Gisteren maakte RABO haar jaarcijfers bekend. Zoals verwacht is RABO goed overeind gebleven in de bankencrisis. De bank moest wel een winstdaling publiceren van circa 400 miljoen. De helft hiervan (50%) is te herleiden tot de afboeking op DSB in het kader van het depositogarantiesysteem.

Ik kan mij goed voorstellen dat dit onverteerbaar is voor de RABO. Ik citeer even Moerland, de CEO:  ”een aantal riskante banken is druk bezig met het aantrekken van Nederlands spaargeld. Spaarders moeten daarom ook na het omvallen van Icesave en DSB nog steeds goed oppassen bij wie ze hun geld onderbrengen”.

Wie zijn die riskante banken? Moerland:  ”Moerland noemt geen namen, maar maakt volgens het Nederlands Dagbladwel duidelijk in welke hoek de risicobanken zitten. ‘Het gaat om kleinere financiële instellingen met grote zakenbankactiviteiten of die zich specialiseren op één ding. Ook zien we partijen die Nederlands spaargeld uitzetten in Oekraïne of Kazachstan.’

Ik ken er in ieder geval een: de LeaseplanBank. In mijn blog van 10 februai (zie hier link) had ik aangegeven dat dit soort banken, die juridisch volkomen terecht activiteiten mogen ontplooien op de spaarmarkt, naar mijn mening alleen spaargeld kunnen aantrekken omdat er een depositogarantiesysteem is. En zoals ik schreef, dit soort banken kan meer rente bieden als gevolg van het hogere risicoprofiel, daarbij andere banken min of meer dwingen mee te gaan in de prijzenslag, terwijl bij een mogelijk (voor iedereen: ik schrijf een mogelijk ) faillisement diezelfde banken kunnen opdraaien voor het verlies.

Dit geldt niet alleen voor RABO, ook Binckbank, een bank met een zeer laag risicoprofiel, heeft 16 miljoen winst moeten afschrijven op DSB.

RABO pleit voor een andere opzet van het garantiesysteem. Ik hoop dat dit snel gaat gebeuren.

Op 17 augustus schreef ik een blog met de titel :  ” ik geef u op een briefje: ook Nederlandse banken gaan weer bonussen betalen “.

Vandaag publiceert ING dat de bonussen voor ING werknemers 50% hoger zullen uitvallen dan in 2008 (en passant maakt ING een verlies van 700 miljoen in 4e kwartaal bekend).

De Icesave-soap gaat nog even door. In mijn eerdere blog gaf ik aan dat ik de uitspraken van Du Perron (professor en onderzoeker in hoeverre DNB steken heeft laten vallen in Icesave-drama) in de Volkskrant niet correspondeerden met zijn eigen onderzoek (zie hier het blog: “http://bank.blog.nl/dnb/2010/02/11/icesave-laat-de-echte-du-perron-nu-opstaan“).

In de Volkskrant had Du Perron blijkbaar gezegd dat DNB net als de Banque de France de aanvraag van Icesave had kunnen weigeren/traineren. Vervolgens gaf de Banque de France een verklaring uit dat Icesave helemaal geen aanvraag heeft gedaan. Ik zelf had al gesteld dat vertragen in ieder geval niet tot de formele bevoegdheden van DNB behoort.

Nu heeft Minister Bos een brief laten uitgaan, waarin Du Perron nog wat verder het moeras wordt ingeduwd (zie hier de brief).

Hier volgt de ‘mea culpa’van Du Perron:   “Vandaag heeft prof. mr. C.E. du Perron op mijn verzoek om inlichtingen over de aanvullende toetreding van Icesave (Landsbanki) tot het Franse depositogarantiestelsel mij geïnformeerd als volgt: “Onlangs heb ik tegenover de media verklaard dat het mij bekend was dat een aanvraag van Icesave (Landsbanki) om in Frankrijk aanvullend toe te treden tot het depositogarantiestelsel aldaar was geweigerd. Deze verklaring baseerde ik op bronnen van buiten de Nederlandsche Bank, waardoor ik mij vrij voelde hierover te spreken. Inmiddels is mij gebleken dat de informatie die ik aan deze bronnen ontleende onjuist was en dat ik deze bronnen verkeerd heb geïnterpreteerd. Ik heb geen weet van een aanvraag tot aanvullende toetreding als genoemd”.

Het is allemaal niet fraai. Vooralsnog blijft mijn constatering staan dat DNB de aanvraag van Icesave voor een bijkantoor niet kon weigeren/traineren en geheel moest afgaan op informatie van de toezichthouder in Ijsland.

