http://www.eenvandaag.nl/economie/39456/stand_van_nederland_lichte_groei_in_januari

KOP: Hogere rekenrente dupeert jongeren

ONDERKOP: Verbazingwekkend dat top van ABP en APG blijft pleiten voor verhoging van rekenrendementen

Nikie van Thiel en Ilja Boelaars

Komend jaar zullen de pensioenen van miljoenen mensen gekort moeten worden. In een laatste poging dit te voorkomen, pleiten vakbonden, pensioenfondsbesturen en pensioenuitvoerders om met hogere rekenrendementen te mogen rekenen bij het vaststellen van de dekkingsgraad. Als de Nederlandsche Bank (DNB) dit toelaat, zal dit ertoe leiden dat jongeren tientallen procenten van hun pensioenwaarde verliezen.

Het pleidooi voor hogere rekenrendementen komt niet van de minsten. Het ABP pleit er al enige tijd voor en onlangs hield ook Dick Sluimers hiervoor een pleidooi (FD 17 december). Sluimers is bestuursvoorzitter bij pensioenuitvoerder APG en als zodanig verantwoordelijk voor de pensioenen van zo’n 4,5 miljoen Nederlanders. Men zou hierdoor bijna geloven dat het een redelijk voorstel is. Niks is echter minder waar.

De dekkingsgraad van een pensioenfonds wordt berekend als de verhouding tussen de bezittingen van het fonds en alle door haar toegezegde pensioenen. Omdat pensioenfondsen de pensioenen grotendeels pas op lange termijn uitkeren, is het terecht dat we bij de pensioenfondsbezittingen ook toekomstige rendementen optellen (of de verplichtingen met deze rendementen verdisconteren).

DNB eist dat hiervoor een risicovrij rendement wordt gehanteerd; bijvoorbeeld het rendement op Duitse staatsobligaties of, wat zij in de praktijk voorschrijft, het rendement op Swap-contracten. ABP en APG stellen echter voor om hier een verwacht rendement op bijvoorbeeld aandelen en bedrijfsobligaties te gebruiken.

Dit verwacht rendement is een stuk hoger omdat het een risicopremie bevat. Dit is de extra vergoeding voor het risico dat beleggen in deze producten met zich meebrengt. Als deze risicovergoeding zou worden meegenomen in de dekkingsgraad, leidt dit ertoe dat de dekkingsgraad flink stijgt. Hierdoor hoeven pensioenfondsen  minder te korten of kunnen zij zelfs indexeren.

Op die manier ontvangen de huidige gepensioneerden nu al een deel van de vergoeding voor risico dat nog in de toekomst gelopen moet worden. Zo worden substantiële bedragen, die eigenlijk aan jongeren toekomen, gebruikt voor de pensioenen van de huidige gepensioneerden.

De vergoeding voor risico vormt een substantieel deel van de pensioenopbouw. Dit is precies de reden waarom we ervoor kiezen om risicovol te beleggen. Als jongeren deze risicovergoeding goeddeels moeten inleveren aan oudere generaties, leidt dit ertoe dat zij tientallen procenten van hun pensioenwaarde verliezen. Dit blijkt uit berekeningen van professor Eduard Ponds, zelf werkzaam bij APG.

Het is daarom  verbazingwekkend dat de top van het ABP en de APG blijft pleiten voor een verhoging van de rekenrendementen. Er is geen enkele hoogleraar finance te vinden die het pleidooi van het ABP en de APG van Sluimers ondersteunt in deze discussie. Ook Nobelprijswinnaars als William Sharpe en Robert Merton vinden zij niet aan hun kant.

Het lijkt erop dat men niet graag verantwoordelijkheid neemt voor komende kortingsmaatregelen. Het ABP-bestuur schuift liever de rekening door naar de slecht geïnformeerde en ongeorganiseerde groep jongeren. Het idee van evenwichtige belangenbehartiging in het pensioenfondsbestuur heeft definitief zijn geloofwaardigheid verloren.

VOETNOOT: Nikie van Thiel is voorzitter Jonge Democraten en studeert af aan de Universiteit van Amsterdam in International Economics. Ilja Boelaars is promovendus aan de University of Chicago, gecertificeerd Financial Risk Manager en was bestuurslid Jonge Democraten.

