De verzekeraars kunnen weer rustig achterover leunen. Het Verbond van Verzekeraars en de Ombudsman Financiele Dienstvelening, in de persoon van Wabeke, hebben het ‘woekerpensioen’ keurig ingepolderd. De kans op claims u.h.v. woekerpensioenen is erg klein, meldt het Verbond. Maar of de consument er iets mee opschiet staat te bezien. De pensioenverzekeraars mogen elk jaar 1,5% afromen van het belegd vermogen en daarnaast maar liefst 9,5% van de premie.

Hierbij wordt voortdurend geschermd met het feit dat pensioen zo een vreselijk moeilijk product zou zijn en dat daarbij een hoge beloning zou horen. Het pensioenproduct waar nu een akkoord over gesloten is, is echter van een grootse eenvoud! Het betreft een pensioenproduct waarbij er door de werkgever periodiek een (fiscaal bruto) bedrag op een geblokkeerde rekening bij een verzekeraar wordt gestort dat belegd dient te worden; er is geen garantie op een bepaald eindkapitaal en aan het einde looptijd ontvangt klant (fiscaal netto) het opgebouwde kapitaal: kan het simpeler? Nee, en nieuwkomer Brand New day bewijst het. En de computer zorgt ervoor dat belegd wordt binnen het afgesproken risicoprofiel. Uit eigen ervaring weet ik hoe eenvoudig dit is.

Het beleggen kan op verschillende manieren en wat mij betreft kan daar enige variatie in beloning optreden. Maar als er, opnieuw heel eenvoudig, in trackers of beleggingsfondsen (verzekeraars verdienen dan ook nog via de beheervergoeding in het fonds) wordt belegd, dan is een vergoeding van 0,5% tot 0,75% ruim voldoende. En waarom er 9,5% van de premie afgeroomd mag worden is mij helemaal een raadsel.

Ik hoop en verwacht dat de consument wakker wordt en zich niet in slaap laat sussen . Het loont echt om op internet goed te zoeken en te vergelijken. Wat dat laatste betreft is het tijd dat er goede onafhankelijke vergelijkingssites komen.

P.F. Verhaar
Oud-directeur Alex Beleggersbank

Je kan veel van Hoogervorst zeggen, maar niet dat hij niet consequent is of dat hij laf is. Recent heeft hij weer benadrukt dat de enige manier om een volgende bankencrisis te voorkomen, het vergroten van het eigen vermogen is. Hij gaat daarmee in tegen de mening van veel bankiers die vinden dat een solvabiliteit van 4% of 5% wel voldoende is. Ik ben het weer met hem eens, de solvabiliteit dient veel hoger te zijn. Dat daarmee een rem wordt gezegd op de kredietverlening zullen we (helaas) op de koop toe moeten nemen. Je kunt het ook omdraaien, is groei in onverantwoorde hypotheken nu de groei in kredietverlening waar we op zitten te wachten; dacht het niet. Hoogervorst is ook duidelijk over de vraag dat een hoger eigen vermogen de winsten van banken zal aantasten: volgens Hoogervorst waren die altijd al te hoog en mogen lager (he, he, het werd tijd dat dit eens werd gezegd).

Tijdens dezelfde lezing (zie hier), bij de afscheidsrede bij het vertrek van Schilder (DNB) als hoogleraar, is Hoogervorst helder over steun aan de banken. Zo vind hij dat banken die staatssteun nodig hebben, geen bestaansrecht in de private sector meer hebben en dus genationaliseerd zouden moeten worden. Nu is dit bij ABN AMRO wat betreft de aandelen ook gebeurd. Ik neem aan dat Hoogervorst hier dan ook over de obligatiehouders praat. Ik heb dit argument vaker gehoord als fervent obligatiebelegger. Echter obligatiehouders hebben ook moeten bloeden voor de problemen bij ABN AMRO en ING. De koersen zijn ver teruggezakt, soms tot 30% van de nominale waarde. Beleggers die toen verkochten of moesten verkopen zitten wel degelijk op de blaren. Ikzelf heb overigens goed verdiend aan de ING obligaties (ben nog altijd belegger in ING Verzekeringen obligaties, die zelfs nu nog ruim onder pari noteren met een vaste coupon van 6,375% voor komende 6 jaar) en kan mij daarom de frustatie van de aandeelhouders wel voorstellen. Ik vind om die reden de recente noviteit van RABO erg interessant (de senior contingent notes).  Daalt het eigen vermogen van RABO onder de 7%, dan worden 75% van de obligaties aandelen; jammer dat particuliere beleggers deze obligaties niet kunnen kopen.

