28 augustus 2010 Bankieren wordt weer elitair

4 september 2010 Overheid heeft belang bij hoge hypotheekmarge

11 september 2010 Ooggetuigeverslag van de doodsstrijd van DSB

18 september 2010 Deel 2 in de DSB saga: roddel en achterklap

25 september 2010 Minister de Jager: de Nederlandse Robin Hood

2 oktober 2010 Hans Brinker: haal die vinger uit de dijk

9 oktober 2010 Lachen zeg, verzekeraars gaan klantgericht verzekeren

16 oktober 2010 Holland Financieel Centrum lobbyt alleen over politiek correcte zaken

23 oktober 2010 Verzekeraars schofferen Nederland

30 oktober 2010 Boele Staal (NVB): de nieuwe messias

6 november 2010 In de VS wordt alles groots aangepakt

13 oktober 2010 Oh Oh Adjiedj Bakas

20 november 2010 De overheid wil echt alles van uw portemonnee weten

27 november 2010 De nieuwe afhaalchinees

4 december 2010 7 december: Bank-Alarm!

11 december 2010 Operation Payback: nu is er echt bank-alarm!

18 december 2010 Boetes AFM voor banken een lachertje

25 december 2010 Geen censuur op bankencritici

8 januari 2011 ING Direct USA medogenloos voor huiseigenaren

15 januari 2011 The rise and fall of ING Direct USA

22 januari 2011 Slow Bankers doen het met eigen vermogen

29 januari 2011 Babyboomers slaan terug

31 januari 2011 Nederlanders zijn oliedom met hun eigen geld

5 februari 2011 Aandacht voor bankbonussen is symboolpolitiek

19 februari Akelige boodschap: hoge voedselprijzen zijn goed

26 februari 2011 Aegon zegt sorry

5 maart 2011 Nederland heeft boter op haar hoofd

12 maart 2011 Polonaise Hollandaise

19 maart 2011 Bonus-editie

26 maart 2011 Stalingrad aan de Vijzelstraat

2 april 2011 Raadspensionaris Hommen

9 april 2011 Legale diefstal

16 april 2011 Plasterk en Staal in een loopgravenoorlog

23 april 2011 Idiote salarissen

30 april 2011 Bankgekkies

7 mei 2011 Oude Nova-tijden keren terug

14 mei 2011 Liever magnums dan bommen

21 mei 2011 Moody Blues

28 mei 2011 Fittie in het IMF

4  juni 2011 DDR praktijken bij het KIFID

11 juni 2011 Het is tijd voor de Algemene Volksbank Nederland

25 juni 2011 De Jager speelt het slim

2 juli 2011 Rabo’s solide achterwerk

20 augustus 2011 Ik betaal graag belasting

27 augustus 2011 “Big Swinging Dicks”

3 september 2011 Return of the Living Dead Part II

17 september 2011 Griekse tragedie

24 september 2011 Krimpende banken

1 oktober 2011 Was u ook zo geschokt?

8 oktober 2011 De oogkleppen van de AFM (vonnis MF Global)

15 oktober 2011 “OccupyDamrak”: inhoudsloos bazelen

5  november 2011 Gered door de gong?

12 november 2011 Wie gaat de euro redden?

19 november 2011 Deutschland uber alles

26 november 2011 ‘graaispaarders’ opgelet

3 december 2011 Het verdrag van Assen

10 december 2011 Wellink: “ik heb het niet gezien”

17 december 2011 Banken zitten wel degelijk op de blaren

24 december 2011 Angstsparen

14 januari 2012 Het roer moet om

21 januari 2012 De Financial Transaction Tax slaat nergens op

28 januari 2012 Standard & poors zet Nederland op het strafbankje

4 februari 2012 Corporate Negligence

25 februari 2012 Recessie: laat je niet gek maken!

