Categorie: "COMMISSIE DE WIT"

Tweede ronde commissie de Wit van start (verslag dag 1): Ruding,De Neree, Vendrik, Schmittmann

Gisteren was de aftrap van het tweede van de openbare verhoren van de Parlementaire Enquêtecommissie Financieel Stelsel, in de volksmond de Commissie de Wit. De commissie onderzoekt de crisismaatregelen die de nederlandse overheid nam in 2008 en 2009 om de financiële crisis te bestrijden (overname ABN AMRO, staatssteun banken, Icesave). Het eerste deel van het onderzoek is gehouden in 2010 en afgesloten met de aanbieding van het rapport ‘Verloren Krediet’. Een belangrijk verschil met deel 1 is dat de ondervraagden nu onder ede staan en dat er dus scherper verhoord zou kunnen worden.

Helaas, dag 1 heeft wat dat betreft geen vuurwerk gebracht. De reden is de wijze waarop de ‘verhoren’ plaatsvinden. De ondervraagden worden telkens door twee commissieleden bevraagd, helaas netjes achter elkaar in een tam vraag en antwoord ritme, waardoor er geen ‘spervuur’ van vragen is. En net als in rond 1 is besloten om niet de financiële specialisten het woord te laten voeren, terwijl de materie echt niet gemakkelijk is. Dit werd gisteren pijnlijk duidelijk bij het verhoor van ABN AMRO topman Schmittmann door Graus. De laatste werd volledig weggeblazen. Verder was het voor diegene die ook met interesse het eerste deel van de verhoren hebben gevolgd irritant dat het soms lijkt alsof de Commissie haar eigen onderzoeksrapport was vergeten.

Mijn visie op nieuwe deposito-garantiesysteem: AFSCHAFFEN

garantiesDe commissie de Wit heeft in ‘aanbeveling 15′ ook een aanzet gegeven tot een andere opzet van het deposito-garantiesysteem (zie hier de link). Zoals bekend (althans dit is mijn mening) zorgt het deposito-garantiesysteem dat bepaalde banken spaargeld kunnen aantrekken die zij zonder het dekkingssysteem absoluut niet zouden kunnen aantrekken, dan wel tegen een veel hoger tarief (zie hier mijn blog van 2 oktober http://bank.blog.nl/bankieren-algemeen/2010/02/10/leaseplan-bank-echt-iedereen-wil-meesnoepen-uit-de-snoepdoos-van-minister-bos). Met name RABO verzet zich tegen het bestaande systeem want uiteindelijk moet RABO het leeuwendeel betalen bij een faillesement (zie mijn blog van5 maart http://bank.blog.nl/bankieren-algemeen/2010/03/05/rabo-is-het-zat-om-voor-andere-banken-te-betalen).

Hierbij dient in ogenschouw genomen te worden dat als de banken niet kunnen voldoen aan hun verplichting het de overheid is die als ‘lender of last resort’ optreedt (overigens was het ook de overheid die nogal eenzijdig het garantiebedrag verhoogde van 40.000 tot 100.000).

Het idee is nu om het ‘ex post’ karakter van het deposito-garantiesysteem te veranderen naar een ‘ex ante’ systeem. Dat betekent het oprichten van een fonds waarin elke bank naar draagkracht (wat dat dan ook mag wezen) geld stort.

Dat is zeker een verbetering, maar zie veel discussie over de grondslag van de bijdrage en zie nog een andere oplossing.

Geheel in lijn met het gedachtegoed van de commissie de Wit dat er nutsbanken moeten komen voor het spaargeld van de burger, is het zinvol een nieuwe Rijkspostspaarbank op te richten. Deze bank neemt alleen spaargeld op en zet het direct uit in Nederlandse staatsleningen. De rente op het spaargeld is direct gekoppeld aan de staatscoupon (en zal dus relatief laag zijn).

Alle andere banken zijn vrij om spaargeld aan te trekken, maar doen dit zonder garantiesysteem. De rente zal dan door de marktwerking hoger zijn naarmate de bank in kwestie meer risico neemt met haar activiteiten. De klant die meer rente wil dan de staatscoupon zal er dan ook meer moeite voor moeten doen door de bank goed te onderzoeken op haar kredietwaardigheid.

