niet positief. ING heeft bekend gemaakt in 3e kwartaal voor 550 miljoen af te boeken op ALT-A hypotheken. Dat is veel geld, maar ING draagt slechts 20% van het risico. Met andere woorden, de overheid draagt 80% van het risico en dat is een bedrag van 2,2 miljard (!). Bos werkt op kasbasis en hoeft pas af te schrijven als er daadwerkelijk verlies wordt geleden. Dat is nog niet het geval en hoeft ook niet te gebeuren, maar de voortekenen zijn niet gunstig. Gisteren bleek dat de verkoop van nieuwe huizen in de VS opnieuw stokt.

Ik vermoed dat Bos niet zo lekker slaapt. Hoe staat het met beleggers in staatsobligaties?

Vorige week heeft kamerlid Tang (PVDA) antwoord gekregen op vragen die hij 9 september aan de minister van financien had gesteld (zie hier de link). Vraag 3 luidde als volgt: “weet u wat de omvang is van de bonuspotten bij Nederlandse banken?”.

Interessante vraag, zeker in relatie tot de recordbonussen in de VS en UK , o.a. bij banken die met overheidssteun overeind zijn gebeleven. Het antwoord van Bos is op zijn minst nog interessanter.

Dit is zijn antwoord: “Ik ken de totale omvang van bonuspotten bij Nederlandse banken niet”. Dat is jammer, want in antwoord op vraag 2 geeft Bos aan de omvang van de bonussen bij Amerikaanse banken wel te kennen.

Nog ontluisterender is m.i. het vervolg van het antwoord. DNB heeft onlangs een onderzoek naar het beloningsbeleid bij banken uitgevoerd. Hierover was veel te doen, want de variabele beloning was nauwelijks teruggelopen, ondanks verlieslatende activiteiten. Ik heb aandacht aan dit rapport besteed in mijn blog van 21 september http://bank.blog.nl/bankieren-algemeen/2009/09/21/onthullend-bonusrapport-dnb-risico-speelt-nauwelijks-een-rol-in-het-vaststellen-van-de-bonus).

En wat zegt de minister vervolgens in zijn antwoord: ” dit vormde geen onderdeel van het onderzoek van DNB naar de beloningspraktijken bij Nederlandse financiele ondernemingen”.

Tsja, wat heeft DNB dan gedaan in dat onderzoek? De vragen Tang zijn zeer legitiem. Consumenten willen weten wat er gebeurt met haar belastinggeld. Ook in Nederland zijn veel financiele instellingen gered met overheidsgeld en dan is het relevante informatie te  weten of deze financiele instellingen bonussen gaan uitkeren.

Ik vind het niet eens een gemiste kans, ik vind het een gospe.

Gisteren heeft CEO Hommen de opsplitsing van de ING Groep in een bancaire poot en een verzekeringspoot aangekondigd. Via een webcast konden buitenstaanders  ’live’  meekijken naar de uitleg van Hommen. Hommen wekt een zeer betrouwbare, bijna saaie, indruk, terwijl het gaat om een zeer majeure operatie. Belangrijkste conclusies:

(1) het bankverzekeringsmodel houdt voor ING op te bestaan

(2) ING Direct VS wordt verkocht

(3) er wordt een nieuwe Nederlandse financiele instelling gecreeerd, gespecialiseerd in hypotheken en consumentenleningen

(4) ING gaat deel staatsschuld terugbetalen en minister Bos krijgt een hogere risicopremie voor de Alt-A hypothekenportefeuille

Laten we de aangekondigde maatregelen onder de loep nemen. Lees verder

Op 14 september (deel 1) en op 20 september (deel 2) heb ik in dit blog aandacht besteed aan het feit dat ING in de informatievoorziening rondom de TOP (spaarrekening) niet echt duidelijk is geweest over de hoogte van de rente na de periode van 6 maanden. Veel klanten gingen er van uit dat de rente na die periode 4% zou worden. Dit bleek echter een variabele rente te zijn. In de brochure was dit niet duidelijk aangegeven.

De AFM had aangekondigd dat zij onderzoek zou doen en heeft, heel snel, de resultaten van dit onderzoek naar buiten gebracht.

Op haar website (zie hier) stelt de AFM dat ING ‘niet misleidend was, maar wel onvoldoende duidelijk’.

Het zal wel aan mij liggen, maar ik zie het verschil niet. Ten overvloede geeft de AFM ook nog aan dat zij ‘ING heeft laten weten dat de eerdere informatieverstrekking onvoldoende duidelijk was, en heeft de bank gewezen op haar verantwoordelijkheid om klanten op duidelijke wijze te informeren over producten’.  AFM geeft verder enkele onderbouwing voor haar stelling dat het niet zeggen dat de rente variabel is geen misleiding is.  Dit is ook wat het programma Kassa naar voren bracht en waarom de jurist in de uitzending zei dat dit valt onder ‘oneerlijke handelspraktijken’.