Op 23 september heb ik een blog geschreven over  beoogde wetgeving die de Amerikaanse overheid toegang zou verlenen tot mutaties en saldi van Euopeanen (zie hier: http://bank.blog.nl/betalingsverkeer/2009/09/23/toegang-vs-tot-europese-bankgegevens-niet-in-achterafkamertjes-goedkeuren).

Naar nu bekend is geworden heeft het Europese parlement deze beoogde wet kunnen schrappen. Dit is mede te danken aan aan politici van D’66 (Sophie in ‘t Veld) en VVD (Jeanine Hennis-Plasschaert). De laatste was in het parlement verantwoordelijk voor het dossier,

Dit is een belangrijke stap voor diegene die privacy belangrijk vinden, dan wel minimaal reciprociteit in de relatie met de VS willen zien. Balkenende betreurt de uitkomst zeer. Voor hem was de deal belangrijk in de strijd tegen het terrorisme. Onze premier leeft nog in de ‘bush tijd’ en vindt alles wat de VS voorstelt blijkbaar zonder veel discussie okee.

Ik zie niet in waarom de VS onbeperkt toegang mag hebben tot mijn betalingen (binnen Nederland) en saldi; ook al heb ik niets te verbergen, want dat argument wordt mij altijd weer voor de voeten wordt geworpen als een stuk van mijn privacy wordt aangetast.

Het dossier is natuurlijk niet dicht en zal worden vervolgd. Ik houd u op de hoogte

Gisteren werd bekend dat LeasePlan zijn internet ’spaarbank’ nu echt live heeft gezet. In mijn blog van 27 augustus heb ik dit initiatief al kritisch besproken (zie hier). Je zou denken dat wij iets geleerd zouden moeten hebben na de verhoren van de Commissie de Wit. Helaas moet ik constateren dat dit niet het geval is. Natuurlijk, ik weet ook wel dat DNB zal zeggen dat er juridisch geen speld tussen te krijgen is, maar het blijft curieus en voor veel andere banken in Nederland een ‘doorn in het oog’.

Waar gaat het over?

LeasePlan, een autoleasebedrijf in handen van Volkswagen en een duitse investeerder Metzler (ik heb in de oorspronkelijke versie van dit blog geschreven: “twee Arabische staatsfondsen”, deze partijen hebben het belang verkocht), gaat ook een spaarbank voor particulieren oprichten. Hoeveel particulieren kennen LeasePlan? In directe zin weinig, want LeasePlan biedt diensten aan bedrijven die een wagenpark hebben van minstens 25 auto’s. Wellicht rijdt u in een geleasde auto van LeasePlan, maar wilt u dan ook uw spaargeld daar parkeren? Ik denk het niet. Toch kan LeasePlan een spaarbank oprichten, want in juridische zin is het Bank (ingeschreven in het WFT register van DNB) en omdat zij staat ingeschreven in het desbetreffende register van AFM valt zij onder het deposito-garantiesysteem. Met andere woorden, LeasePlan gaat ook meesnoepen uit de snoepdoos van Bos. Het is zeer twijfelachtig of een consument een spaarrekening zou openen bij LeasePlan als de Nederlandse Staat geen garantie zou geven.

Vooralsnog is Leaseplan een winstgevend bedrijf. in 2009 heeft zij 165 miljoen verdiend. Leaseplan gaat een bank voor particulieren starten omdat haar traditionele financieringsbron, via de bank en kapitaalmarkt, op kritische momenten opdroogde. Maar wat gebeurt als Leaseplan failliet gaat? Als het saldo bij die bank binnen de grenzen van het depositogarantiesysteem valt, voor u als consument niets, maar des te meer voor de andere banken in Nederland. Die moeten opdraaien voor het verlies.

Dit is natuurlijk eigenlijk te gek voor woorden. Leaseplan gaat eerst de huidige, echte consumentenbanken beconcurreren (en wellicht de tarieven opdrijven) en vervolgens mogen diezelfde banken uit hun geslonken winst, het evt. verlies van Leaseplanbank ophoesten. Het is niet meer dan logisch dat de banken hiertegen opponeren en pleiten voor een nieuw depositogarantiesysteem, waarbij banken met het hoogste risico ook de hoogste bijdrage in de pot moeten storten.

Met de start van Leaseplanbank is de urgentie nu nog hoger geworden. Tempo, minister Bos a.u.b.

In het FD van vandaag staat een ingezonden brief van mij over drie weken Commissie de Wit.

