Categorie: "COMMISSIE DE WIT"

Commissie de Wit (verslag dag 11): Enthoven, Wynaendts, Latenstein

Dag 11 van de verhoren van de Commissie de Wit had mijn bijzondere interesse, want de problematiek zou weer belicht worden vanuit de bankiersoptiek. Achereenvolgens kwamen Enthoven (namens ABN Amro), Wynaendts (Aegon) en Latenstein (SNS Reaal) aan het woord.

De aftrap was voor Enthoven. Ik zal niet verhullen dat ik met een flinke dosis scepsis zat te luisteren naar Enthoven. Ik was destijds nogal verbaasd dat deze oud topman van NIBC, en dus verantwoordelijk voor de rommelkredieten van NIBC waarmee de bank de eerste bank was die in de problemen terecht kwam, door minister Bos werd aangezocht om commissaris te worden bij ABN Amro en namens de Staat bestuurder van RFS Holdings (het consortium van Santander, RBS en Fortis). Maar hij nam wel genoegen met het salaris dat hij ontving als officier van justitie (schuld en boete?).

Commissie de Wit (verslag dag 10): Houbem, Ollengren, Wilders

Dag 10 was weer een dagje ambtenaren: DNB, Algemene Zaken en Financien. Voor de geinteresseerden: op de site www.commissiedewit.nl zijn alle verhoren integraal terug te zien.

Namens DNB kwam Houben aan het woord. Houden was geen toezichthouder op een individuele bank, maar keek naar “systeem”. Tsja, in Nederland komt dat natuurlijk gewoon op hetzelfde neer. Voor ondervraagde was het allemaal heel simpel: de echte problemen zaten in de VS, in Nerrland viel het allemaal mee (er waren alleen wat liquiditeitsproblemen, maar geen solvabiliteitsproblemen. De commissie informeerde of Houben zich niet realiseerde dat liquiditeitsproblemen heel vaak overgingen in solvabiliteitsproblemen. Houben reageerde vrij laconiek. DNB is er toch vooral voor de liquiditeit; solvabiliteit is meer een probleem voor het ministerie (terwijl het nu voor een ieder duidelijk is dat het gebrek aan eigen vermogen toch de onderliggende reden voor de crisis is).

Commissie de Wit (verslag dag 9): Stoelinga, Dijkhuizen,Beckers

De agenda van dag 9 beloofde een saai dagje te worden. Drie vertegenwoordigers van relatief kleine banken die nader ondervraagd werden over de garantieregeling van 200 miljard , ingesteld door het Ministerie van Financien in oktober 2008. Uiteindelijk werd het toch nog interessant omdat opnieuw RABO onder vuur kwam te liggen: volkomen onterecht.
-
De eerste ondervraagde was Stoelinga van de Leaseplanbank. Dat is die bank die NVB-topman Boele Staal even vergeten was. Nou ja, niet alleen Staal kende de bank niet, dat gold voor de hele bancaire gemeenschap. De bankvergunnig is terug te leiden op het feit dat Leaseplan ooit onderdeel was van ABN. Stoelinga merkte dat ook op: een autoleasebedrijf is meestal onderdeel van een grote financiele instelling (leasing is kredietverlening en dus is daar funding voor nodig). Opmerkelijk dat nu juist Leaseplan eigendom is van Volkswagen en destijds in 2008 van Arabische financiers. Toen Leaseplan in de problemen kwam, sprong Volkswagen bij, maar de Arabieren waren niet thuis. Waarom, vroeg de commisie? Geen idee, zei Stoelinga.

Commissie de Wit (verslag dag 8): Sluimers, Sweder van Wijnbergen, Hessels

Dag 8 van de Commissie de Wit had weer drie ondervraagden: Sluimers van pensioenbeheerder APG en hoogleraar-deskundige Sweder van Wijnbergen. Maar ondervraagde nr. 3 was het hoofgerecht: de moeder aller ‘old-boys’ Jan-Michiels Hessels.

Wie ken hem niet?

Commissaris bij Boskalis, Heineken. Bedrijven-omvormer bij Vendex, waar hij Laurus creerde, dat later volledig ontmanteld werd. Veel ernstiger is zijn rol bij vorming van Euronext. Ik houd hem verantwoordelijk voor de teloorgang van het Nederlandse beursbedrijf. In de strijd tussen de Nederlander Moller en de Fransman Theodore koos hij voor de fransman. Hessels behield zijn baantje en mocht later aanschuiven op het hoogste niveau bij de fusie van NYSE en Euronext. Bij Fortis was hij de op een na hoogste man in het non-executive committee en in die hoedanigheid gehoord door de Commissie de Wit. Toegegeven, hij verschuilt zich niet als het mis gaat. Wie herinnert zich niet de wanhopige wijze waarop Hessels de gemoederen tracht te kalmeren tijdens een aandeelhoudersvergadering van Fortis, waarin Hessels,terwijl de schoenen om zijn hoofd vliegen, roept: politesse, politesse (video).