Naar mijn mening een zeer eenvoudige en transparante oplossing!

Ook ABN AMRO weet wat misleiden is (tegenover commissie de Wit)

logo-abn-amro1In mijn vorige blog nam ik ING op de korrel inzake uitspraken tegenover de commissie de Wit (zie hier: http://bank.blog.nl/kredietcrisis/2010/05/11/ing-heeft-commissie-de-wit-voor-het-lapje-gehouden). In hetzelfde hoofdstuk komt ook Jiskoot van ABN AMRO aan het woord. Hij geeft het belang aan van de handel voor eigen rekening (zoals men weet ligt daar belangrijke oorzaak crisis). Dat belang wordt gebagatelliseerd. Leest u even mee:

“De heer Jiskoot: «Daarbij moet je wel een heel groot onderscheid maken tussen de verschillende banken. ABN AMRO heeft primair gekozen om er voor zijn klanten te zijn.
Wij hadden heel bescheiden activiteiten voor eigen rekening en risico. Bij andere banken, vooral Amerikaanse, was het beeld misschien omgekeerd. Daar werd in grote mate voor
eigen rekening en risico gehandeld en veel minder voor klanten. Dat is in functie van het businessmodel dat je kiest. Wij hebben heel uitdrukkelijk voor dat businessmodel
gekozen.”

Maar is het waar? De jaarverslaggeving over dit onderwerp is erg diffuus en erg lastig te begrijpen. Toch heb ik er maar even wat jaarverslagen van ABN AMRO op nageslagen en wat blijkt, de cijfers geven een beeld dat de resultaten u.h.v. de handel voor eigen rekening substantieler zijn.

De handel voor eigen rekening valt volgens de toelichting op de geconsolideerde verlies & winstrekening onder het hoofdje ‘handelsresultaat’ en ‘resultaat uit financiele transacties’.

2004          2005           2006         2007

rente-saldo                                        8.796         9.061         7.268         8.352

provisie-resultaat                          4.565          4.746        4.049          4.275

totaal                                                  13.361       13.807      11.317       12.627

handel E.R.                                        2.217         3.903         3.643          2.824

%                                                             17%            28%              32%          22%

Deze cijfers geven aan dat de handelsactiviteiten niet echt bescheiden zijn. Natuurlijk ABN AMRO zal kunnen claimen dat de ingenomen posities tegenover klantentransacties staan; het neemt echter niet weg dat het handel voor eigen rekening betreft.

Ook hier had de commissie de Wit moeten doorvragen.

ING heeft commissie de Wit voor het lapje gehouden

INGOp pagina 84 van het rapport ‘verloren krediet’ van de commissie de Wit wordt in hoofdstuk 5.6 nader ingegaan op de ‘problemen bij Nederlandse financiele instellingen’. In de paragraaf ‘handel in gesecuritiseerde producten’ (pagina 84) worden woordvoerders van ING en ABN AMRO geciteerd.

Wat betreft ING staat de volgende zin in het rapport: ” in principe werden deze complexe gestructureerde producten door de banken gemaakt op verzoek van klanten. ING heeft gesteld al in 2005  ervoor gekozen te hebben om niet actief te zijn in handel en ontwikkeling van dergelijke producten”.

Dit klopt echt niet. Op de website www.inginvestment.com staat zeer duidelijk dat ING actief is in dit soort producten. Lees even mee:

Structured vehicles are special purpose companies organized to manage and administer a portfolio of collateral securities in accordance with the terms of the organizational covenants, conditions and restrictions. ING IM’s structured vehicles include collateralized loan obligation (CLO) and collateralized debt obligation (CDO) businesses.

Dat is niet alles. Op de website http://www.structuredfinancenews.com/news/-202826-1.html staat het volgende:

ING Alternative Asset Management Assumes Management of Three CLOs

ING Alternative Asset Management, a unit of ING Investment Management, has been appointed as the successor collateral manager for three CLOs previously managed by Avenue Capital Management II.