Jammer,veel gemiste kansen

De opzet die het parlement heeft gekozen om oorzaken van de ‘kredietcrisis’ boven tafel te halen, heeft ertoe bijdragen dat waarheidsvinding lastig zou worden. De financiële problematiek is een lastige, en zoals Nout Wellink, president van de Nederlandsche Bank, terecht opmerkt een ‘veelkoppig monster’.
Door geen financiële deskundigen in de commissie te benoemen, het parlement was bang voor tunnelvisie, is er geen sprake van een verhoor, ook al mag het juridisch niet zo genoemd worden. De vragen worden een voor een opgesomd en zelden is een commissielid bij machte alert en ad rem te reageren op soms echte ‘schoten voor open doel’, zoals wanneer Arthur Docters van Leeuwen, oudbestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten, zegt: ‘Er is helemaal geen zelfregulering.’
Ook is het heel jammer dat ondervraagden niet vaker worden geconfronteerd met opmerkingen van andere ondervraagden, terwijl er genoeg mogelijkheden waren. Waarom werd ING-commissaris Wim Kok niet geconfronteerd met de uitspaak van Koos Timmermans, chief risk officer bij ING, die vond dat ING Direct veel te hard was gegroeid?
Gevolg is dat nu de indruk achterblijft dat de commissie haar bevindingen al in grote lijnen heeft vastgesteld nadat met alle betrokkenen achter gesloten deuren al eerder is gesproken, en dat de bankiers vooral hun eigen stoepje mogen schoonvegen. Daarbij speelt dat het jammer is dat vragen over de overname van ABN Amro en het failliet van de IJslandse bank Icesave, hoe belangrijk deze kwesties ook zijn, vermengd zijn met het zoeken naar de echte oorzaken van de crisis.
Ik snap dat wel, want voor ‘de bühne’ is het mooie televisie om oud-ceo Rijkman Groenink gediskwalificeerd te zien worden door de voorzitter van de raad van commissarissen van ABN Amro, Arthur Martinez, Wellink en minister Wouter Bos van Financiën. Maar ik had de drie heren liever diepgaand ondervraagd zien worden over het machtsevenwicht in de raad van bestuur van ABN Amro tussen de zakenbankiers en de retailbankiers. Want, zo blijkt na drie weken commissie-De Wit, daar ligt in ieder geval één van de oorzaken van de bankencrisis.

Peter Verhaar, oud-directeur Alex Beleggersbank.

Op 19 januari schreef ik een eerste verslag over de Commissie de Wit (zie hier:http://bank.blog.nl/bankieren-algemeen/2010/01/19/teleurstellend-begin-commissie-de-wit#more-852). Ik was nogal teleurgesteld na de eerste dag, met name over de kwaliteit van de commissie. Nu, na twee weken is mijn oordeel bepaald niet veranderd. De commissie heeft bewust geen financiele deskundigen opgenomen (men wilde ‘tunnelvisie’ voorkomen) en dat is echt te merken. De commissie leest zichtbaar de vragen op van mijn lijstje en door het gebrek aan deskundigheid kan men niet alert reageren op opmerkingen van de ondervraagden, die heel vaak zeer interessante openingen tot doorvragen gaven.

Het is voor mij echt tenenkrommend als na een opmerking als  ’er is in de financiele sector nauwelijks zelfregulering (Docters van Leeuwen)’ of  ’mijn verleden is geen probleem om voorzitter te zijn in commissie Corporate Governance (Streppel)’ of  ’ik kon niet anders, hele afdelingen liepen wegl, dus bonussen moeten internationaal concurrerend zijn (Kok)’  of ‘de relatie van het eerlijke Aegon met de tussenpersonen (Streppel), of ‘de inruil van variabele beloningen door veel te hoge vaste salarissen (Meer Mohr), of ‘ABP heeft niets van fout gedaan, maar dekkingsgraad beneden de 100% en wel 10% kopen in Fortis, maar tegen fusie (Munsters)’, of  ’consument draagt ook schuld (B. Heemskerk)’,  enz. enz.  niet doorgevraagd wordt, maar gewoon de volgende vraag van het lijstje wordt gesteld.