3 maart 2012 Bancaire antropologie

10 maart 2012 Financiele journalisten laten een steek vallen in eurodebat

17 maart 2012 Verhoogde dijkbewaking: kans op een tsunami

24 maart 2012 Muppets on a string

31 maart 2012 Nederland oppotland

7 april 2012 Cooperatieve vrienden

14 april 2012 Woutertje moet hangen

21 april 2012 Boele Staal doet aan verslaafdenhulpverlening

12 mei 2012 Keynes is back

19 mei 2012 Een margin call voor JP Morgan Chase

26 mei 2012 de spaarvarkentax

2 juni 2012 Sinterklaas bestaat en hij woont in Spanje

9 juni 2012 Eurocommissaris Barnier lacht niet

16 juni 2012: de betuttelpolitie

23 juni 2012: geld fopt: de ASN van Halsema

30 juni 2012: geen collectief aanvullend Europees pensioen, aub

7 juli 2012: Bancaire Zaken

Deze week was ik te gast in het MAX televisieprogramma  Hollandse Zaken om ‘live’ mijn mening te geven over de zorgplicht van banken. Ik wist dat ik zou worden neergezet als ex-bankier en dat de zaal gevuld zou zijn met gasten die hun woede over het bankwezen niet onder stoelen of banken zouden steken (zie hier). Dus ik wist waar ik aan begon. De uitzending van deze week was een vervolg op het programma van 20 juni, waarin uit de doeken werd gedaan dat een man zelfmoord had gepleegd op de stoep van de RABO , omdat hij de hypotheek niet meer kon betalen en het huis werd geveild. In de zelfmoordbrief werd de schuld bij de bank gelegd. Ik had mij nogal boos gemaakt op die uitzending. Hoe triest het geval ook is, de zaak leek mij exceptioneel (600.000 hypotheek aan man met bruto jaarinkomen van 10.000 euro; RABO kocht het huis op de veiling voor 280.000 en probeerde het te verkopen voor 350.000) en niet exemplarisch voor het handelen van de hele bancaire sector. Een tegengeluid leek mij op z’n plaats. Helaas besloten de vier grote banken niet te komen om te laten zien dat er in de top van de banken wel degelijk iets veranderd is. En de NVB stuurde letterlijk één nietszeggend regeltje dat de banken ‘op de goede weg zijn’. Boele Staal had te druk met andere niet-bancaire zaken.

De uitzending was ‘perfect’ getimed. Juist die dag werd opgestapte topman van Barclays, Diamond, in het Engelse parlement gegrilled over het rentemanipulatieschandaal en opende het Financiële Dagblad met de kop “Liborgate doet Londense City op haar grondvesten schudden’. De toch al geringe geloofwaardigheid van banken is door dit schandaal volledig teniet gedaan. Dat geldt overigens ook voor de toezichthouders FSA (Engelse AFM) en de Bank of Engeland, want het lijkt of zij al sinds 2007 op de hoogte waren van de manipulatie, maar er niets mee deden. Dan helpt nuance niet meer.

Liborgate kan een waterscheiding gaan vormen met nog veel strengere regels. The Economist vergelijkt het al met de teloorgang van de tabaksfabrikanten. Ik kan het mij goed voorstellen. Toch heb ik het nog aangedurfd deze week een lezing te geven onder de titel “There is nothing wrong with banks, there is something wrong with their culture”. Want ook in dit schandaal kan de beschuldigende vinger weer worden gewezen naar de investment banking cultuur. De gepubliceerde e-mails van handelaren spreken net als enkele jaren terug in het Goldman  Sachs schandaal boekdelen (zie het rapport). Een aantal van de grootste banken in de wereld hebben investment bankers als topman (RBS, Barclays, CS, JP Morgan Chase) met hun bijbehorende visie op bankieren (risico zoeken, korte termijn denken, alles voor ‘de deal’, strikt persoonlijk hoge beloningen) en dat lijkt een uitnodiging voor de rest van de organisatie om dat voorbeeld te volgen. Het is mijn persoonlijke observatie dat het ‘bokito-gedrag’ van handelaren de traditionele commercial- en retailbankiers geen schijn van kans geeft binnen de banken om hun visie uit te dragen. Mevrouw Mohr, destijds commissaris bij ABN AMRO, verklaarde voor de cie de Wit dat de investment bankers vonden dat zij ‘grand slam tennis’ speelden en dat de commercial/retail bankiers aan het ‘pingpongen’ waren! De enige weg vooruit is dat het echte investment banking verzelfstandigd wordt met de uitdrukkelijke mogelijkheid om failliet te gaan zonder redding door spaarders en overheid.

Volkstribunalen zijn niet de beste voedingsbodem voor goede regelgeving. Het gevaar bestaat nu dat de Europese bancaire traditie van ‘universele banken’, waarin de investbank activiteiten een ondergeschikte rol spelen, met het badwater wordt weggegooid. En dat is niet in het belang van de klant.