Het consumentenvertrouwen in Nederland is nog nooit zo laag geweest. In november daalde de graadmeter tot het diepterecord van  -37 (pooltemperaturen). Dat is zeer slecht nieuws voor Nederland. Want in een periode waarin de Nederlandse export wel eens zou kunnen gaan teruglopen, zou de binnenlandse consument het groeistokje moeten overnemen (ons kabinet heeft namelijk in haar oneindige wijsheid vastgesteld dat alle Europese landen zich via export uit het recessie-moeras moeten trekken; eh… wie gaat dan Nederlandse produkten importeren?).

Maar de Nederlandse consument gaat niet zoals de Duitser geld uitgeven, maar sparen. Niet alleen via gewone spaarrekeningen en deposito’s (in 2011 met 14 miljard toegenomen tot 358 miljard), maar ook via meer levensverzekeringen (in 2011 met 30 miljard toegenomen tot 181 miljard). Nu is sparen een goede zaak, sterker nog, besparingen staan aan de basis van elke reële economische groei. Bedrijven kunnen hun investeringen financieren vanuit de besparingen en zullen willen investeren omdat ondernemers zullen veronderstellen dat die besparingen ooit tot bestedingen zullen leiden (zie hier voor een mooie analyse op 00:07). Maar dan sparen consumenten hun excess-inkomen en houden bestedingen op peil (‘residueel sparen’). Wat we nu gaan zien is angstsparen: stoppen met consumeren en zoveel mogelijk opzij leggen voor die inktzwarte toekomst. Waarom anders geld wegzetten tegen rentetarieven die na inflatie praktisch niets opbrengen?

Ik vind het niet vreemd. Politici volgen gedwee het CPB dat ons bang maakt met uitspraken als ‘Nederland beleeft de grootste crisis sinds de jaren ’30′. De media kunnen er ook wat van. Elke dag worden we getrakteerd op van Liempt van BNR, die als slippendrager van ‘zwarte brillemannetje’ de Kort, ons de stuipen op het lijf jaagt. Kijk eens naar deze tabel: het werkloosheidspercentage, een zeer goede indicator voor pessimisme onder consumenten, was in de nasleep van de oliecrisis gestegen tot 12%. Dat is pas crisis. Grootste crisis sinds de jaren ’30? Waar zijn de eindeloze rijen voor de arbeidsbureau’s (ik zie ze nu alleen voor de Apple-stores) en dansmarathons à la “they shoot horses, don’t they” heb ik nog niet gezien. Demagogisch? ja, maar niet minder dan al die zwartkijkers.

Onze overheid weet ook wel raad met de angstspaarders.  Ik hoor het Rutte nog zeggen tijdens de verkiezingsstrijd (op 1:55) en opnieuw bij de Popperlezing: ‘weg met de molton-overheid’. ‘Burgers moeten weer eigen leven inrichten en eigen keuzes maken’. Maar ondertussen al het risicobesef bij spaarders onder de moltondeken vegen. Leve de ‘Depositogarantie-geluksmachine’: uw overheid betaalt bij failliet van uw bank, u kunt rustig gaan slapen.

En dat terwijl in de rest van de economie het risicobesef volop is teruggekeerd. Banken zijn bezig in recordtempo te ‘deleveragen’ en in de kredietverlening worden de soliditeitseisen opgeschroefd. Consumenten gaan hun hypotheekschuld terugbrengen. De toezichthouders stellen schuldplafonds in.

Consumentenvertrouwen is een raar fenomeen. Het speelt een factor van betekenis, maar lijkt ongrijpbaar. Het is alleen geen irrationele  ’animal spirit’ zoals Keynes nog dacht. Individuele consumenten reageren op zaken die zij belangrijk achten (zoals Cohen: ‘bestaat mijn baan straks nog?’) en dan gaan emoties een rol spelen. Maar consumenten kijken blijkbaar ook altijd vooruit naar de horizon. Alle reden dus om realistisch te zijn en de zaken  niet de put in te praten. Lees tijdens de vrije dagen tussen Kerst en Nieuwjaar het rapport van het Cultureel Planburau ‘de sociale staat van Nederland 2011′. Twee passages van mijn kant. De Nederlander denkt dat het vooral slecht gaat met de buren! En Nederland scoort het laagst in Europa op de ‘misère-index’. Ik wens u een optimistisch 2012.

