Ik was geen striplezer in mijn jeugd, maar twee striphelden zijn mij bij gebleven: Dick Bos en Archie, de man van staal.

Beide helden komen regelmatig weer bovendrijven in mijn geheugen. Dick Bos als ik minister Bos weer stoere verhalen hoor vertellen over het terugpakken van de bankiers, die vermomd als struikrovers, eerzame burgers het leven zuur maken. Maar ook Archie is helemaal terug als ik de NVB voorman, Boele Staal, hoor praten over het bankwezen.

De heer Staal trekt net als Archie onverschrokken ten strijde en alle mensen zijn heel bang voor hem en deinzen terug. Zij weten niet dat Archie een robot is die wordt bediend door de bouwer van de robot, professor Ritchie, neefje Ted en zijn vriend Ken.

Wij weten wel beter. Ook de heer Staal is een robot die op afstand wordt bediend door de bazen van de ‘grote banken’ . De mensen snappen het allemaal niet, de banken in Nederland hebben geen schuld, het waren de Amerikaanse banken. De mensen in de dealingrooms van de ‘grote banken’ hadden echt het beste voor met de klant. De klant kocht de producten toch, wat zeuren jullie nu toch.

En na 1 jaar moeten wij allemaal echt ophouden die arme bankiers nog langer te pesten. Volgens Archie hebben zij hun les geleerd en gaan nu echt de klant centraal stellen. En dat kan alleen met ‘grote banken’. De heer Staal vindt praten over kleine banken kabouterpraat. Tuurlijk, mijnheer Staal, u vindt het maar niets om als de levensgrote Archie de voorman te zijn van kleine kabouters; als die kleine kabouters maar wel even via de belasting uw smeerolie betalen, want anders stopt al het raderwerk van de robot.

Het wordt de hoogste tijd dat ik die nieuwe stripheld Kabouter Wesley ga lezen: die weet wel raad met dit soort mensen, ik haat robots!

Als je terugkomt van een weekje vakantie in New York dan scan je altijd de kranten snel door. In de periode voor kerst gebeurt er over het algemeen niet veel, maar mijn oog viel op een bericht in FD van 22 september, waarin een klant 25% van de gemaakte kosten voor het opbouwen van een pensioen had weten terug te krijgen. Dat is opvallend nieuws, want ik had niet gedacht dat het ‘woekerpensioen‘  nog in 2009 de krant zou halen. Nog meer nieuws is dat het eerste geval van woekerpensioen niet plaats vindt bij een obscure bank, maar bij de  intermediair Van Lanschot Chabot waarin Van Lanschot voor 49% deelneemt en volgens de website ‘intensief bij betrokken is’. U kent Van Lanschot wel, die bank met CEO Deckers aan het roer, de eerste bankier die ‘sorry’ zei na de kredietcrisis en ook degene die het durfde uit de school te klappen over het achterkamertjesoverleg van de bankiers over DSB, waaruit bleek dat de heren bankiers helemaal geen redding wilde van DSB, die dus. Van Lanschot Chabot  is voor 51% in handen van de Goudse Verzekeringen.

Wat is er gebeurd? De zaak is aan het rollen gebracht door een prive-persoon die de gegevens vervolgens aan het FD ter beschikking heeft gesteld. Alle betrokken partijen zwijgen verder, dus we moeten het doen wat gepubliceerd is.

De klant in kwestie heeft een pensioenverplichting via Van Lanschot Chabot afgesloten, die op haar beurt de polis heeft ondergebracht bij Nationale  Nederlanden. Van Lanschot Chabot ontving 19.380 aan afsluitprovisie en 7.318 aan doorlopende provisie. De klant zou tot nu toe 188.951 aan premie hebben betaald. De provisie komt dan op 14%.

De klant vond het allemaal wat veel en heeft door zich te beroepen op de Wet Wederverkoop 25% teruggekregen (hij vroeg 50%). Klant kan zich beroepen op deze wet omdat de wederverkoper, Van Lanschot Chabot, niet voldoende transparant zou zijn geweest in de consequenties van het product en het belang dat zij bij deze zaak had.

Van Lanschot Chabot beschouwen de polis volgens het FD als een ‘woekerpensioen‘ (dat is het, maar daarover later) , maar tegelijkertijd stelt de intermediair dat ‘ zij niet teveel ontvangen hebben voor de verrichte werkzaamheden’. Tsja, dan ben ik benieuwd wat deze intermediair allemaal heeft gedaan voor die eerste post van 19.380!  Wat zou z’n adviseur verdienen? Laten we eens 200 euro nemen (348.000 per jaar), dan is de adviseur 100 uren bezig geweest met het advies. Gelooft u het?