Commissie de Wit (verslag dag 7): Timmermans, van Rutte, Kleijwegt

Gisteren was het zover! De commissie heeft het E-woord gebruikt. Nadat het verhoor met Fortis-bankier van Rutte was afgelopen, waarschuwde voorzitter de Wit de heer van Rutte dat hij twee vragen niet geheel duidelijk had beantwoord en dat hij de heer van Rutte er  aan herinnert dat hij onder ‘E’de staat. De kijker had allang die conclusie getrokken: er klopt iets niet in het betoog van van Rutte! Het heeft overigens niet mogen baten. Van Rutte kwam ermee weg. Maar daarover straks meer, want de eerste ondervraagde was weer een ING-bankier: Timmermans.
Timmermans is ook gehoord in ronde 1 van de Commissie en was toen verrassend open over de gang van zaken. Ik ben gisteren opnieuw niet teleurgesteld. Als Hoofd Risicobeheer speelde Timmermans een cruciale rol in het bestuur van ING. Timmermans gaf aan dat investeren in Alt-A hyptotheken wel degelijk werden ingegeven door rendementsoverwegingen. Collega van Eden ontkende dit nog. Staatsobligaties brachten domweg te weinig op. Daarnaast wilde ING niet alle eieren in 1 mandje (dat is goed bancair beleid: “grote posten” regeling) en dus ook niet alles VS-overheid. Dit kwam Timmermans op de vraag te staan of 43% Alt-A (tegen 6% staatspapier) een goede risico-inschatting was. Timmermans gaf impliciet aan dat ING de VS-Staat (mede in de vorm van Freddie Mac) niet helemaal vertrouwde en de hypotheken zagen er destijds gezond uit.

Commissie de Wit (verslag dag 6): Ter Haar, van Eden

Maandag schreef ik dat de Commissie in de verhoren een tandje erbij had gezet en dat dat de ‘amusumentswaarde’ van de verhoren ten goede kwam. Gisteren leek het echter wel of Mevrouw Koser Kaya (D66) een bijscholing had gehad van motivatiegoeroe Ratelband en bereid was om over gloeiende kolen te lopen om de waarheid boven tafel te halen. Zij beet zich stevig vast in ING-bankier van Eden over de kapitaalssteun. Het leidde tot een prikkelige soms zelfs boze stemming, die helaas niet altijd meer nuttige informatie oplevert.

Maar de eerste ondervraagde was een oude bekende: ambtenaar Ter Haar, de rechterhand minister Bos. Deze keer werd hij ondervraagd over het DGS en het garantiefonds van 20 miljard.

Ter Haar is de geestelijk vader van het plan. Het werd ingegeven door de ontwikkelingen in de VS, waar het Paulsen-plan was opgezet dat de slechte activiteiten van een bank in de problemen onderbracht in een ‘bad bank’. Dat zag Ter Haar niet zitten. Hij stelde aan Bos voor dat alle Europese landen circa 3% van BNP zouden opzij zetten voor garantieleningen, met name aan banken die in principe gezond zijn, maar problemen hebben met de financiering.

Commissie de Wit (verslag dag 5): Harryvan, Gast, van ‘t Geloof

Ik heb het sterke vermoeden dat de commissie heeft dit weekend een survivaltocht heeft gemaakt in de Ardennen, waarbij commissievoorzitter de Wit haar commissieleden heeft verplicht met minimale kledij de rivier de Ourthe over te steken. De messen waren namelijk scherp geslepen,  met name bij de leden Haverkamp (CDA) en Grashoff (GL). En dat heeft de eerste ondervraagde,  H. Harryvan, destijds de baas van ING Direct en lid van de Raad van bestuur van de ING, aan de lijve ondervonden. In het verhoor werd hij regelmatig de hoek ingedreven en in die hoek hielden de ondervragers niet op. Kortom: week 2 heeft een goede start gemaakt.