De bovenmeesters van de European Banking Authority hebben de rekenmachines opgeborgen en de resultaten van de laatste stresstesten gepubliceerd. Lastig om deze ambtenaren serieus te nemen. De eerste stresstest was het lachertje van 2011. Iedereen was geslaagd, op een paar notoire lastpakken na die toch al waren opgegeven. Het leek InHolland wel. Tot Dexia, nr. 11 op de lijst, omviel en bleek dat de rommel-leningen aan Griekenland voor het gemak niet waren meegenomen. En vorige week verklaarde DNB-directeur Knot (video op 70:00) dat bij de laatste stresstesten weer allerlei nep-eigen vermogen is meegenomen. Maar laten we vlak voor Kerst het glas maar eens halfvol i.p.v. halfleeg zien.

De Nederlandse banken komen goed uit de testen. ING, ABN AMRO en RABO hoeven geen additioneel kapitaal aan te trekken; alleen het kleine SNS Reaal moet 159 miljoen kapitaal aantrekken (peanuts in een tijd dat er alleen nog met miljarden wordt gerekend). Daarom is de afwaardering van RABO (AAA naar AA) door S&P is op minst discutabel; de afwaardering door Fitch ronduit belachelijk (RABO zou geen beursnotering hebben en dus geen toegang tot kapitaal). Ik val van mijn stoel. Denkt Fitch dan dat er op dit moment ook maar 1 belegger is die eigen vermogen van banken koopt? En Van Lanschot, Friesland bank, Binckbank en Triodos bank, zogenaamd geen ‘systeembanken’, zijn sowieso zonder enige staatssteun door de crisis gekomen. Het is dan ook absurd dat deze banken ook een bankenbelasting moeten betalen.

Over die staatssteun bestaan ook nogal wat misverstanden. Zo papegaait een columnist van NRC NEXT financieel geograaf van Engelen na (artikel ‘het zijn de banken, sukkels’) dat de Staat 150 miljard euro staatssteun heeft gegeven,”maar die subsidie vloeit volgens van Engelen niet terug naar de klant”. Los van het feit dat er selectief werd gewinkeld in het bronartikel van DNB, is het niet juist, kijk maar eens hier.

Ik moet het Bos nageven, hij heeft tijdens de bankencrisis eind 2008 zijn rug recht gehouden en de zalvende woorden van Wellink weerstaan. Zoals zijn hoogste ambtenaar Gerritse zei: ‘ík zit er voor de belastingbetaler en de banken moeten op de blaren zitten; er worden geen cadeautjes uitgedeeld’. De feiten.

(1) Kapitaalssteun ING 10 mrd (terugbetaald 7 mrd; boete en rente 2 mrd, rendement 17%). Staatssteun Aegon 3 mrd (terugbetaald 3 mrd, boete en rente 1,1 miljard,rendement 18,5%). Staatssteun SNS 0,75 mrd (terugbetaald 0,185 mrd, rendement 8,5%). (2) Overname ALT-A hypotheken van ING Direct USA: inmiddels is 40% afgelost tot 14 mrd; uiteindelijke resultaat nu nog niet bekend, maar de prognose (onder ede voor Commissie de Wit) is, dat de Staat er met winst uit zal komen. (3) Van de 200 mrd aan garanties op leningen is slechts 50 mrd opgenomen; er staat nu nog circa 41 mrd uit, hierop worden forse leenpremies betaald door de banken. En de Staat is een goede bankier, niemand kan zo goedkoop lenen als de Jager. (4) Aan de overname van ABN AMRO/Fortis Bank Nederland is inmiddels circa 30 mrd besteed; daarvan lijkt 15 mrd door het putje te gaan.

De Nederlandse banken zijn dus zeker niet uit de wind gehouden. Eurocommissaris Kroes maakte dit tijdens haar verhoor op ijzige wijze duidelijk. ING en ABN AMRO zijn door haar gekortwiekt. Jammer dat Bos in 2009 niet heeft geëist dat FBN en de oude ABN AMRO niet hadden mogen fuseren. Het had meer concurrentie gegeven. Daarnaast is de pure handel voor eigen rekening door de banken zeer sterk afgebouwd. Nu maar hopen dat de toezichthouders scherp blijven toezien dat groei van banken gelijk opgaat met het eigen vermogen van de banken. Met oud-ambtenaren Knot (DNB) en Gerritse (AFM), beide ervaring opgedaan in het oog van de storm, is de toon gezet.