ING assumed management of Avenue CLO IV, with $378 million in assets, and Avenue CLO V, with $622 million in assets, on Jan. 29. The firm assumed management of Avenue CLO VI, with $472 million in assets, on Feb 9.

The CLOs will be managed by ING’s senior loan group, a part of ING Investment Management.

“Structured product management is an integral part of our business strategy at ING Investment Management,” said Mark Weber, executive vice president and head of investment solutions for ING Investment Management Americas. “Our senior loan group is a large platform manager in the asset class and has significant CLO management expertise.”

“We are honored to have been selected by the investors to assume management of these portfolios,” Norman said. “As a global manager of senior loan products, we have committed significant resources to all aspects of this business. Our investment platform is scalable, and we look forward to providing a high level of service to our new clients.”

Kijk, dat is het probleem met de commissie de Wit;  te weinig kennis van zaken en daardoor wellicht te goedgelovig.

“het rapport” is uit, maar wat moeten we ermee?

2-kamerDe commissie de Wit heeft haar lang verwachte rapport gisteren gepubliceerd. Het is een kloek werkstuk geworden dat een mooi achtergrond-inkijkje geeft in het rijlen en zeilen van financieel Nederland (zie hier de link). Voor economen en financieel geinteresseerden is het zeer de moeite waard om het rapport met de titel ‘verloren krediet’, te lezen.

Maar waar het ons natuurlijk om ging was of de commissie in staat zou zijn om een oorzaak voor de kredietcrisis aan te wijzen en belangrijker, wat er zou moeten veranderen in het Nederlandse financiele landschap.

Helaas ben ik hier enigszins teleurgesteld. De commissie kan geen hoofdschuldige aanwijzen en vervolgens krijgt echt iedereen een ‘veeg uit de pan’. De banken, de bankiers, de toezichthouders, de politiek , de aandeelhouders en ook de burgers, we zijn allemaal schuldig. Het past goed in het calvinistische polderlandschap. Niet voor niets zei 2e kamer voorzitter Verbeet dat deze commissie een typisch Nederlandse commissie is en niet te vergelijken is met de Amerikaanse ‘hearings’.

Hierdoor zijn veel aanbevelingen toch een beetje een ‘open deur’. Natuurlijk hadden we allemaal verwacht dat er iets aan het beloningssysteem van bankiers zou moeten veranderen, dat de toezichthouder beter had moeten opletten en actie had moeten ondernemen en niet alleen toekijken, dat er meer bevoegdheden moeten komen, dat het deposito-systeem echt fundamenteel veranderd moet worden, dat de nadruk op rendement bij de bankbestuurders geleid heeft tot een verlaagd risicobewustzijn enz.

Opvallend was wel dat met name DNB er niet goed uitkomt in het rapport. De commissie verwijt DNB in de overname van ABN AMRO en het failliet van Icesafe dat andere keuzes mogelijk waren geweest en dat DNB veel te formalistisch te werk is gegaan.

Ikzelf was zeer benieuwd naar het standpunt van de commissie op twee terreinen, die naar mijn mening de fundamentele oorzaken waren voor de kredietcrisis: het geringe eigen vermogen van de banken en de ondoorzichtige structuur van het bankwezen. Het betreffen hier respectievelijk de aanbevelingen 11 en 12.

Wat betreft aanbeveling 11, het eigen vermogen, dan stelt de commissie dat deze problematiek in ‘Bazel III’ geadresseerd zal worden, m.a.w. binnen het bankwezen zelf. De commissie wil hogere kapitaalseisen, maar stelt niet hoeveel, jammer. Naar mijn mening is het overduidelijk dat het langzaam afkalven van de solvabiliteit van circa 18% naar zeg eens 3% een belangrijke reden is voor de kredietcrisis. Immers, beleggen in (wellicht slechte) schuldtitels is op zich geen probleem, mits de bank de afboeking op de schuldtitels kan dragen en daar is eigen vermogen voor nodig.