En dan krijgt Van Lanschot Chabot ook nog eens 7.318 per jaar, terwijl iedereen weet dat er vrijwel nooit wat verandert in z’n polis. En dan heeft de AFM ook nog gesignaleerd dat de overzichten over pensioen te wensen over laten, dus daar kan het ook niet aan liggen.

Het is helaas allemaal nog veel erger. Want die duurbetaalde adviseurs zetten de vraag snel door naar Nationale Nederlanden, die bereid zijn deze torenhoge provisies te retourneren. Kunnen ze gemakkelijk doen, want Nationale Nederlanden rekent 0,5% voor aan-en verkoop van de beleggingen (Vermogensbank Alex rekent bijvoorbeeld slechts 0,1%). En dan mag de klant ook nog eens 0,5% beheerkosten aftikken, ook als er geen rendement is behaald (geen ‘no cure, no pay’ zoals Vermogensbank Alex dat doet).

Van Lanschot Chabot bekent geen schuld, want zij geeft een ‘coulance-vergoeding’. Ja, die ken ik nog goed. Dat deden wij ook als we van mening waren dat de klant ongelijk had, maar we bang waren de klant kwijt te raken. De betrokken klant laat het hierbij. Dat is wel jammer, want dit incident laat zonneklaar zien dat het in de pensioenwereld net zo rot is als in de verzekeringswereld. Maar ik denk dat in 2010 deze bal verder gaat rollen. Verzekeraars kunnen hun borst nat maken. En RADAR zal er garen bij spinnen.

Op 22 december heeft het FD een ingezonden brief van mij geplaatst over de vraag waar en hoe banken moeten gaan innoveren. Hieronder de brief.

“In het weekendessay in Het Financieele Dagblad van zaterdag 12 december geeft redacteur Prisco Battes een voorzet hoe de financiële branche weer kan oprijzen uit de rokende puinhopen. Naar zijn mening moeten de banken en verzekeraars vol inzetten op innovatie. Wie kan het met hem oneens zijn?
De hamvraag is natuurlijk waar we moeten innoveren. Battes kiest, en ook naar mijn mening terecht, voor investeren in nichemarkten. Vervolgens noemt hij een paar mogelijke nichemarkten (professionele optiehandel, betalingsverkeer, handelsfinanciering).
Het is mij echter een raadsel waarom Battes de effectenhandel voor particuliere beleggers niet noemt in zijn betoog.
Nederland heeft met het beursgenoteerde BinckBank, waaronder Vermogensbank Alex, in de eerste plaats een formidabele nationale kampioen, die in 2009 geen daling van de winst zag, maar een recordwinst kan optekenen.
In de tweede plaats is BinckBank succesvol in het uitrollen van het businessconcept in Europa (België, Frankrijk), dit in tegenstelling tot veel Europese concurrenten die hun internationale ambities volledig zagen stranden.
Het is niet alleen uw redacteur die over deze zeer interessante nichemarkt heen kijkt, ook Holland Financieel Centrum heeft deze sector niet verheven tot een ‘speerpunt’.
Jammer, want deze Europese speler heeft zijn hoofdkantoor in Amsterdam.
Zou het gebrek aan aandacht wellicht komen doordat BinckBank innoveert zonder poespas, geen staatssteun heeft gehad, geen bonuscultuur heeft en met name het belang van de klant centraal heeft gesteld?   “

Uit onderzoek is gebleken dat internetbankieren is gaan behoren tot de standaarduitrusting van de consument. Enige maanden zijn  2700 Nederlanders ondervraagd in een onderzoek naar de ‘E-insurance consument’. Alle 2700 consumenten hebben de afgelopen 12 maanden een financieel product afgesloten (zie  18 juni http://bank.blog.nl/abn-amro/2009/06/18/internetbankieren-zet-opmars-voort).

Van deze groep doet 90% (!) aan internetbankieren en gaat 50% op zoek naar informatie over financiele producten op internet. Sowieso is deze groep e-commerce minded; maar liefst 78% doet ook andere aankopen via internet.