Mijn visie is, in gewone mensentaal, dat ING heeft haar klanten in de waan heeft gebracht dat de rente 4% vast zou zijn en dat zij erop speculeerde dat consumenten niet in de pen klimmen of de media informeren. Die tijd is echt voorbij, zie DSB.  Naar mijn mening moet ING gewoon op de blaren zitten en de consumenten een vergelijk aanbieden. Misschien was het een ‘foutje’, maar dan nog. Consumenten moeten kunnen vertrouwen op een brochure. Dit zegt de AFM ook op de website. Lees mee ‘ De AFM gaat er van uit dat vanaf heden alle marktpartijen helder moet zijn aan welke eisen de informatieverstrekking voor spaarproducten moet voldoen. Bij nieuwe gevallen zal de AFM dan ook over kunnen gaan tot formele maatregelen’.

Dus vanaf nu moet het anders, pech voor de mensen die al schade hebben geleden. Dit is halfslachtig en de kool en de geit sparen. Weer een gemiste kans om banken te wijzen op hun verantwoordelijkheid.

In een interview met de website Z24 is van Duijn, commissaris bij AFAB, een financiele dienstverlener die ook in het nauw lijkt te komen door te hoge provisies bij verstrekken van koopsompolissen, aan het woord (zie hier link). In de laatste alinea doet hij toch wel een opmerkelijke uitspraak. Hier is het citaat:

” Afab maakte donderdagochtend 22 oktober bekend de verstrekte koopsompolissen tot 1 januari 2008 te gaan onderzoeken. Hoe keek u als commissaris al die tijd aan tegen het verdienmodel dat sinds de ondergang van DSB in de schijnwerpers staat?
“Ho ho, de manier van koopsompolissen verstrekken is pas een probleem sinds de AFM daar onderzoek naar is gaan doen. Totdat die onderzoeken begonnen, was het volstrekt normaal! Ik herinner mij dat we bij Robeco ook zulke producten verkochten. Daar kwam toen ook een percentage bovenop, dat noemden we toen een ‘beheervergoeding’, geloof ik. En provisies van 80 à 90 procent op koopsompolissen, zoals bij DSB en waarover mensen nu praten bij Afab, dat was mij niet bekend.”

Van Duijn, die toch vooral bekend staat als ‘ beleggingsstrateeg’, geeft toch wel een bijzondere inhoud aan het begrip commissaris. Excessieve provisies rekenen is toegestaan zolang de toezichthouder het niet verbiedt. Toegegeven, het staat een bedrijf vrij zelf te bepalen hoe hoog de provisies zijn. Polishouders zullen echter toch de verwachting hebben dat commissarissen toezien op een zekere mate van ethisch handelen. Hier treft ook PVDA topman, en tot voor deze week ook commissaris bij AFAB, Vermeend, nota bene financieel onderlegd en staatssecretaris van Financien, blaam. Naar mijn mening wisten commissarissen, of zouden moeten weten, dat deze praktijk al jaren opgeld deed en hadden dus al veel eerder kunnen ingrijpen. Lees verder

Het viel mij al op. Rond dit blog waren opvallend veel reclames voor allerlei groepen die zich opwerpen als de belangenbehartiger voor DSB gedupeerden. Gisteren heeft NOVA een zeer interessante uitzending gemaakt over deze instellingen (zie hier link). Te gast was van der Andel, curator, die consumenten waarschuwde net te snel in zee te gaan met belangenbehartigers. Orienteer je goed vooraf wat het doel is dat bereikt moet worden. Niet eenvoudig, want er zijn er nu al 11 die tegengestelde belangen hebben. Er zijn drie groepen (gewone spaarders met meer dan 100.000 euro, achtergestelde deposito’s en koopsom-gedupeerden). Niettemin, zo zei hij, is het vormen van een vooral grote groep gedupeerden een zinvolle zaak. Lees verder

Op 9 juli en 14 oktober heb ik op dit blog geschreven over de mogelijke problemen bij AFABhttp://bank.blog.nl/afm/2009/10/14/niet-alleen-dsb-liet-zorgplicht-soms-links-liggen-fin-dienstverlener-afab-is-ook-beboet).

AFAB opereert voor een deel op hetzelfde werkterrein als DSB; het heeft echter (nog) geen algemene bankvergunning en heeft dus ook geen spaargeld onder beheer.

Vandaag heeft AFAB aangekondigd dat zij alle dossiers nog eens met een kritische blik zal gaan doorlopen en evt. probleemgevallen zal gaan oplopen. Dit lijkt een wijze zet. Het is de enige manier om de publieke toorn voor te zijn.

Er zijn wel opmerkelijke parallellen te constateren, niet alleen in het verdienmodel met hoge provisies voor de tussenpersonen, maar ook het weer plotseling (en zonder opgaaf van reden) opstappen van een bekende commissaris, in dit geval Vermeend.

Er is nog een toevalligheid. AFAB is net als Scheringa een echte sportliefhebber. AFAB sponsert namelijk de basketbalsport, de Nederlandse Handbalbond, schaatsen, judo, darten, korfbal, volleybal, boksen, zwemmen, en ijshockey.

Tsja, en dan net als Scheringa ook een grote voetbalclub, namelijk Vitesse. Het zal ons toch niet gebeuren dat dit jaar twee clubs uit de eredivisie hun sponsor kwijtraken?

Het lijkt mij zinvol dat AFAB niet alleen zelf naar de dossiers kijkt, maar dat de AFM, die al eerder een relatief kleine boete heeft uitgedeeld, over de schouder van AFAB meekijkt.