De laatste dag over de grote dossiers uit 2008. Morgen zien wij twee sprekers over de (mogelijke) lessen, maar vandaag mochten Balkenende en Wellink hun licht laten schijnen over de overname van ABN AMRO en FNB.

Eerst maar eens Balkenende. Het Financiele Dagblad had echt de allerbeste samenvatting van de ondervraging: “In Bos We Trust”. Echt, treffender kan het niet gezegd worden!

Bos had de regie en niet de Regiegroep die in het leven was geroepen. Dit alles overigens met volledig instemming van Balkenende. Het verhoor was verder nauwelijks de moeite waard. Ik heb niets niets gehoord.

Wat betreft de koopprijs van 16,8 miljard voor ABN AMRO/FBN voer Balkenende 100% op Bos en in de ‘ruzie’ met DNB over wel of niet overnemen van de ALT-A koos Balkenende voor Bos. Uiteindelijk heeft Balkenende de deal met Leterme afgemaakt en wel binnen 15 minuten. Balkenende: ”de Belgen vroegen 24 miljard; ik heb toen vrij ongezouten laten weten wat ik daarvan vond; waarom geen 17 miljard (vraagt de commissie drie keer), waarom 16,8? we vonden 17 teveel”. Ook Balkenende wist niets van een afboeking van 6,5 miljard die later nog zou komen.

De laatste ondervraagde op donderdag was Wellink en dit maal over ABN AMRO. Het zou een hele, hele lange zit worden en eerlijk gezegd, we hebben niets opgestoken. Wellink heeft teveel dossierkennis en zoals de Commissie opmerkte ‘een geheugen als een olifant’.

Bovendien was zijn thema “ik wist het niet en kon het niet weten”. In deze column probeer ik Wellink’s argumenten te ondergraven. Ook in een uitzending van Pauw & Witteman heb ik in een debat geprobeerd Wellink’s rol als toezichthouder in een breder kader te plaatsen. Natuurlijk, de systeemcrisis kwam voor velen als een verrassing, maar mijn stelling is dat nu juist de toezichthouder de uitzondering moet zijn en dit soort zaken wel moet zien aankomen (er waren vele signalen) en op tijd maatregelen moet nemen.

Ook na het verhoor bleef bij mij de indruk achter dat DNB veel te dicht op de banken zat (ik weet het: dat is de taak van DNB) en soms daardoor soms niet al te streng optrad. Het verhoor van Wellink van vandaag ging over ABN AMRO. Wellink heeft in dit dossier wel vanaf het begin gewaarschuwd dat het opbreken van een systeembank grote risiso’s met zich meebracht. Wellink nam soms geen blad voor de mond. Hij gaf aan dat hij zich vergist had in de soliditeit van RBS. En ook dat hij niet gezien had dat er bij ABN AMRO Londen in het handelsboek verliezen zaten van 17 miljard. Helaas ging de commissie hier niet verder op in. Het is voor mij een raadsel dat dit kon gebeuren en dat Wellink er mee weg kwam.

Wellink neemt een ambivalent standpunt inzake het hoofdtoezichthouderschap. Want DNB was de voornaamste toezichthouder op ABN AMRO in londen en op ING in de VS, maar heeft in beide dossiers de grootste verliezen niet gezien. Toch stelt hij dat BNP paribas ABN AMRO niet mocht overnemen omdat dan het toezicht van DNB op ABN AMRO van een lagere orde zou zijn (tsja). En dus mocht BNP Paribas geen overname doen (“nu niet, straks”).

De commissie ging lang en diepgaand in op de case van de verdwenen 6,5 miljard. Zij kwam niet verder. Ook Wellink ging er van uit dat de spreadsheets klopten: in de 16,8 miljard zou alles moeten zitten. Hij vraagt de commissie om een onderzoek te doen en dan met name adviseur Lazard op te roepen.

Gedurende de verhoren is gebleken dat er een fundamenteel verschil van mening is tussen DNB en MvF over de wijze waarop steun moet worden gegeven aan banken. Het ministerie vond dat het overnemen van slechte leningen niet kon en dat kapitaalssteun met flinke winst zou moeten terugkomen, zelfs als dit de banken in een lastig parket zou kunnen brengen ( Gerritse: banken moeten op de blaren zitten).

