Het NOS Journaal zond de persconferentie van het Centraal Bureau voor de Statistiek live uit. Het was ‘breaking news’: Nederland zit wéér in een recessie. En de persman van CBS bleef netjes wachten tot het Journaal de cijfers toegeschoven kreeg, daarna begon zijn  ’finest hour’. Vroeger waren alleen doelgroepzenders als BNR en RTL Z aanwezig, maar nu kan heel Nederland meehuiveren.

Ik ga het niet bagatelliseren. Er begint een koude economische wind op te steken. In  het 4e kwartaal is de Nederlandse economie met 0,7% gekrompen, net zoveel als in Italië. Overigens is de groei in 2011 nog altijd 1,2%, maar de trend is duidelijk, de groei is er uit. En we blijven gedurende heel 2011 achter bij het Europese gemiddelde. Er zijn sinds de jaren ’50 slechts vier recessies geweest, waarvan wel twee in laatste vijf jaar.  Dus rampspoed: het Rampjaar 1672 kan uit de boeken, dat wordt nu 2012.

Alleen is het begrip recessie nogal willekeurig, er moeten twee opeenvolgende kwartalen met krimp zijn. Een paar voorbeelden: Begin 2000 waren er ook kwartalen met krimp, maar omdat er tussenliggende kwartalen waren met groei, hoe miniem dan ook, mag het woord recessie niet vallen (zie mooi plaatje van Z24). En de ene recessie is niet de andere. In 1982 zat Nederland in de diepste recessie sinds jaren 50. Maar toen was 10% van de beroepsbevolking werkloos. Het Journaal had dan ook de volgende dag moeten uitzenden, want toen werden de werkloosheidcijfers bekend. Die zijn inmiddels opgelopen tot 6% en dat zegt meer over de problemen dan het verschijnsel ‘recessie’.

Wel fijn dat de schuldenbok gevonden is. Dat bent u. U houdt de hand op de knip. Het verbaast mij niet, sterker nog, ik had veel erger verwacht. Wat hebben consumenten in het 4e kwartaal niet te horen gekregen? Implosie van Europa en euro, onzekerheid over rente-aftrek, faillissement van banken, hogere zorgkosten, ‘miljarden’ naar Griekenland, dalende huizenprijzen en als klap op de vuurpeil: afstempeling van pensioenen. Daar kan een positieve beurs niet tegen op. Dan ga je wel sparen!

Niet alleen consumenten (eind 3e kw 2011: 358 miljard;begin 2011: 344 miljard), maar ook bedrijven sparen tegen de klippen op (en investeren dus niet). En aflossen op een hypotheekschuld is natuurlijk ook een soort sparen. Volgens de RABO gaat het om “honderden miljoenen per week”. Zou kamerlid Hamer (PVDA) daar op doelen toen zij tijdens het Vragenuurtje opmerkte dat ‘Nederlanders massaal hun spaarrekeningen plunderen’? De cijfers wijzen vooralsnog echt op het tegendeel, zegt ook Minister Kamp. Ik denk dat Hamer (en met haar de Volkskrant) met open ogen in de val van het ronkende persbericht van de Jort Kelder’s Frieslandbank zijn gelopen.

Nederland heeft nu echter wel een probleem. De afgelopen 2 jaar hebben Rutte en de Jager (en natuurlijk de PVV) de onbetrouwbare Grieken en luie Italianen ervan langs gegeven. Iedereen moet zich houden aan de ‘gouden regel’ van Europa: begrotingstekort onder de 3%. Anders, straf. Pats, boem, boemerang, want ons begrotingstekort staat op 4,8%. En de Jager zegt “het pact is leidend;wat Europa van ons eist, moeten we dus doen”. Ja, gedoogakkoorders,  er is geen weg terug. Die hervormingen gaan er komen. Wilders heeft de HRA al niet meer heilig verklaard. En een pensioenleeftijd van 68 gaat er ook komen. Mooi om te zien dat in de politiek de wal het schip altijd keert.