Toch blijven banken soms hardleers en denken dat de ‘internetbankierende klant’ toch eigenlijk graag naar een kantoor wil komen en daar een ‘gesprek’ zou willen voeren met de bankdirecteur. Vroeger, toen bankdirecteuren nog notabelen waren, zou aan z’n verzoek natuurlijk zonder dralen gevolg zijn gegeven. Maar de ‘kredietcrisis’ heeft de bankiers van hun voetstuk gestoten en vooralsnog hebben de banken er nog weinig aan gedaan om hun oude status weer terug te vinden.

Ik heb het de afgelopen weken met de RABO mogen ervaren. Ondanks dat de RABO op haar website schrijft dat ” eten, slapen, internetbankieren. Allemaal de gewoonste zaak van de wereld. Met Rabo Internetbankieren regelt u al uw bankzaken vanuit huis. Of zelfs vanaf uw vakantieadres, want internetbankieren is niet gebonden aan plaats of tijd”.

Ik stelde per mail een vraag over hoe de RABO klantenservice definieert. Ik had namelijk het gevoel gekregen dat de RABO vooral aan rekeningservice doet (ik stond voor zeer klein bedrag rood op een rekening, terwijl ik op een andere rekening voor een zeer groot bedrag credit stond; vervolgens werd gedreigd met een aantekening bij Bureau Kredietregistratie).

Vervolgens werd ik gemaild (dat wel) dat de bank graag een gesprek wilde, na weigering mijnerzijds (eerst maar eens een reactie via de mail) werd ik twee maal gebeld (volgens de RABO ‘hadden wij er dan uit kunnen komen!’) en vervolgens wordt mij gevraagd om een gesprek te voeren met de bankdirecteur.

Banken, snap de tijdsgeest nu eens eindelijk. De klant betaalt, dus bepaalt. Dus als de klant vraagt om een schriftelijke reactie, dan graag een schriftelijke reactie.

Ik kopieer hieronder het blog van www.zappen.blog.nl over het rapport dat RLT 4 heeft bemachtigd over DSB. Het bevestigd het beeld dat DNB, in casu Wellink, met name Scheringa weg wilde hebben. Het is een beeld dat ook al in dit blog werd geschetst.

hier volgt het blog:

De primeur van RTL Nieuws van afgelopen dinsdag kan de nieuwsorganisatie duur komen te staan. De Nederlandsche Bank (DNB) doet namelijk aangifte tegen RTL Nieuws voor het lekken van vertrouwelijke documenten. Volgens DNB is er sprake van een ‘misdrijf’, nu een explosief juridisch advies over het DSB-debacle op straat ligt.

RTL Nieuws bracht dinsdag naar buiten dat DNB al tijden afwilde van Dirk Scheringa van DSB Bank. Er was zelfs een plan om hem te onteigenen, maar DNB durfde dit niet aan omdat de uitkomst van de poging onzeker was. Volgens RTL Nieuws is DNB al jaren op de hoogte geweest van duistere praktijken bij DSB Bank, maar greep het niet in terwijl zij dit als toezichthouder wel zou moeten.

In de sommatie staat letterlijk: ,,Het is aannemelijk dat verspreiding van het advies haar oorzaak vindt in een misdrijf. DNB zal vandaag aangifte doen van een mogelijke overtreding van toepasselijke geheimhoudingsverplichtingen.” Uit het bewuste interne document, lees hier , bleek dat advocatenkantoor Nauta Dutilh DNB adviseerde over onteigening van Dirk Scheringa, en al vóór de ondergang van DSB zelfs opperde om desnoods de noodregeling (een faillissement) aan te vragen om van Scheringa af te komen.

Ook eist Nauta Dutilh namens DNB dat RTL Nieuws het betreffende juridisch advies van de site verwijdert, omdat het hier gaat om correspondentie tussen een advocaat en zijn cliënt.

RTL Nieuws zal niet aan dat verzoek voldoen, zegt hoofdredacteur Harm Taselaar opRTL Z. “Wij hebben intern zorgvuldig getoetst hoe het maatschappelijk belang zich verhoudt tot de belangen van DNB en zijn advocaten. Omdat het hier gaat om een bank die ten onder ging, met veel gedupeerden, en ernstige vragen over de kwaliteit van het toezicht door DNB, zagen wij zwaarwegende redenen om tot publicatie over te gaan. Gezien de paniekerige reactie van DNB was het ook een schot in de roos. Want dat juridisch advies geeft een wel heel onthullend kijkje in de keuken van DNB.”