Wellink zou op een gegeven moment zelfs Balkenende gebeld hebben om de klagen over de harde houding van Bos en zijn ambtenaren. Balkenende kon het zich allemaal niet herinneren en ook Wellink ontkende in het eerste verhoor. Vandaag kwam hij er ‘een beetje’ op terug. Hij had wel met Balkenende gesproken, maar ‘over een geheel ander onderwerp’ en toen was dit onderwerp ook toevallig te sprake gekomen. U mag uw eigen oordeel vellen!

Vandaag eindelijk spanning in de zaal. Mevrouw Kroes was vrijwillig naar de kamer gekomen (dat liet zij duidelijk blijken), maar had helemaal geen zin om ‘verantwoording’ af te leggen. De sfeer was bij tijd en wijle ijzig te noemen. Ondervrager Grashoff zei een aantal malen “u gaat die vraag niet benatwoorden’ en liet echt lange stiltes vallen, maar kroes knipperde niet eens met haar ogen. Top-TV!

Kroes had overigens twee goede redenen om niet teveel te zeggen. In de eerste plaats is zij als eurocommissaris gebonden aan een zwijgplicht. In de tweede plaats heeft ING een rechtszaak aangespannen tegen de beslissing van Kroes om zeer zware herstructureringsmaatregelen te nemen in ruil voor de staatssteun (en dan mag je ook niet te veel zeggen).

Toch zei Kroes genoeg. Toen de commissie vroeg naar de verschillen tussen de Franse banken en Nederlandse banken, gaf Kroes aan dat er in Nederland een paar ‘buitengewoon zieke appels’ waren. Kroes doelde specifiek op businessmodellen die niet deugen. Hierbij staat centraal of een bank staatssteun krijgt die hoger ligt dan 2% van de risicogewogen activa. Niet geheel duidelijk werd of de Franse banken niet in staat werden gesteld door overheidssteun om  ’naar die 2% toe te werken’. Lees verder

De Commisie de Wit is klaar. Vijf weken lang zijn deskundigen, ambtenaren Ministerie van Financiën, DNB-mensen, ministers, parlementariërs en bankiers doorgezaagd over de crisis uit 2008 waarbij ABN AMRO en Fortis bank Nederland werden gekocht door de overheid, ING, Aegon en SNS  kapitaalinjecties kregen, het risico op de rommelhypotheken van ING Direct USA werd overgenomen en de Staat 200 miljard aan garanties afgaf.

Allesoverheersende zinssnede: “we hebben het niet gezien en we hadden het niet kunnen zien”. Voor iedereen was de val van Lehman een ‘waterscheiding’, die de wereld dramatisch veranderde (op deskundige Sweder van Wijnbergen en oud-AFM baas Hoogervorst na dan). Is het echt zo? Of is het met de kennis van nu lekker gemakkelijk om Lehman de schuld te geven? Dat de val van één bank in zeer korte tijd heel veel banken in de problemen bracht, zal zeker voor veel betrokkenen als een verrassing zijn gekomen, maar de voortekenen waren ‘loud en clear’. Ik kan mij de ontreddering van ministers en ambtenaren van Financiën voorstellen als zij binnen 1 maand “icoon en grootste Nederlandse financiële instelling ING’ zien veranderen van ‘jager’ (ING deed bod op ABN AMRO na failliet Fortis) in  ’prooi’ (10 miljard steun).

Van toezichthouder DNB mag meer verwacht worden. Wellink liet er tijdens zijn verhoren geen twijfel over bestaan. De zeer hoog opgeleide medewerkers van DNB (ik denk de hoogste professoren-dichtheid in Nederland) hebben heel hard gewerkt en zaten er echt bovenop (“de werkgroep Pecunia heeft wel 72 keer vergaderd”). Ik heb mijn twijfels.

Twee voorbeelden.

Op de vraag van de Commissie wat er was gebeurd als ABN AMRO niet was overgenomen door Fortis, gaf Wellink het antwoord. “In periode 2007-2009 had ABN AMRO Londen 17 miljard verlies geleden”. ” En als u mij vraagt, hebben we dat gezien? dan is antwoord nee”. Maar wel het hoofdtoezichthoudersschap opeisen over ABN AMRO en dan BNP Paribas afserveren als mogelijke koper.

