Als Wilders niet zo gepreoccupeerd was om als een Nederlandse Jeanne D’ Arc het nationale belang te verdedigen, dan had hij het natuurlijk verzonnen en de taalvondst  als een ‘kopvoddentax’ bommetje tijdens het ‘verantwoordingsdebat’ van het spreekgestoelte geworpen. Ik heb het over de ‘spaarvarkentax’ van PVDA fractievoorzitter Samsom. De PVDA gaat de spaarrekening van hardwerkende Nederlanders, die Nederlanders die een heel leven lang zuinig hebben geleefd en eindelijk 150.000 euro op een spaarrekening hebben staan, extra belasten. Dat dit appeltje voor de dorst misschien voor het pensioen gebruikt moet gaat worden, dat het spaarpotje bedoeld is voor aflossen van de hypotheek, maakt niet uit, we gaan het aanpakken. Het is wat politici eufemistisch noemen ‘laag hangend fruit plukken’.

Zou Samsom zelf een spaarrekening hebben of beleggen? Denk het niet, anders zou hij weten dat er geen droog brood wordt verdiend met sparen en beleggen. De Nederlandse Staat leent extreem goedkoop (beleggers lijken zelfs bereid rente toe te geven!) en de ECB leent geld uit aan banken voor 1%. Gevolg: banken hebben geen enkele reden om te concurreren op spaarrentes. En enpassant doet die lage rente ook onze pensioenfondsen, het ‘uitgestelde vermogen’ van werkend Nederland, de das om zodat de burgers dubbel gepakt gaan worden.

Ik hoop dat Samson weet dat de vermogensrendementsverliesheffing, ingevoerd door partijgenoot Vermeend, uitgaat van een volstrekt irrieëel fictief rendement van 4% en dat de bezitter van een spaarrekening dus ook nog eens 1,2% moet aftrekken van een spaarrente van zeg eens 2,5%.

Samsom noemt het overigens ‘dood vermogen’. Ga er dus maar vanuit dat de doodgaan-belasting, die door de PVDA ook wel de ‘gratisgeld-belasting’ wordt genoemd,  weer omhoog gaat. Dat is niet nieuw, destijds wilde Bos het ook. Ik neem aan dat Samsom Keynes heeft gelezen, want die het zelfs heeft over de ‘euthanasie van de rentenier’; overheden zou moeten streven naar zeer lage rentevoeten. Bernanke, de FED-president,  kent zijn klassiekers dus ook.

Ex-kamerlid van de PVDA, Paul Tang, geeft onbedoeld nog een suggestie voor afromen van zuur verdiend geld: het ‘versteende vermogen’. De ‘kunduz-coalitie’ wil graag aflossen van het huis verplicht stellen. Daarmee komt het spaargeld volkomen vast te zitten in stenen. Handig voor de belastingpolitie: je kan het vermogen niet laten emigereren en bij overlijden, kassa voor de Staat.

Ik snap Samsom ergens wel. Het consumentenvertrouwen is deze maand weer gedaald en we besparen onszelf het moeras is. Ontsparen is dus goed. In mijn column ‘Keynes is back‘ suggereerde ik zoiets. Maar ik zei ook, beloon ondernemen. Om die reden kan ik de BTW-verhoging dan ook niet plaatsen (ja alleen als ‘laag hangend fruit’).

In plaats van het heilige geloof in de STAAT als De Grote Herverdeler is het veel verstandiger om het aantrekkelijk te maken het spaargeld te steken in veelbelovende ondernemingen. Als de traditionele banken het laten afweten is crowdfunding een optie (succesverhaal). Het mag ook via nieuwe banken als de aangekondigde Groene Investeringsbank  of via de beurs Alternext, dat in Frankrijk wel populair is. Dat maakt spaargeld productief. Keynes zou het met instemming begroet hebben.

Beleggers zijn sinds de kredietcrisis wars van risico’s, maar risicoarme beleggingen als obligaties en spaarrekeningen leveren helaas nauwelijks rendement op. Om een kans te maken om toekomstige beleggingsdoelen te halen zulen beleggers moeten leren dat risico nemen toch echt part of the deal is. Of genoegen moeten nemen met minder.

Wie gaat beleggers dat uitleggen? Banken en adviseurs doen op dit moment een stapje terug of worden door regels gebonden. Toch zijn de keuzes die je nu maakt cruciaal voor je financiële toekomst. Zelf doen, dan maar? IEX zette vijf bewezen innovatieve en dwarse denkers uit de beleggingswereld aan één tafel voor een lange, intensieve brainstormsessie. Op zoek naar de grondregels voor Het Nieuwe Beleggen, aan de hand van 10 stellingen.  