Het Centraal Planbureau (CPB) maakt vandaag bekend dat het positiever is geworden over het herstel van de economie. De groei in 2010 zal circa 1,5 % bedragen en met name de werkloosheid loopt veel minder op dan eerder gedacht (6,5% i.p.v. 9,5%). Even voor uw herinnering. We leven vandaag 15 december 2009.

Z’n drie maanden geleden publiceerden de rekenmeester van het CPB een boek waarin een zeer dreigend scenario werd geschetst van de economie. Het boek dat met zeer veel tamtam werd aangekondigd heette notabene ‘de grote recessie’. Zie mijn blog van 2 september http://bank.blog.nl/kredietcrisis/2009/09/02/cpb-roept-in-boek-de-huidige-recessie-nu-al-uit-tot-de-grote-recessie.

Ik sloot toen mijn blog af met de opmerking dat zeer terughoudend zou moeten worden omgesprongen met het woord ‘grote’. Midden in een crisis (en dat zaten we natuurlijk wel) voorspellen dat dit de Grote Recessie zou zijn (ook in de politiek werd voortdurend de vergelijking getrokken met de Grote Depressie  van de jaren ’30) is vanuit een historisch perpectief onzin. Dat oordeel moeten we over 20 jaar aan historici overlaten. We zouden beter moeten weten. De “Grote Crash” van 1987 is in de statistieken nauwelijks waarneembaar.

Ik vind het jammer dat het CPB, dat zeer gezaghebbend is en waar door iedereen in economisch Nederland naar gekeken en geluisterd wordt, blijkbaar snel wilde scoren met een publicatie. Drie maanden later toch wel flink terugkomen op een dergelijk zwart scenario is slecht voor de reputatie van het CPB.

Lezers van dit blog weten dat ik zeer positief sta tegenover nieuwe banken. Helaas is het in Nederland bijna onmogelijk om een nieuwe bank , met name een nieuwe bank voor consumenten, te beginnen, zeker als bankvoorzitter Wellink in een interview heeft aangegeven dat hij nieuwe banken niet zit zitten, omdat het businessmodel te risicovol zou zijn.

In het FD van vandaag staat een ingezonden brief waarin een pleidooi wordt gemaakt voor de oprichting van nieuwe banken. Ik neem deze brief graag over!

RABO maakt draai

De Rabobank heeft een draai gemaakt na een publieke terechtwijzing van de Ombudsman Financiële markten. Zij gaat compensatie geven aan klanten die dachten dat zij een veilige hypotheekafspraak hadden gemaakt met de bank. Het tegendeel was het geval. Hoe moeten wij deze draai duiden? Blijkbaar is het heilige boontje onder de banken even gretig in het ongepast misbruik maken van het vertrouwen van klanten als alle andere ‘foute’ financiële instellingen die ooit woekerpolissen verkochten. Zij is daardoor van haar voetstuk gevallen. Spijtig genoeg. Want eerlijk gezegd had ik dit nooit gedacht van Rabobank.

Hoe moeten wij geloven dat banken de klant echt centraal gaan stellen als we deze berichten lezen? Hoe moeten wij geloven dat er fatsoenlijke banken bestaan? Het wordt hoog tijd dat de bestuurders van voor de kredietcrisis plaatsmaken voor nieuw bloed. Banken moeten worden bestuurd door jonge, minder statusgedreven geesten van deze tijd die echt door hebben dat de bank een maatschappelijke functie heeft. Anders vrees ik dat er weinig wezenlijks verandert in de mentaliteit bij deze seminutsbedrijven. Alleen als er een mentaliteitsverandering plaatsvindt op bestuurlijk niveau gaan banken eerlijkheid, duidelijkheid en bescheidenheid doorvoeren in de haarvaten van hun concerns.

De heer koster, we kennen hem nog als bestuurder van de AFM waarin hij pittige uitspraken deed over met name de accountantssector in Nederland, vindt dat Amsterdam een prominente rol moet gaan spelen bij islamitisch bankieren. Nu is elk initiatief om Holland Financieel Centrum nieuw leven in te blazen welkom, maar de link van Amsterdam en islamitisch bankieren ontgaat mij geheel. Overigens staat Koster niet alleen, ook minister Bos is van mening dat Amsterdam ‘ een spil moet spelen bij islamitisch bankieren‘.  En ook de Paus ziet kansen voor islamitisch bankieren.

Beiden geven echter nauwelijks een harde reden voor deze stellingname. Genoemd worden dat Dubai en Londen als financiele centra hard groeien, dat er in Nederland moslims wonen, dat de markt voor islamitisch bankieren in opmars is. Allemaal waar, maar waarom Amsterdam?