Ook heeft de commisie bijna nooit nooit opmerkingen van ondervraagden tegen elkaar “uitgespeeld”, ik vraag mij echt af waarom. Zelfs al snap je niets van de materie, dan nog kun je zeggen ‘mijnheer Kok, uw eigen CFO heeft gezegd dat de groei van ING Direct het ING concern in gevaar heeft gebracht en we hebben daar een fout gemaakt, wat vind u daarvan, zeker in het licht van de wens om de salarissen te verhogen; waren dit de mensen die wellicht weg wilde lopen?’. Ander voorbeeld: ‘mijnheer Loudon, uw medecommissaris Trude Maas sprak over ‘ontaarde functionarissen op de 23 e etage; u herkent zich niet in deze uitspraken, hoe kan dat als ook uw hoogste PZ-mevrouw praat over personen die gaan voor het Grand Slam prijzengeld en personen die een medaille wonnen bij tafeltennis’. En: ‘Loudon  u stelt dat ABN AMRO wel degelijk de kleine consument centraal stelde en dat excuses maken ‘gratuit’ is, maar hoe moeten we dan tegen World Online aankijken, waarbij de rechter ABN AMRO heeft veroordeeld’.

Maar nee, naar mijn weten is eenmaal een opmerking van van Wijnbergen, die een sterke indruk maakte als criticaster, gebruikt in een ander verhoor.

Daardoor werd het af en te slaapverwekkend en voorspelbaar. Autoriteiten, dan wel personen die autoriteit denken te zijn, konden zonder al te veel tegenwind hun opmerkingen plaatsen. Dat was soms erg leerzaam (denk van van Wijnbergen,  Docters van Leeuwen, Streppel), soms amusant (P.P. de Vries), soms deerniswekkend (kalff en loudon, die heel graag weer het ‘ancien regime’ zonder lastige aandeelhouders en toezichthouders terug zouden willen, Maas en natuurlijk Kok), soms openhartig (Timmermans, Blocks, trude Maas, Meer Mohr, Muis), maar vaak niet interessant genoeg (Munsters, F. Heemskerk, Wabeke, Vendrik, Ruding, B. Heemskerk) of te terughoudend (Brouwers, Zalm, Hommen).

Maar zoals gezegd, die kwalificatie is niet de verdienste van de Commissie! Het is zoals het NRC schrijft afgelopen zaterdag “Parlementariers begrijpen bankiers niet – en andersom”. Dat is een harde conclusie, die werd onderschreven door bijv. Heemskerk ‘je haalt met financiele onderwerpen de Telegraaf niet’. Bij politici is de bancaire wereld niet in hun gezichtsveld, dat werd het pas als er ‘lekkere politieke onderwerpen’ in beeld kwamen als de bonussen, de val van Icesafe en de overname van ABNAMRO.

Het was voor mij voor een doorn in het oog dat juist deze onderwerpen vaak heel prominent in beeld kwamen en vaak het enige oogmerk van het verhoor waren. Hoe belangrijk Icesafe ook was, het had weinig te maken met de globale bankencrisis; hetzelfde geldt voor ABN AMRO. Het leek soms wel of de eerste twee weken slechts een opmaat waren voor de ondervraging van Wellink (en dan zijn deze twee onderwerpen wel van belang). En over bonussen is lekker ‘abstract’ te praten, maar zijn m.i. een gevolg van de structuur van het bankwezen.

En ik vind dus dat er veel te weinig is ingegaan op de wijze waarop het huidige bancaire systeem is ingericht. Het was nota bene Hoogervorst, samen met zijn voorganger Docters van Leeuwen, beiden van de AFM, die dit wel ter discussie durfde te stellen. Helaas deed de commissie weinig met de voorzet van Hoogervorst.

Kwam er dan niets ter tafel. Nee,  natuurlijk niet. Bij tijd en wijle ging de discussie over de vraag of banken kleiner zouden moeten worden, of banken gesplitst zouden moeten worden in zakenbanken en commercial/retail banken (mix opinions, Blom van Triodios zegt ja, Ruding zegt nee), de volledige on-balans tussen de handelaren/productmaker en de verkopers  van die producten aan de consument (zie mevrouw Meer-Mohr), de vraag of banken niet veel te groot zijn geworden en in de drang naar groei te grote risico’s hebben genomen (Timmermans zegt ja, Hommen eigenlijk nee) of de nieuwe boekhoudregels (IFRS) de crisis niet verergert hebben (Streppel zegt uitgesproken ja, Hoogervorst nee), de zeer verderfelijke rol van de Rating-Agencies (is iedereen het over eens), de zucht van de markt naar steeds kortere termijnresultaten, de zeer sterke lobby van de banken en verzekeraars, zowel in Nederland als in Brussel (zie Blocks).  En natuurlijk is er gesproken of het toezicht op de banken en verzekeraars toereikend was (iedereen vond dat toezicht aan invloed had ingeboet, waarbij het opviel dat de bankiers (Kalff) in week 2 de schuld niet uitsluitend bij DNB wilden leggen en de toezichthouders Hoogervorst en Brouwer wel tegengas gaven).