Maar ook de crisis op de Amerikaanse woningmarkt met alle gevolgen voor ING heeft DNB niet voorzien. Het verhoor van de toezichthouder op ING bij DNB, Kleijwegt, was onthutsend. Men was trots op het businessmodel van ING Direct USA en men vertrouwde bijna blindelings op credit ratings. Toch waren in 2007 al vele signalen (hier en hier) aanwezig dat de markt voor ‘subprime en ALT-A’  kapot ging. Kunnen Wellink en Kleijwegt nog eens naar deze video kijken en dan met droge ogen nogmaals zeggen dat niemand het zag?

In februari 2008 stopte ING met uitbreiden van de portefeuille. Kleijwegt kon zich onder ede niet herinneren dat DNB daar een rol in speelde. In juni kwam er een ‘aanwijzing’ van Amerikaanse toezichthouder! Maar voor Wellink drong de ernst pas door na val Lehman in oktober. Maar toen was leed al geschied. ING had 6,5 miljard aan eigen vermogen teruggegeven aan aandeelhouders en moest aankloppen voor staatssteun.

Maar veel fundamenteler is dat DNB (en Wellink als belangrijke man in het  ‘Bazels Comite’) zich de afgelopen jaren in slaap heeft laten sussen door de banken en het eigen vermogen hebben laten slinken tot het niveau van een ‘uitgemergelde ‘ bank (citaat Hoogervorst). De nieuwe DNB-man Knot zei het gisteren onder ede: “we hebben ons voor de gek laten houden”. En Knot was over meer duidelijk. Ook bij de laatste stresstesten van de banken is er volgens Knot (video op 70:00) weer allelei nep-eigen vermogen meegenomen.

En nu? Hebben DNB en de Minister er iets van geleerd? Knot en De jager waren gisteren positief voor de Commissie de Wit. Ik ben sceptisch en wacht de discussie over ‘kleinere banken’ (advies van Bos) en het afschermen van activiteiten af. Tot dat moment houd ik de regels van het depositogarantiesysteem goed in de gaten.

Vandaag een bewindspersoon die nu niet direct hoog op mijn lijstje zou staan: vice-premier Rouvoet. Immers tijdens de verwikkelingen rondom ABN AMRO en ING is zijn naam niet gevallen. Ik was dus wel benieuwd wat Rouvoet te vertellen had over deze zeer hectische tijd.

Het was een kort verhoor en eerlijk gezegd hebben we niet veel gehoord. Maar daar gaf Rouvoet een uitstekende staatskundig zeer goed onderbouwde reden voor. Kennis van het staatsrecht heeft Rouvoet en hij genoot duidelijk van zijn moment in de schijnwerpers en gaf uitvoerig college over de werkwijze van de ministerraad.

Overigens begon Rouvoet met de vaststelling dat ook hij door de val van Lehman verrast werd. Tot de val van Lehman werd er maar in zeer algemene termen over de crisis gesproken, ook in de zogenaamde ‘zeshoek’ waar Rouvoet als vice-premier deel van uitmaakt.

Er waren twee gremia waar volgens Rouvoet gesproken werd over de crisismaatregelen van Nederland: in de Ministerraad en in de Regiegroep. In beide gremia werd niet geklaagd over de crisismaatregelen van Bos en was goedkeuring voor het feit dat Bos als vakminister, met de steun van Balkenende het initiatief nam. In de ministerraad was de kans om uitvoerig vragen te stellen.

Roevoet gaf aan dat er ‘iets in de lucht hing’ , maar er werd niet gesproken over concrete zaken. De geheimhoudingsplicht verhinderde dit. Op vrijdag 26/9/2008 heeft Bos de ministerraad ingelicht over aanstaande redding Fortis, dus 1 dag vóór het 1e reddingsweekend. Op 30/9 zou de Financiele Zeshoek bij elkaar komen en zou Roevoet worden bijgepraat. Voor hem voldoende.

Rouvoet is dan ook niet gebeld toen op zondag besloten werd  om 49% van ABN AMRO en FBN te kopen. Voor Rouvoet is het duidelijk: de minister-president moet bepalen of en zo ja welke vakministers hij inlicht over ingrijpende maatregelen. Dat zou je kunnen omschrijven als het  ’need to know ‘ principe.

Ook in de Regieraad was deze taakverdeling. De Regieraad had NIET de regie; het was een ‘bijpraat’groep. Rouvoet had daar geen probleem. Het voornaamste doel was ‘aangehaakt’ te blijven (dus informatieuitwisseling; over concrete banken werd niet gesproken).