Deze week schreef EU-president Van Rompuy een ‘masterplan’ dat de omvang van een ‘haiku’ heeft (als Van Rompuy zich verveelt tijdens de Toppen, dan schrijft hij deze Japanse gedichten). Het plan zou de basis moeten zijn voor de 25e Top der Toppen. Het 4- punten masterplan begint zeer concreet met de bankenunie (ik zeg: Europees toezicht: doen; Europees depositogarantiesysteem: gevaarlijk), maar verzandt daarna in nietszeggende woorden. Punt 4 gaat over de versterking van de democratische legitimiteit en telt welgeteld 5 regels. Ik vermoed dat het bij vergezichten blijft en dat de ‘bende van vier’  zich weer zal beperken tot korte termijn steunmaatregelen en natuurlijk mooie woorden over noodzakelijke groei.

Opmerkelijk is dat critici van de EU met name hun pijlen richten op het ESM (‘de blanco cheque’), terwijl de werkelijke invloed van Europa loopt via veel minder zichtbare regelgeving. Zo heeft onze haiku-man, óók deze week,  in Die Welt  iets gezegd over het pensioen. En als het woord pensioen valt, dan krijgen politici direct krampaanvallen, enigszins vergelijkbaar met het H-woord.  Dat bleek tijdens het debat met Premier Rutte deze week over de Eurotop.

Van Rompuy wil ingrijpen in het staatspensioen (jargon: pijler 1). De AOW is een omslagstelsel, d.w.z. betaald uit lopende  begroting; er wordt dus niet gespaard. Van Rompuy maakt zich zorgen over de houdbaarheid van dit staatspensioen en wil naar een uniforme pensioenleeftijd. Dat zou als muziek in de oren van Rutte moeten klinken, want in Nederland werken we al tot 65 jaar en gaan we met enige zekerheid naar 67 jaar. En in Frankrijk wil Hollande weer terug naar 60, waanzin. En dan heb ik het nog niet eens over de Zuidelijke lidstaten.

In een zogenaamd Witboek heeft de Europese Commissie aangegeven dat in principe de lidstaten gaan over de ‘AOW’, maar stelt voor de pensioenleeftijd te koppelen aan de levensverwachting in een lidstaat. Nederland zou dit standpunt moeten omarmen en steunen. Het dwingt andere landen tot hervormingen. En dat willen we toch?

In een reactie van de Tweede Kamer op het witboek wordt ons ‘unieke’  pensioensysteem er echter weer met de haren bijgesleept (lees hier).  De EU moet zich daar volgens de Tweede Kamer niet mee bemoeien. Maar dat willen ze ook helemaal niet en dat lijkt mij logisch,want het ‘aanvullend pensioen’ is een private afspraak tussen werknemers en werkgevers  (jargon: pijler 2, gevuld met ruim 1000 miljard euro spaargeld). Het is uitgesteld loon van de werknemer. De overheid speelt alleen een rol als toezichthouder (bijv. dat het geld echt is afgesplitst van de onderneming) en als fiscale facilitator.

Wat hier speelt is dat de lobby van de collectieve pensioenfondsen weer “vol op het orgel gaan” en via het populistische anti-europa sentiment hun pluche proberen vast te houden. Lees hier hoe de Tweede Kamer pensioenrapporteur Omtzigt ons angst aanjaagt. Er is alle reden om ons unieke pensioensysteem kritisch tegen het licht te houden. Het huidige systeem van solidariteit tussen generaties is vooral in het voordeel van de ouderen binnen een pensioenfonds en is op termijn niet vol te houden. Een pensioensysteem gebaseerd op individuele rekeningen waarop verplicht (ja zeker) wordt gespaard lijkt de enige weg. Elke werknemer weet dan precies waar hij of zij aan toe is. En natuurlijk kan er dan nog steeds collectief belegd worden, daar heb je geen verplicht pensioenfonds voor nodig. En werknemers en werkgevers moeten zelf kunnen bepalen waar zij hun pensioen willen onderbrengen.

De EU wil ook die kant op door een gelijk speelveld te organiseren tussen pensioenfondsen, banken en verzekeraars. Minister Kamp is daar niet ongevoelig voor (zie hier). Meer concurrentie is ook hier hard nodig en dan ook graag met nieuwe partijen zoals de PPI’s (zie hier). Ik heb voor de gelegenheid daarom een haiku gemaakt die van Rompuy had kunnen schrijven:

een privaat pensioen

Europees of nationaal

afblijven Brussel.