Volledige nationalisatie is een harde maatregel en de vraag rijst dan natuurlijk ‘hoe krijgen we de banken dan weer terug in de private sector’ (ik neem aan dat de VVD’er Hoogervorst geen voorstander is van een permanente staatsbank). Dan moet toch weer worden aangeklopt bij die aandeel-en obligatiehouders  die eerder al hun geld zijn kwijtgeraakt. Het kan (bij ABN AMRO zal het zelfs moeten), maar het zal niet gemakkelijk zijn.

De beste route lijkt toch te streven naar een voldoende groot eigen vermogen, transparantie in de waardering van de activa EN een gediversificeerde bankensector, waar ook nieuwkomers een kans krijgen.

Bestuurders van banken weten het altijd goed voor zichzelf te regelen, daarbij gesteund door de raad van commissarissen. Gisteren publiceerde de kleine Kas bank, in 2008 een verlies van 40 miljoen en in 2009 een winst van 26 miljoen, haar jaarverslag (zie hier).

In het jaarverslag wordt veel aandacht gegeven aan het beloningsbeleid van de bestuurders, moet ook wel want in de RvC zit  ’ corporate governance missionaris ‘  Frijns. En wat kunnen wij, bankconsumenten , lezen:

“ Gegeven het bijzonder slechte jaar 2008 zou de lange termijn variabele beloning over de periode 2007-2009 en 2008-2010 niet tot enige uitkering leiden. De Raad van Commissarissen is van oordeel dat de buitengewone omstandigheden van 2008 daarmee zouden leiden tot de onbillijke uitkomst dat gedurende een aantal jaren  geen lange termijn variabele beloning aan de Raad van Bestuur zou worden uitgekeerd. Het nieuwe bezoldigingsbeleid voorziet in een evenwichtiger systematiek voor de lange termijn variabele beloning en dat met name beter rekening houdt met mogelijke (extreme) uitslagen in het resultaat zowel naar beneden als 15 naar boven. De Raad van Commissarissen is voornemens om het nieuwe bezoldigingsbeleid voor de Raad van Bestuur ook voor de lopende 3-jaarsperioden voor de zittende bestuurders toe te passen. De lange termijn variabele beloning voor de Raad van Bestuur over de genoemde perioden leidt daarmee tot een billijke en reële uitkomst. ”

Het is mij volkomen duidelijk. Als de resultaten door externe factoren uitstekend zijn, dan wordt dat netjes meegeteld voor de bepaling van de bonus. Vallen de resultaten tegen door externe factoren, dan wordt dat jaar maar even niet meegeteld, want dat zou zielig zijn voor de bestuurders.

Bos is nog geen maand weg als minister van financien of de banken zien hun kans weer schoon om de kassen van de bestuurders te spekken. Vanzelfsprekend alleen de bestuurders, want het personeel hoort een heel ander geluid, namelijk dat de kosten van de bank veel te hoog zijn en omlaag moeten. Dat zou moeten geschieden door vrijwillig ontslag.

Hoe durven ze het te zeggen!

Treurig nieuws. RABO heeft de online bank voor het MKB opgedoekt en alle klanten overgeboekt naar de RABO bank.

RABO geeft als reden voor het stoppen met Bizner dat de online bank geen toegevoegde waarde meer heeft ten opzichte van de RABO, waarbij met name gesteld werd dat de klant behoefte zou hebben aan persoonlijk contact met een adviseur. Ik denk dat dat niet de werkelijke oorzaak is.

Het Bizner-concept is geent op het Alex-concept. RABO kocht destijds Alex om puur defensieve redenen. RABO zag zichzelf als het slagschip en om dit merk heen mochten snelle bootjes varen die klanten die van het slagschip afvielen, mochten oppikken. Een zeer valide reden. Alex werd vervolgens weer van de hand gedaan toen het kleine bootje zo succesvol werd dat het ver voor het slagschip ging varen en een gevaar werd. Dat lijkt bij Bizner niet het geval te zijn.

Ik vermoed dat kredietcrisis er toe heeft bijgedragen dat het Bizner-concept aan waarde verloor en dat de winstgevendheid onder druk stond. Krediet krijgen zonder een businessplan (dat was een van de slogans) is gedurende een recessie een gevaarlijk idee.

Het verdwijnen van Bizner is wel heel jammer. Zoals een briefschrijver in het FD van 22 maart (zie hier link) opmerkt had Bizner een aantal eigenschappen die niet terug te vinden zijn op de internetsite van RABO. Ik denk dat veel ondernemers helemaal niet zitten te wachten op een persoonlijk gesprek met een adviseur en dat dit nog altijd heel goed online kan (kost ook veel minder tijd en is goedkoper).