Ik zie eerder het tegendeel. Amsterdam, zie ook de tentoonstelling Capital Amsterdam  400 years financial history, is groot geworden door bankieren waarbij gewoon rente wordt gerekend (mag niet bij islamitisch bankieren), wij hebben grote internationale verzekeraars (niet toegestaan), we hebben de ouste beurs ter wereld (beleggen in rentedragende vermogenstitels mag niet), we zijn een groot gokland met Holland Casino en Postcode Loterij (mag niet). We staan bekend om onze intensieve veehouderij, waaronder varkens waarvan de financiering niet is toegestaan bij islamitisch bankieren.

De markt voor zogenaamde ‘sukuks’ , dat zijn leningen waarop geen rente wordt vergoed, is vooralsnog een niche-markt. Overigens wordt bij dit soort leningen weliswaar geen rente vergoed, maar wordt de vergoeding betaald uit de opbrengst van de investering. ik noem dat gewoon ‘ dividend’. Ik kan mij geen grote kapitaalmarkt voorstellen waarbij beleggers niet de mogelijkheid om zowel de hoofdsom als de rentevergoeding vast te kunnen zetten.

De heer Koster praat nu natuurlijk voor eigen parochie. Hij is de CEO van Dubai Financial Services Authority, de toezichthouder van Dubai, het emiraat dat door excessieve kredietverlening in de financiele problemen terecht is gekomen. Het is wrang dat Koster kansen ziet voor islamitisch bankieren omdat het ‘ Westen’  fouten gemaakt zou hebben.

Amsterdam en Holland Financieel Centrum kunnen betere prioriteiten vinden.

De CFO van RABO vind dat de aandacht voor de mogelijke verlaging van de Triple A rating door S & P  getuigt van hype. Hier staat zijn reactie. Wat krijgen we nu RABO? We zijn echt allemaal trots op de RABO, hoor, maar een bank die voortdurend schermt met de Triple A rating in reclames (terecht hoor) en tegen  Prinses Maxima zegt dat RABO  bankiers de enige bankiers nog zijn die rechtop lopen, die moet niet zo geprikkeld reageren als een rating bedrijf aankondigt dat de rating mogelijk verlaagd gaat worden. Want dat is toch echt de boodschap. En dat is echt nieuws, Bruggink. En dan niet alleen omdat het een verlaging zou kunnen worden, maar ook omdat het nog niet is gebeurd en dat is inderdaad een fantastische prestatie.

Van bankiers wordt enige terughoudendheid verwacht, ook van bankiers die het goed doen. Ook RABO heeft de klant in de kou laten staan (Opmaathypotheek, Robeco RenteMaxx, woekerpolissen bij Interpolis). Dus ook van de heer Bruggink.

De AFM heeft een eerste verkennend onderzoek gedaan naar de kosten van collectieve pensioenen, waarbij de deelnemer zelf  het beleggingsrisico lopen (zogenaamde Premie-overeenkomsten). Het is alarmerend en ontluisterend, maar niet onverwacht. Na de woekerpolis komt nu het woekerpensioen. Naast de bedrijfs-en ondernemingspensioenfondsen zijn ook weer de verzekeraars onderzocht en opnieuw blijkt dat verzekeraars vooral aan hun eigen portemonnee (en bonus) dachten en niet aan hun klanten (ik bedoel natuurlijk geen klanten, maar polisnummers).

Voornaamste conclusies: (1) gemiddeld 21% kosten, soms zelfs tot 35%, voor het overgrootste deel zogenaamde ‘ kosten’ ;   (2) slechts 7% voldoet aan transparantie-eisen. En nog even voor de duidelijkheid: de deelnemers nemen zelf het risico van de beleggingen voor hun rekening (daar heeft de AFM nog niet eens naar gekeken) en de beleggingskosten zitten hier nog niet eens in. En geloof mij, ze zullen niet beleggen bij bijvoorbeeld BinckBank!

Het is het zoveelste bewijs dat het goed mis is in de financiele branch en dat het belang van de consument geen rol speelt in de besluitvorming. Het is te hopen dat de AFM vaart maakt met haar voornemen om betrokken te worden in het productontwikkelingsproces. Want met de opmerking van de bestuurders van de pensioenkoepels dat ‘de leden verbetering moeten aanbrengen in hun communicatie’  kopen we natuurlijk helemaal niets.