Commissie de Wit (verslag dag 8): Sluimers, Sweder van Wijnbergen, Hessels

Dag 8 van de Commissie de Wit had weer drie ondervraagden: Sluimers van pensioenbeheerder APG en hoogleraar-deskundige Sweder van Wijnbergen. Maar ondervraagde nr. 3 was het hoofgerecht: de moeder aller ‘old-boys’ Jan-Michiels Hessels.

Wie ken hem niet?

Commissaris bij Boskalis, Heineken. Bedrijven-omvormer bij Vendex, waar hij Laurus creerde, dat later volledig ontmanteld werd. Veel ernstiger is zijn rol bij vorming van Euronext. Ik houd hem verantwoordelijk voor de teloorgang van het Nederlandse beursbedrijf. In de strijd tussen de Nederlander Moller en de Fransman Theodore koos hij voor de fransman. Hessels behield zijn baantje en mocht later aanschuiven op het hoogste niveau bij de fusie van NYSE en Euronext. Bij Fortis was hij de op een na hoogste man in het non-executive committee en in die hoedanigheid gehoord door de Commissie de Wit. Toegegeven, hij verschuilt zich niet als het mis gaat. Wie herinnert zich niet de wanhopige wijze waarop Hessels de gemoederen tracht te kalmeren tijdens een aandeelhoudersvergadering van Fortis, waarin Hessels,terwijl de schoenen om zijn hoofd vliegen, roept: politesse, politesse (video).

Goed, terug naar de rustige Tweede Kamer. Hessels kon de rol van commissaris weer vrijuit spelen. Hessels is een meester in verhullend taalgebruik, zoals ‘niet de sterkste leider’, ‘lichtelijk geirriteerd’, ‘ging niet zo best’, ‘ik heb er het beste van gemaakt’. Maar laten we niet vergeten dat hij een bank leidde die met name veel Belgen bankroet heeft gemaakt (Hessels: ‘een ellendige situatie voor iedereen’), dat hij wel verantwoordelijkheid draagt voor de overname door Fortis van ABN AMRO. Het is bijna niet te verteren dat hij dan voor de Commissie de Wit aangeeft ‘oprecht respect te hebben voor handelen overheid’, die wel 16,8 miljard namens de Nederlandse belastingbetaler moest neerleggen.

Hessels heeft het verhoor gebruikt om zijn bekende nevenfunctie van tuinman te benadrukken: het stoepje moest en zou schoongeveegd worden. Hij heeft zijn best gedaan, maar alle topmannen gingen weg Votron (wel met 2,5 miljoen extraatje), Dierckx, Verwilst. En natuurlijk had hij zich goed geinformeerd over de subprime leningen, waarvan Fortis er heel veel op de balans had staan. Hessels had namelijk in 2008 aan NYSE-Euronext én Fed bestuurslid Alice Rivlin gevraagd naar de subprime markt.

Het was onthutsend om te horen hoe weinig het topmanagement van Fortis betrokken was bij de reddingsoperatie. Hessels: ‘we zaten in een zijkamertje te wachten’; ‘ik moest dokumenten ondertekenen’. Van de Nederlandse kant hoorde hij niets, de Belgen kwam soms langs voor wat overleg. Overigens zei Hessels dat hij echt zijn best had gedaan voor de aandeelhouders in Fortis Holding. Hij heeft de Nederlandse Staat bereid gevonden leningen ter waarde van 16 miljard te garanderen. Dat is een cadeau voor circa 0,5 miljard. Helaas is het geld niet bij Fortis Group terecht gekomen, maar bij de koper BNP Paribas!

Ook Hessels werd gevraagd naar zijn kennis omtrent mogelijke oplossingen voor de problemen van Fortis. Van Rutte van Fortis NL wist het allemaal niet zeker, nou Hessels wel ‘ik weet het heel zeker, ik wist van niets’.

Hessels had twee zondebokken voor zijn falen gevonden. In de eerste plaats de Europese Commissie, mevrouw Kroes. Zij stelde onmogelijke eisen aan Fortis, met name verkoop van HBU. Dat heeft volgens Hessels Fortis 1 miljard gekost. Was het maar waar dat Fortis met 1 miljard gered had kunnen worden. Bedrijvenman Hessels weet nu waar de archilleshiel van een bank ligt: bij de liquiditeit. Er liep op een gegeven moment 10 miljard weg bij de bank. Dat akkevietje met Brussel is vervelend, maar zeker niet de reden van de ondergang van de bank.

Nog schandelijker was zijn ‘naschot’: het was een analistenrapport van een broker dat Fortis de das heeft omgedaan. En omdat kracht bij te zetten, verwees Hessels naar de AFM die de broker heeft veroordeeld. Mijn visie op dit schandelijke en onterechte vonnis van AFM, lees hier. Hessels kwam er allemaal mee weg en zit nog rustig in allerlei raden van commissarissen en adviesraden.

Na Hessels kwam deskundige Sweder van Wijnbergen. Ik heb medelijden met de studenten van van Wijnbergen. De man praat als een machinegeweer en geeft op geen enkel moment de toehoorders de kans om even na te denken. Zeer vermoeiend.

Van Wijnbergen haalde fors uit naar Bos en Wellink inzake het verhogen van de grens van het depositogarantiesysteem en de gang van zaken rondom Icesave. Er was geen draaiboek bij DNB als bank in problemen komt (hij verwees naar DSB). Spaarders hadden beter moeten weten en hadden noot vergoed mogen worden (dat noemen wij economen ‘moral hazard’).

Van Wijnbergen neemt Bos wel in bescherming als het gaat om de hoogte van de overnamesom bij ABN AMRO. 16,8 miljard is wel veel, maar gezien doel (stabiliteit in financiele systeem) niet onredelijk.

Vervolgens werd zijn opinie gevraagd naar de ALT-A constructie. Voor de meeste een erg lastige materie, maar voor van Wijnbergen een eitje (het is een asset-swap niet meer). Fijn, maar ik ben verder zijn betoog kwijtgeraakt. Hoofdrekenen is niet mijn sterkste punt, dat is duidelijk.

Zijn voornaamste argument voor de constructie is dat het ‘insurer based’ is ipv ‘capital based’. Dat betekent dat een bank in de problemen niet zomaar kapitaal krijgt, maar alleen kapitaal als je het nodig hebt. Overigens gaf van Wijnbergen nog even fijntjes aan dat de overheid er niet is om de aandeelhouder te helpen, maar om het systeem in stand te houden.

De derde ondervraagde was de hoogste baas van APG. Ik heb dit verhoor niet meegemaakt. Hier het stuk van de Horde en Willems uit het FD.

 

Lees ook:Nog even en de naam Fortis is echt uit Europa verdwenen
Lees ook:Commissie de Wit (verslag dag 13): Kellerman, Kleijwegt,Knot
Lees ook:Nederlandse staat koopt heel Fortis Nederland
Lees ook:Fortis speelbal van de beurs
Lees ook:Commissie de Wit (verslag dag 18): Gerritse, Bos

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website