Zoals zo vaak biedt de teloorgang van Bizner wel kansen voor nieuwe bankiers/ondernemers. De klanten zijn er, nu nog de bank.

Afgelopen week maakte de twee Fortis bedrijven bekend dat beide bedrijven de naam Fortis zullen laten verdwijnen. Het Nederlandse Fortis zal vervangen worden door de naam ABN AMRO en het Belgische Fortis zal de naam ” Ageas” (ook al z’n lekkere naam)  aannemen.

Het belgische Fortis, dit bedrijf is nu een goed lopende verzekeringsmaatschappij, o.a. AG (zie blog van 18 november 2009   http://bank.blog.nl/fortis/2009/11/18/fortis-belgie-maakt-na-9-maanden-weer-winst-van-meer-dan-1-miljard)  van maakte verder bekend een flinke winst gemaakt te hebben en weer dividend te gaan uitkeren. De winst kwam uit op ruim 1,1 miljard.

Ik blijf mij verbazen over de winstgevendheid van het oude Fortis zeker in relatie tot het Nederlandse Fortis.  De Nederlandse Staat mag vooralsnog alleen dromen van een dividenduitkering door Fortis/ABN AMRO

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft in 2009 het beleggingsbeleid van de pensioenfondsen onderzocht en is tot de conclusie gekomen dat de pensioenfondsen hun beleggingsbeleid moeten verbeteren. Volgens DNB kent het beleid soms ‘ernstige tekortkomingen die het vertrouwen in de pensioensector kunnen ondermijnen’.

Dat blijkt uit een brief van DNB aan de pensioenfondsen, waarin DNB meer inzicht geeft in een eerder onderzoek van de toezichthouder naar het beleggingsbeleid.

DNB trekt de volgende conclusies

(1)  Er bestaat onvoldoende aandacht voor de beleggingstrategie van fondsen in relatie tot de
kenmerken van het fonds, waardoor het risicoprofiel op gespannen voet kan komen te
staan met de belangen van deelnemers.
(2) De financiële opzet en daarbinnen de beleggingsstrategie wordt te vaak gestoeld op
optimistische veronderstellingen.
(3) De vertaling van het beoogde strategische beleggingsbeleid naar de daadwerkelijke
beleggingsportefeuille heeft tot extra verliezen geleid, bovenop de verliezen die direct op
het conto van de marktomstandigheden kunnen worden geschreven.
(4) Het vereist eigen vermogen wordt niet altijd correct vastgesteld, waardoor een goed zicht
op het aan te houden eigen vermogen ontbreekt.
(5) Door tekortkomingen in de governance, uitbesteding en risicobeheersing zijn
pensioenfondsen kwetsbaar gebleken.

Het lijkt erop dat de besturen van de pensioenfondsen zich veel te veel hebben laten leiden door de mooie, optimistische praatjes van de vermogensbeheerders, die nu eenmaal heel graag een mandaat willen van een fonds om vervolgens  ’ actief ‘ (d.w.z veel transacties doen) – men noemt dit natuurlijk dynamisch beleggen – te gaan beleggen, wat vooral de bonuspot van de vermogensbeheerder zal gaan spekken. In mijn blog van 2 februari 2010 besprak ik de opvallende wijziging van het beleid bij pensioenfonds Productschappen  ( bank.blog.nl/pensioenfondsen/2010/02/05/dit-doen-uw-pensioenbestuurders). Dit fonds belegde passief  (=goedkoop), had tijdens de crisis een dekkingsgraad van 123% en ging vervolgens naar een vermogensbeheerder (MN Services) om actief te gaan beleggen.

Ik vind het overigens wel een ‘gospe’ dat DNB deze brief schrijft. DNB stelt zich hier weer op als een objectieve analist die een onderzoek heeft gedaan. Maar DNB is natuurlijk veel meer. DNB is de toezichthouder, die al deze tekortkomingen gezien moet hebben en blijkbaar niet heeft ingegrepen. Opnieuw vraag je je  af wat onze toezichthouder toch precies uitvoert in ons belang (zie DSB en Zalm).

Nu blijkt echter dat het pensioenfonds DNB de brief ook zal hebben ontvangen en dat dit hard nodig is. De dekkingsgraad van het pensioenfonds DNB is in 2009 nl. gedaald van 125% naar ongeveer 95% om vervolgens, in lijn met de andere fondsen, weer wat op te krabbelen. Ook het pensioenfonds DNB heeft een herstelplan moeten indienen bij DNB. Ik vind dit bijna niet te geloven. DNB maakt heel duidelijk dat marktomstandigheden niet alleen de oorzaak zijn van de gedaalde dekkingsgraad. DNB maakt duidelijk dat de besturen van de pensioenfondsen verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor de problemen.