Rouvoet was op de hoogte van de nationaliseringswet. Dit voorstel is uitvoerig besproken in de Ministerraad.

Kortom, Rouvoet kon niet al te veel toevoegen aan de kennis over de crisistijd eind 2008, maar kon daar goede redenen voor aanvoeren.

Wat een land! Op dinsdag opent het Journaal met de belangwekkende opmerking dat ganzen het vliegverkeer op Schiphol in gevaar brengen. Dat is gevaarlijk, een tweede Bijlmerramp willen we niet. Ik zou zeggen afschieten, vangen,verdoven, vrijwillige vogelverschikkers laten figureren in een weiland, opeten: alles mag, als het maar onderwerp nummer 5 is in het journaal. Dat er zoiets als een eurocrisis aan de gang is, dat mogelijk een paar grote Europese banken in de problemen komen, dat Italië nu tegen 8% moet lenen, dat zelfs Duitsland moet leuren met obligaties, dat Nederland afstevent op een zware recessie als de euro ‘valt’ (en ja, dat in Iran ‘iets’ aan de hand is), het is allemaal tweederangs nieuws. Logisch hoor als de Minister van Financiën, de Jager, op maandag ons via twitter deelgenoot maakt van een zwaar werkbezoek in Assen.

Zouden de Jager en Rutte zich realiseren dat Nederlanders echt nerveus aan het worden zijn? Dit soort twitterboodschappen zie ik steeds vaker opduiken. En het zijn niet alleen de anti-Europa aanhangers, ook de ‘eurofielen’ zien het licht aan het einde van de tunnel langzaam doven.

Een klein (voorspeld) Grieks probleem uit 2009 volledig laten ontsporen. Vervolgens de banken niet dwingen (men koos voor vrijwillige bijdrage) om per direct slechte leningen af te waarderen en extra kapitaal aan te trekken, waardoor er vanuit de banken ‘plotseling’ paniekverkopen kwamen, aangespoord door speculanten die hun kans zagen om mee te liften. En de ‘besmetting’ was een feit. Zo krijg je zelfs een solvabele economie als Italië op de knieën. Vind je het gek dat nietszeggende nieuwberichten die melden dat er in een ‘goede sfeer’ vooruitgang is geboekt worden, voor kennisgeving aangenomen.

Niets is slechter voor het vertrouwen van burgers in de politiek als voortdurend ‘grote plannen’ op nog ‘belangrijker toppen’ worden gepresenteerd, waar vervolgens geen invulling aan wordt gegeven. Goed voorbeeld is het ‘noodfonds EFSF’ . Als een burger al snapt wat het is dan weet die burger dat het eigenlijk minimaal 1000 miljard groot moet zijn, maar dat het vooralsnog leeg is, omdat geen enkel Europees land er als eerste geld in wil stoppen. En dan wel denken dat de Chinezen dat gaan doen. Dat is toch volstrekt ongeloofwaardig.

Tijd voor actie! En dat begint met ophouden voortdurend nieuwe deadlines vast te stellen. Verlaag de verwachtingen, doen ze op de beurs ook. Zeg dat er op 9 december slechts kleine stapjes zullen worden gemaakt. Laat die mooie vergezichten over Europa maar even zitten. En begin met de speculanten de wind uit de zeilen te halen zodat de rente’s in Italië en Spanje dalen, zodat deze landen zich weer normaal kunnen financieren en een aanvang kunnen maken om hun schuld terug te betalen. En dat is simpel: de ECB hoeft alleen maar te zeggen dat zij ongelimiteerd staatsobligaties zal kopen. Iedere belegger weet dat je het verliest van de ECB. En het moet onverwacht zijn, net als de gecoördineerde ingreep van de Centrale Banken deze week. Beleggen is soms irrationeel: een lagere rente is een reden om te kopen!

Het pappen en nathouden van politici moet stoppen. Sarkozy lijkt het te begrijpen. In zijn  toespraak in Toulon durfde hij onpopulaire maatregelen aan te kondigen. En Merkel roept dat oplossen van de crisis echt niet met een pennestreek is opgelost. Kleine stapjes om een groot probleem op te lossen: het zou zomaar het Verdrag van Assen kunnen zijn!