Harryvan werd eerst ondergevraagd naar de groeistrategie van ING Direct USA en het businessplan. Harryvan gaf aan dat men vooral spaargeld wilde aantrekken en dat men daarbij geen prijsvechter was. Hij kreeg de kans om even een kleine commercial te maken over de klantgerichtheid en het kostenbewustzijn. Dat werd gelukkig snel afgekapt. De vraag kwam al snel op de vraag waarom ING Direct dan werkte met tarieflokkertjes (eerst een laag vast tarief, daarna variabel) en waarom uiteindelijk werd besloten om ook in hypotheken (eerst gekocht van staatsbedrijf Freddie Mac/Fannie Mae, daarna rechtstreeks) te gaan beleggen en dan natuurlijk met name de beruchte Alt-A.

Commissie de Wit (verslag dag 4):Bruggink, Ter Haar, Staal

Vrijdag ging ik er echt eens lekker voor zitten, want CFO Bert Bruggink van RABO werd gehoord. Bruggink gebruikt graag grote woorden en is niet bang om ‘collega-bankiers’ flink te kijk te zetten (zie hier). Die collega-bankiers zijn vervolgens verbolgen, maar dat deert Bruggink niet. En dat kan ik ook wel weer begrijpen. RABO heeft in 2008 geen problemen gekend en ook deze crisis lijkt volledig aan de bank voorbij te gaan. Zoals Bruggink tijdens het verhoor zei: “RABO zit goed in de slappe was”.

Ik ben vrijdag niet teleurgesteld. Bruggink ging niets uit de weg en dit keer moet ik hem 100% gelijk geven. Hij liet op duidelijke wijze zien dat de relatie tussen DNB en de banken verstoord is. RABO heeft DNB vele malen gewaarschuwd voor Fortis. RABO zag een enorme toename van spaargeld vanuit Fortis. Heemskerk, de CEO van RABO heeft nog persoonlijk met Wellink gebeld om dit zeggen dat hij zich grote zorgen maakte. Het was allemaal aan dovemansoren gericht. DNB, maar ook het MvF, zoals we later konden vernemen van Ter Haar, waren in hun eigen technocratische wereldje bezig de wereld te redden: het heeft ons zeer veel belastinggeld gekost.

Commissie de Wit (verslag dag 3):Irrgang, Weekers, Barnard

Het was donderdag opnieuw een weinig inspirerende dag en dat kwam niet omdat Graus niet meer aanzat in de Commissie de Wit. Het probleem zit in de volgorde van de  keuze van de ondervraagden. Ik begrijp dat de Commissie de Wit het belangrijk vindt om haar eigen leden te ondervragen over de wijze waarop de Kamer is geinformeerd over majeure steunoperaties van de overheid in onze banken en de wijze waarop het depositogarantiesysteem (DGS) vorm heeft gekregen in samenhang met het ‘Icesave-debacle’.

Echter, na het horen op dag 1 van de  financiële woordvoerdersde Nerée (oud-CDA) en Vendrik (oud-GL) en op dag 2 de financiële woordvoerder van de PVDA, Paul Tang, was het voor mij duidelijk dat de Tweede Kamer door minister Bos niet serieus is genomen en alleen pro forma is geinformeerd, een technocratische benadering die ons veel onheil heeft gebracht.

Commissie de Wit (verslag dag 2): Kloosterman, Vermeij, Tang

De eerste – weinig opwindende – dag van de parlementaire verhoren kreeg met het vertrek van PVV’er Dion Graus een absurd staartje. Daar is inmiddels genoeg over gezegd. Ik verwijs nog even naar dit artikel in Dagblad De Pers en dan hebben we het er niet meer over.

Woensdag zat ik in elk geval weer geinteresseerd klaar voor de live-stream van de tweede dag. Het verhoor zou van start gaan met Lex Kloosterman, die ruim 20 jaar bij ABN AMRO heeft gewerkt en ten ondergegaan is gegaan in de strijd die “De Prooi” van Jeroen Smit zo mooi beschrijft. Hij ging naar Fortis Nederland en wat gebeurt? De holding Fortis gaat samen met Santander en RBS een knock-out cash-bod uitbrengen op ABN AMRO waar nog een paar ‘vrienden’ zaten. We kennen de afloop en Kloosterman is daarna bij RABO aan de slag gegaan (na al die dynamiek, blijkbaar zekerheid voor alles).

Ik was dus zeer benieuwd of de commissie uitspraken van Schmittmann zou toetsen bij Kloosterman. Binnen 5 minuten was het duidelijk. Kloosterman vond dat Fortis (op moment van de bieding) helemaal geen fundingproblemen had; zoals ik maandag schreef, vond Schmittman dat wel (hij zag een gat van 6 miljard). De commissie kwam op dit punt niet verder, vooral omdat Kloosterman niet van zins was veel meer prijs te geven.