Ik weet dat pensioenfondsen onafhankelijk opereren van de sponsor, het bedrijf en gelukkig maar anders komen wij in ENRON-achtige toestanden terecht. Toch komt het onwaarschijnlijk over dat DNB haar eigen aanbevelingen blijkbaar niet kan opleggen aan haar eigen pensioenfonds.

Deze week maakte BinckBank bekent dat het haar tarieven voor onderdeel Binck heeft verlaagd. Alex blijft (vooralsnog) gelijke tarieven hanteren.

Wat houdt de tariefsverlaging in?

(1) Transacties van aandelen, trackers, warrants en obligaties op Euronext worden door de wijziging EUR1,50 tot EUR0,50 goedkoper, afhankelijk van het aantal transacties dat een klant per maand doet.

(2) Het vaste tarief voor transacties elders in Europa wordt met bijna een derde verlaagd tot EUR9,50.
(3) Voor opties vervalt het minimumtarief van EUR11, waarbij de tarieven niet worden langer gebaseerd op het aantal transacties, maar op het aantal verhandelde contracten.

Binckbank zelf geeft de volgende verklaring voor de tariefsverlaging:

“Met deze verlaging willen we prijsleider blijven op de Nederlandse markt en hopen we meer rekeningen binnen te halen en meer transacties te kunnen doen.Het verschil tussen de tarieven van BinckBank en grootbanken  was de laatste tijd “niet meer zo groot” als voorheen”.

Als reactie hebben directe concurrenten als Today’s beheer en Lynx (beide werken op het platform van Interactive Brokers) ook tariefswijzigingen doorgevoerd.

In de pers lijkt het of er een nieuwe ‘tarievenoorlog’ is uitgebroken. Ik denk dat dit erg overdreven is. Naar mijn mening is de tariefsverlaging een logische reactie op het TOM-initiatief (zie hier  http://bank.blog.nl/euronext/2009/06/23/ketelbinckie-heeft-naast-alex-een-nieuwe-vriend-tom).  Het TOM platform wordt inmiddels gebruikt voor alle grote aandelen en dus kan Binck een deel van uitgespaarde Euronext-kosten teruggeven aan de klant. Dat is een zeer sterk teken! Ik twijfel er ook dan zeer sterk aan of Binck bestaande provisiebaten gaat verliezen door deze actie.

Opties zijn nog niet echt goedkoper geworden, maar als TOM ook de opties voor Binck en Alex gaat verwerken, dan verwacht ik ook hier een tariefsverlaging.

Vandaag is in FD een ingezonden brief van mij geplaatst; hieronder druk ik de brief af.

Dga-constructie bank innovatief

Peter Verhaar

In de DSB-affaire wordt regelmatig de governance-structuur van DSB ter sprake gebracht. Ook Scheltema vindt de dgaconstructie bij een bank niet wenselijk. Ook ik vind dat een bank die zich op het grote publiek richt niet vergelijkbaar is met een industrieel bedrijf. Een consumentenbank is meer dan welke instelling ook afhankelijk van vertrouwen van alle stakeholders.
Maar dát zou nu juist bij banken goed geregeld moeten zijn. Het is natuurlijk in eerste instantie de rvc die verantwoordelijk is voor een juiste belangenafweging tussen bestuur en aandeelhouders. Maar het is duidelijk dat wij dat niet genoeg vinden en om die reden laten we de centrale bank meekijken.
Het feit dat directie en aandeelhouder(s) een en dezelfde persoon zijn zou echter ten principale geen verschil mogen maken. Los van het feit dat het heel lastig zal zijn een grens te trekken — bij BinckBank waren tot 2009 de directieleden ook belangrijke aandeelhouders en bij de Robeinbank was ook sprake van een dga-relatie volledig vergelijkbaar met DSB — zou het impliceren dat geen enkele ondernemer meer een bank zou kunnen oprichten, zonder direct de eigendom van de onderneming te vervreemden, wat vooral in de startfase van de nieuwe onderneming een vreemde zaak zou zijn.
Juist nu heeft Nederland behoefte aan nieuwe innovatieve banken, die klantbelang echt inhoud geven. Een verbod op een governance-structuur waarbij de aandeelhouder ook directie voert, zal alleen gunstig zijn voor de bestaande banken, die dat klantbelang geen hoge prioriteit geven.
De oplossing voor een juiste bewaking van de governance-structuur ligt bij DNB. Zij heeft alle mogelijkheden om in te grijpen als de rvc de belangenafweging niet integer maakt. Ik ben zeer benieuwd naar het rapport van de Commissie-Scheltema over de omgang van DNB bij DSB met haar bevoegdheden.