En de consument? Laat je niet té veel angst  aanpraten. Recessies komen en gaan. Crisissen ook. En het NOS Journaal zal nog veel persconferenties uitzenden.

De grondlegger van de Nederlandse “corporate governance”,  Morris Tabaksblatt,  draait zich om in zijn graf. In december 2011 heeft de 2e Kamer nog met algemene stemmen een motie aangenomen om woningcorporaties onder de werkingssfeer van de Nederlandse corporate governance code te brengen. Deze week is duidelijk geworden waarom. De baas van woningcorporatie Vestia, Eric Staal,  heeft een veel te grote broek aangetrokken en is, op eigen houtje, gaan speculeren met rentederivaten. Gevolg: mogelijke miljardenschade, die als het echt misloopt uiteindelijk bij de belastingbetaler terecht komt. Waar hebben we dit meer gehoord?

Corporatistisch Nederland heeft voor woningcorporaties precies dezelfde lege marketingtaal als voor ons pensioenstelsel (“het beste systeem ter wereld”). De topman van een andere grote corporatie, de Alliantie, Jim Schuyt (hij noemt zichzelf concernvoorzitter), vindt dat “we zuinig moeten zijn op ons systeem”.  Zijn blog van 30 januari 2012 is echt lachen: rating-agency Standard & Poor’s vindt de corporaties  ‘extremely strong’. Sterk hoor, alleen is het wel zo dat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw circa 85 miljard aan leningen met de overheid (!) als achtervanger, heeft gegarandeerd. Zo kan ik het ook.

Het zijn de onaangename kanten van nep-privatisering. Wel de status en de salarissen, maar niet de blaren. De heer Staal verdient 500.000 euro zonder blikken of blozen. De heer Schuyt ontvangt 300.000 euro. Het zijn geen uitzonderingen en de salarissen liggen allemaal boven de ‘Balkenende-norm’. Er gaat veel geld om bij de corporaties, het totale bezit was eind 2010 circa 120 miljard, en er zijn veel corporaties (400). En er zijn dus ook veel toezicht-baantjes te vergeven, die net als bij de pensioenfondsen, een aardig zakcentje opleveren zonder dat er veel gedaan moet worden. Veel financiële kennis lijkt niet aanwezig (net als bij de pensioenfondsen). Het zijn goedwillende bestuurders ‘uit het veld’. Gevolg: financieel kunnen de directies hun gang gaan, arme Tabaksblatt. Het kalf is verdronken, de put gedempt, maar het hoofd Lobby van de corporaties, de Aedes, denkt dat een andere manier van toezichthouden wellicht nodig is. Zou het?

Het werkelijke drama is dat er net als bij de banken en pensioenfondsen ook een echte door het Ministerie van Binnenlandse Zaken aangestelde toezichthouder is: het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV). Had deze club het Vestia-derivatenprobleem kunnen voorzien? De directeur, zeg maar de Wellink van het CFV, van der Moolen wil  niets zeggen. Flauwekul natuurlijk. Het is hun taak om dit te zien, sterker nog, ze wisten er gewoon van af. Lees hier de passage uit hun jaaroverzicht. Maar de voorzitter van het bestuur van het CFV, bankier Lindenbergh (RvC ABN AMRO, de bank die tegenpartij was van de gewraakte Vestia-derivaten, toeval?)  kon natuurlijk niet de hele dag toezicht houden op die corporaties. Hij heeft nog meer te doen.

Kijk ik er van op? Nee. Ik heb Wellink van DNB door het ijs zien zakken voor de Commissie de Wit. Ik heb Kellerman van DNB horen schutteren bij het toezicht op Aegon (zij ‘doet’ ook de pensioenfondsen). Het toezicht van het CFV op de woningcorporaties is opgezet door Prof. Dr. A Schilder RA van DNB. Deze professor werd door Wellink onder ede voor de Commissie de Wit weggezet als “totaal irrelevant” (hier, op 51.00). Gaat lekker hé Nederland!

De financiële crisis in Nederland heeft één heel groot voordeel. Bij bestuurders wordt het kaf van het koren gescheiden. Nu nog bij al die deeltijd-toezichthouders.