Komende week is al weer de laatste week. Er komen zeer interessante mensen, waaronder Wellink, Bos, Jiskoot, Groenink. Ik hoop dat het niet alleen gaat om een ‘zondebok’ aan te wijzen, maar dat getracht wordt de huidige en toekomstige structuur van het financiele bestel te doorgronden.

Overzicht openbare gesprekken, 3e week

1 februari tot en met 4 februari 2010

Maandag 1 februari 2010

10.00 – 12.00 A.H.E.M. Wellink (Nout)

President van De Nederlandsche Bank

13.00 – 14.15 A. Schilder (Arnold)

Voorzitter International Auditing and Assurance Standards Board

(IAASB), een onderdeel van de Internationale federatie van

accountants.

Van 1998 tot en met 2008 directeur Toezicht bij De

Nederlandsche Bank.

14.30 – 16.00 T. de Swaan (Tom)

Lid Adviescommissie toekomst banken.

Oud-lid van de raad van bestuur van ABN AMRO (chief financial

officer).

Oud-directeur Toezicht bij De Nederlandsche Bank.

16.15 – 17.15 L.B.J. van Geest (Laura)

Directeur-generaal begrotingszaken ministerie van Financiën.

Van 1 februari 2006 tot 1 januari 2008 was zij thesauriergeneraal

bij het ministerie van Financiën.

Woensdag 3 februari 2010

10.00 – 11.15 W. Jiskoot (Wilco)

Oud-lid raad van bestuur ABN AMRO.

11.30 – 13.00 R.W.J. Groenink (Rijkman)

Oud-voorzitter raad van bestuur ABN AMRO.

13.45 – 15.15 W.R. White (William)

Econoom. Van 1995 tot 2008 economisch adviseur van de Bank

voor Internationale Betalingen in Basel.

15.30 – 17.00 A. Martinez (Arthur)

Voorzitter raad van commissarissen ABN AMRO.

17.15 – 18.15 B. Staal (Boele)

Voorzitter Nederlandse vereniging van banken NVB.

Donderdag 4 februari 2010

10.00 – 12.00 A.H.E.M. Wellink (Nout)

President van De Nederlandsche Bank.

13.00 – 15.00 W. Bos (Wouter)

Minister van Financiën.

Ingezonden brief in FD van 27 januari 2010

Niet Binck

In het FD van maandag 25 januari staat in het artikel van Jules Thé ‘Financiële sector vernieuwt nauwelijks’ een storende fout. Ik kan het volledig eens zijn met de stelling dat de financiële sector nauwelijks innoveert. Het is echter niet Binck dat zich nu gaat richten op de ingeslapen verzekeringsmarkt, maar de oprichters van Binck (via Brand New day).
Dat is jammer, want ik had graag gezien dat Binck na de overname van Beleggersbank Alex de verzekeringsmarkt was opgegaan. Alex had daarvoor al de fundamenten gelegd via zijn geavanceerde vermogensbeheersysteem.
Helaas lijkt nu ook Binck stil te staan (de websites van zowel Alex als Binck zijn al jaren niet vernieuwd) en opvolgers dienen zich nog niet aan. De reden is simpel. Het is in Nederland bijkans onmogelijk om een nieuwe bank of verzekeraar te starten.
De toegangsdrempels zijn eenvoudigweg te hoog en dan heb ik het niet alleen over geld, maar vooral over visie. Wellink liet zich in een interview ontvallen liever geen nieuwe partijen te zien, omdat nieuwe toetreders in zijn ogen per definitie een risicovoller businessmodel zouden hebben.
Partijen als Beleggersbank Alex en later Binck — in historisch perspectief: de voorganger van Alex, de VEB Bottom Line heeft in 1995 overigens de brokermarkt opengegooid — hebben bewezen dat dit echte onzin is. Binck is zeer winstgevend, staat bekend als zeer klantvriendelijk en heeft geen staatssteun nodig gehad We moeten het echt niet hebben van halfzachte initiatieven van bestaande partijen die enkel trachten de status quo te behouden en in de periferie wat franje aanbrengen.
Werkelijke vernieuwing kan alleen komen van nieuwe banken en verzekeraars, die niet belast zijn met het denken in producten, maar zich volledig kunnen inleven in de klant.

P.F. Verhaar, oud-directeur Beleggersbank Alex, Amsterdam