Aanbeveling 12 is nog teleurstellender. De commissie wil een scheiding van nutsbankieren en de handel voor eigen rekening. Maar de commissie komt niet verder dan dit zinnetje en geeft niet aan hoe het dan zou moeten.  Het is koren op de molen van de bestaande banken en zal niets veranderen. Jammer, een gemiste kans.

Zoals ik hier vaak heb betoogd, banken moeten echt worden gesplitst en kleiner worden. De commissie durft de uitspraak niet aan.

Icesave: laat de echte Du Perron nu opstaan?

icesafeDe Icesave-soap gaat nog even door.In een Volkskrant artikel wordt Du Perron geciteerd waarin hij stelt dat DNB (Wellink) de vergunning van Icesave had kunnen weigeren. In het artikel wordt gesteld dat Frankrijk dit wel heeft gedaan. Helaas wordt het verhaal niet onderbouwd met harde argumenten.

Nu heeft Du Perron, samen met de Moor- van Vugt, dit wel gedaan in een rapport dat is opgesteld in juni 2009 in opdracht van Ministerie van Financien (“De bevoegdheden van de Nederlandsche bank inzake Icesave”). Dit rapport is verder door beide auteurs verdedigd voor de Commissie de Wit.

Wat staat in het rapport? Kort samengevat: DNB had geen tot zeer weinig bevoegdheden om de vergunning van Icesave als “bijkantoor” (dat het een bijkantoor betreft is zeer wezenlijk) op dat moment te weigeren. Hieronder twee citaten uit het rapport.

” Vraag: Moet DNB de vestiging van een bijkantoor in Nederland van een bank met zetel in een andere lidstaat toestaan (of, anders gezegd: kan DNB dat tegenhouden)? Antwoord: DNB moet die vestiging toestaan indien is voldaan aan de voorwaarden die de wet daartoe stelt op basis van de herziene Bankenrichtlijn. Zie par. 3.1.2 en 3.2.  In dat geval kan DNB die vestiging dus niet tegenhouden.”

“ Wij benadrukken dat DNB moest handelen binnen de beperkingen van het Europese stelsel en met onzekere informatie. Dat achteraf geconcludeerd kan worden dat een andere handelwijze het nadeel dat door Icesave is ontstaan geheel of gedeeltelijk had kunnen voorkomen, impliceert niet dat DNB, binnen dat kader en naar de wetenschap die zij toentertijd had, beleidsmatig verkeerde keuzes heeft gemaakt en nog minder dat DNB rechtens gehouden zou zijn geweest anders te handelen.”

De voorwaarden genoemd in de herziene bankenrichtlijn (gebaseerd op de Europese richtlijn) zijn zeer beperkt. Er wordt genoemd het ‘algemeen belang’ . De onderzoekers (Du Perron) geven echter aan dat op het moment van het afgeven van de vergunning voor het bijkantoor van een kleine Ijslandse bank, het algemene belang geen rol van betekenis kon spelen.

Er is ook een goede reden waarom de bevoegdheden van DNB zo beperkt zijn!

Bij een Bijkantoor speelt de toezichthouder in land van herkomst (Ijsland) de boventoon. Zij zijn verantwoordelijk voor het afgeven van de noodzakelijke informatie over de vergunning van de betreffende bank in het land van herkomst. Het Bijkantoor valt ook NIET onder het Nederlandse depositogarantiesysteem (!). Dus de spaarders die geld inlegden bij Icesave wisten of zouden moeten weten dat zij vielen onder het Ijslandse garantiesysteem.

Wel is het zo dat de ‘topping up’ clausule is gebruikt. Dat houdt in dat de spaargelden van 20.000 tot 40.000 wel onder Nederlandse systeem vielen (dit was geen verplichting!).

De opmerkingen van Du Perron in de Volkskrant kan ik dus niet rijmen met zijn eigen onderzoek. Dus wil de ‘echte’ Du Perron nu opstaan?

Ingezonden brief over Commissie de Wit

In het FD van vandaag staat een ingezonden brief van mij over drie weken Commissie de Wit.