De tien stellingen van Het Nieuwe Beleggen:

Het was deze week bijltjesdag voor de Europese banken. De koersen duikelden omlaag. Kijk maar eens naar deze index die de Europese bankenkoersen volgt. En het zijn echt niet alleen de bankkoersen in Griekenland(ik hoop dat die beleggers een parachute hebben), Spanje en Italië.  ING nadert het laagste punt van oktober vorig jaar (4,5 euro). Het kan natuurlijk altijd lager, want ING heeft in 2009 de 2 euro aangetikt, maar toen lag een mogelijk faillissement om de hoek.

Erger is dat de Europese bankkoersen ook ver beneden de boekwaarde noteren. Dat is een veeg teken. Dat betekent dat beleggers de bankbalansen niet geloven. Daar is alle reden toe. Geen mens heeft echt inzicht hoe de leningen aan de PIGS-landen zijn gewaardeerd; voor welke waarde het commerciële vastgoed op de balans staan (DNB denkt aan een overwaardering van 25%, zie hier, overigens met de nodige nuance); welke kredieten afgestempeld moeten worden door de recessie (ABN AMRO deed een voorzetje). In juni 2012 zal de European Banking Authority weer verslag uitbrengen, ik ben benieuwd, maar niet gerust.

Maar deze week was in de media de hoofdrol weggelegd voor de Amerikaanse bank  JP Morgan Chase. Je houdt het eigenlijk niet voor mogelijk, maar de investment bankers hebben het weer voor elkaar gekregen het vooroordeel tegen bankiers te bevestigen. En dan bedoel ik nog niet eens dat de bank een toppositie heeft bij de verkoop van Facebook-aandelen (te verdelen fees, een slordige $150 miljoen). Nee, ik heb het over een handelaar van de bank in Londen met de bijnaam “the whale” (de grootste ijdeltuiten hebben een bijnaam, zoals Fabrice Tourre van Goldman Sachs die ‘Fabulous Fab’ werd genoemd) die in de CDS-derivatenhandel vooralsnog 2 miljard dollar heeft verloren. Daar komt zeker nog wel een miljardje bij. Nu kan JP Morgan Chase het gemakkelijk hebben. De ophef was in die zin zwaar overdreven. De bank is nr. 10 in balansgrootte, maar nr 3 in winstgevendheid, vorig jaar een recordwinst van $19 miljard en heeft een ‘tier 1′ eigen vermogen van $122 miljard (1e kwartaal: $5,4 miljard netto winst).

Het verlies is ironisch want JP Morgan Chase, en met name topman Jamie Dimon, is een van de grootste pleitbezorgers  tegen invoering van scherpe regelgeving om investment banks opnieuw te scheiden van commercial/retailbanks. Dimon is met name falikant tegen invoering van de ‘Volcker-rule’ , die verbiedt dat de bank handelt voor eigen rekening met o.a deposito van klanten. Intensief lobbyen heeft de ‘Volcker-rule’ al tandeloos gemaakt, het rapport staat vol uitzonderingen en is 600 pagina dik.

Het alarmerende is dat dit geen fraudegeval betreft, zoals het $6 miljard verlies bij Société Générale van Jerome Kerviel (zie hier voor 11 bankrampen), maar doodgewone day-to-day handel. En JP Morgan stond notabene bekend om haar conservatieve risicobeleid. Hoewel…..sommigen denken daar anders over. Als het bij deze bank al misgaat, wat te denken van de andere banken. Alles wijst erop dat JP Morgan Chase te groot (‘to big to fail’)  is geworden en dat zij haar enorme balans, die voor overgrote deel is verzekerd door de belastingbetaler, heeft gebruikt voor tradingwinsten. Van mij mag het, maar dan wel graag met ‘eigen geld’ en op de blaren zitten bij verlies.

De regisseur van de film ‘margin call’ heeft gezegd dat de film deels op waarheid is gebaseerd en dat de bank in kwestie nog bestaat. Dat raadsel is ook opgelost: het is JP Morgan, inclusief de rocket-science trader en de op non-actief gestelde verantwoordelijke JP Morgan-mevrouw Ina -Demi Moore- Drew (salaris $15 miljoen).  Ik ga de film nog maar eens bekijken.