P.F. Verhaar is oud-directeur Alex Beleggersbank.

De Ombudsman Financiele Dienstverlening, Wabeke, heeft een heel vreemde uitspraak gedaan. Hij vindt de wijze van adverteren van nieuwkomer Brand New Day (BND) niet correct. Waar bemoeit Wabeke zich mee? Als het een uitspraak is van een burger dan kan ik dat mij wel voorstellen, ik ben ook niet altijd gecharmeerd van ‘negatieve reclame’, maar de uitspraak was in zijn rol als Ombudsman en dan past de uitspraak niet.

Nu verbaast mij de uitlatingen van Wabeke niet. Elke insider weet dat Wabeke aan de kant van de gevestigde orde staat. Hoewel de zogenaamde ‘Wabeke-norm’ van max 3,5% erg leuk leek en ook wel iets had van een doorbraak, was het voor mij duidelijk dat dit een ‘godsgeschenk’ was voor de verzekeraars. Ze gingen dan ook snel akkoord. Logisch, want 3,5% (overigens zonder de verborgen kosten van de beleggingsfondsen) zijn nog altijd ontstellend hoge kosten.

In mijn blog van 4 maart ging ik hier nader op in (zie http://bank.blog.nl/verzekeraars/2010/03/04/kamer-schrikt-weer-eens-wakker-over-woekerpolis) en met name bekritiseerde ik het gestuntel van Wabeke voor de camera van RADAR op de vraag dat 3,5% nog altijd over de gehele looptijd kan oplopen tot 50%.

Voor BND is dit natuurlijk het mooiste wat een nieuwkomer kan overkomen. Gratis reclame en ook nog eens gratis goede reclame, want laat Wabeke maar eens aantonen dat er geen 7 miljoen woekerpolissen zijn verstrekt: gaat niet lukken!

Het wordt nu tijd dat de gevestigde orde  het “schandalige verdienmodel”  met “idiote provisies”  (ja ex-minister Bos, DSB was slechts een kleine jongen in dit verband) los laat en dat er partijen naast BND opstaan die transparante en concurrende polissen gaat aanbieden.

Gisteren maakte RABO haar jaarcijfers bekend. Zoals verwacht is RABO goed overeind gebleven in de bankencrisis. De bank moest wel een winstdaling publiceren van circa 400 miljoen. De helft hiervan (50%) is te herleiden tot de afboeking op DSB in het kader van het depositogarantiesysteem.

Ik kan mij goed voorstellen dat dit onverteerbaar is voor de RABO. Ik citeer even Moerland, de CEO:  ”een aantal riskante banken is druk bezig met het aantrekken van Nederlands spaargeld. Spaarders moeten daarom ook na het omvallen van Icesave en DSB nog steeds goed oppassen bij wie ze hun geld onderbrengen”.

Wie zijn die riskante banken? Moerland:  ”Moerland noemt geen namen, maar maakt volgens het Nederlands Dagbladwel duidelijk in welke hoek de risicobanken zitten. ‘Het gaat om kleinere financiële instellingen met grote zakenbankactiviteiten of die zich specialiseren op één ding. Ook zien we partijen die Nederlands spaargeld uitzetten in Oekraïne of Kazachstan.’

Ik ken er in ieder geval een: de LeaseplanBank. In mijn blog van 10 februai (zie hier link) had ik aangegeven dat dit soort banken, die juridisch volkomen terecht activiteiten mogen ontplooien op de spaarmarkt, naar mijn mening alleen spaargeld kunnen aantrekken omdat er een depositogarantiesysteem is. En zoals ik schreef, dit soort banken kan meer rente bieden als gevolg van het hogere risicoprofiel, daarbij andere banken min of meer dwingen mee te gaan in de prijzenslag, terwijl bij een mogelijk (voor iedereen: ik schrijf een mogelijk ) faillisement diezelfde banken kunnen opdraaien voor het verlies.

Dit geldt niet alleen voor RABO, ook Binckbank, een bank met een zeer laag risicoprofiel, heeft 16 miljoen winst moeten afschrijven op DSB.

RABO pleit voor een andere opzet van het garantiesysteem. Ik hoop dat dit snel gaat gebeuren.