De Eurozone-crisis is als een veenbrandje weer eens opgelaaid. De Grieken zijn de draconische bezuinigen zat, een geplande IMF-tranche aan Griekenland wordt opgehouden, in Spanje heeft de vastgoedcrisis haar eerste slachtoffer geeist; de ‘bad bank’ Bankia, een samenraapsel van 5 spaarbanken (ja mevrouw Sap: spaarbanken, nutsbanken, zogenaamd risicoloos) is deels genationaliseerd, de beurs maakt haar slogan ‘sell in May and go away’ weer waar. En in Nederland valt het kabinet over de door Europa opgelegde begrotingsregels.

De bezuinigingsdiscussie in Nederland krijgt zowaar een bijbels trekje, er is een nieuwe Lazarus opgestaan, zijn naam is Keynes. PVDA-partijleider Samsom (met steun van Hollande en Barrosso) legt nu de nadruk op groeimaatregelen. Begrotingsevenwicht mag even op de lange baan geschoven worden. Keynes had gelijk in zijn analyse van de Grote Depressie in jaren ’30. Als consumenten niet durven te consumeren  (geen enkel vertrouwen) en tegen de klippen op sparen, terwijl bedrijven hun balansen schuldenvrij maken, dan moet de overheid geld uitgeven om een deflatoire neerwaartse spiraal te voorkomen.

Er wordt vaak selectief gewinkeld in het gedachtegoed van Keynes. Keynes ging er van uit dat de private uitgaven en overheidsuitgaven werken als communicerende vaten. Allemaal mooi, maar dan trekt in goede tijden de overheid zich terug (m.a.w. begrotingsoverschotten) en zorgt ervoor dat de opgebouwde staatsschuld weer wordt teruggedrongen. Dat zei Keynes niet zomaar. Hij kende de mores van de financiële markten als geen ander en was als belegger succesvol. De financiële markten zullen het tij keren door te weigeren de schuld nog verder te financieren (Griekenland), of een steeds hogere rente te eisen (Italië en Spanje).

Na 2008 heeft de overheid een Keynesiaans stimuleringsbeleid gevoerd. In 2012 zal het percentage uitkomen op – 4,4% en voor 2013 wordt – 4,6% verwacht (link). Dat zijn dan 5 jaren met percentages ruim boven de beruchte 3%, dat door Brussel als een ‘tijdelijk’ (zonder nadere specificering) plafond wordt gezien. En dan zullen we het maar niet hebben over het feit dat verdrag van  1 maart 2012 stelt dat het structurele tekort slechts 0,5% mag bedragen (!). En het CPB vindt dat we naar een “overschot” van 1,5% moeten om al die ouderen te onderhouden. Gaat niet lukken. Al met al is onze staatsschuld inmiddels opgelopen tot 393 miljard. Flirten met het idee om nog 2 jaar langer een tekort boven de 3% te hebben, is om die reden gevaarlijk. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden.

Nederland mag zich gelukkig prijzen dat wij ergens in de jaren tachtig onze monetaire souvereniteit hebben verkocht aan Duitsland en door de financiële markten nog altijd als de 17e lidstaat worden gezien. Dat heeft ervoor gezorgd dat wij extreem goedkoop kunnen lenen, waardoor de gevolgen van de oplopende staatsschuld voor de overheidsbegroting nog enigszins dragelijk zijn. Je moet er niet aan denken als de markten plotseling het vertrouwen verliezen, wat zomaar zou kunnen gebeuren als markten zich realiseren dat overheid ook nog eens garanties van 466 miljard heeft uitstaan (vooral woninghypotheken!).

Bezuinigen of stimuleren (zie video), het moet en kan allebei. Groei komt als consumenten weer vertrouwen krijgen en geld gaan uitgeven; dat zal volgens Keynes de ‘animal spirits’ wakker maken bij ondernemers (niet een extreem lage rentevoet dus). Vertrouwen komt terug als consumenten en ondernemers weten waar ze aan toe zijn. Dus neem die structurele beslissingen op de huizenmarkt (en dus niet alleen de HRA schrappen voor nieuwe hypotheken, geen consument die gelooft dat dat blijft), neem het besluit om per direct langer te gaan werken, hervorm de arbeids- en zorgmarkt, stop met bankenbashen zodat de banken weer krediet durven te geven, belast rentenieren en beloon ondernemen!

Het laten varen van de begrotingsdiscipline zal het angstspook van stagflatie oproepen. Hoor ik daar naast Keynes, Milton Friedman zich omdraaien in zijn graf?