Jammer,veel gemiste kansen

De opzet die het parlement heeft gekozen om oorzaken van de ‘kredietcrisis’ boven tafel te halen, heeft ertoe bijdragen dat waarheidsvinding lastig zou worden. De financiële problematiek is een lastige, en zoals Nout Wellink, president van de Nederlandsche Bank, terecht opmerkt een ‘veelkoppig monster’.
Door geen financiële deskundigen in de commissie te benoemen, het parlement was bang voor tunnelvisie, is er geen sprake van een verhoor, ook al mag het juridisch niet zo genoemd worden. De vragen worden een voor een opgesomd en zelden is een commissielid bij machte alert en ad rem te reageren op soms echte ‘schoten voor open doel’, zoals wanneer Arthur Docters van Leeuwen, oudbestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten, zegt: ‘Er is helemaal geen zelfregulering.’
Ook is het heel jammer dat ondervraagden niet vaker worden geconfronteerd met opmerkingen van andere ondervraagden, terwijl er genoeg mogelijkheden waren. Waarom werd ING-commissaris Wim Kok niet geconfronteerd met de uitspaak van Koos Timmermans, chief risk officer bij ING, die vond dat ING Direct veel te hard was gegroeid?
Gevolg is dat nu de indruk achterblijft dat de commissie haar bevindingen al in grote lijnen heeft vastgesteld nadat met alle betrokkenen achter gesloten deuren al eerder is gesproken, en dat de bankiers vooral hun eigen stoepje mogen schoonvegen. Daarbij speelt dat het jammer is dat vragen over de overname van ABN Amro en het failliet van de IJslandse bank Icesave, hoe belangrijk deze kwesties ook zijn, vermengd zijn met het zoeken naar de echte oorzaken van de crisis.
Ik snap dat wel, want voor ‘de bühne’ is het mooie televisie om oud-ceo Rijkman Groenink gediskwalificeerd te zien worden door de voorzitter van de raad van commissarissen van ABN Amro, Arthur Martinez, Wellink en minister Wouter Bos van Financiën. Maar ik had de drie heren liever diepgaand ondervraagd zien worden over het machtsevenwicht in de raad van bestuur van ABN Amro tussen de zakenbankiers en de retailbankiers. Want, zo blijkt na drie weken commissie-De Wit, daar ligt in ieder geval één van de oorzaken van de bankencrisis.

Peter Verhaar, oud-directeur Alex Beleggersbank.

Aanklacht tegen Groenink

Vandaag staat in NRC een column van Yoep van ‘t hek over Groenink (overigens niet de eerste over Rijkman Groenink). Ik neem hem met veel plezier over, want deze voormalige CEO van ABN AMRO heeft tijdens de verhoren van de Commissie de Wit opnieuw laten zien dat er bij deze bankier, die door zijn eigen Voorzitter van de Raad van Commissarissen, Martinez, volledig afgeserveerd werd (en Wellink en Bos deden het volgende dag niet dunnetjes over, maar volvet over), geen enkele schaamte of schuld kent en absoluut niet begrijpt wat de tijdsgeest van hem eist. Het is inderdaad zoals Yoep zegt, jammer dat de commissie hem ermee weg liet komen.

Ik zou daar nog een citaat aan toe willen voegen (denk dat Yoep toen van ergenis even naar buiten was gelopen). Groenink vond dat die bonussen allemaal volkomen terecht waren, want die mensen ‘werken keihard en wel 80 uur’, dat is even wat anders dan die mensen op z’n kantoor die om 9.00 de deur open doen en om 17.00 de deur weer dicht doen.

Mijnheer Groenink, dat zijn wel de mensen die het spaargeld ophaalden waarmee uw ondergeschikte heer Jiskoot aan de loop ging en het zijn wel de mensen die de producten moesten verkopen die later soms waardeloos bleken te zijn, maar die ondertussen wel de bonus van al die hardwerkende handelaren had veilig gesteld.

Met veel plezier publiceer ik hieronder de column van Yoep.

Dus Rijkman Groenink accepteerde met ‘een zekere mate van woestheid’ 26 miljoen euro van de door zijn eigen wanbeleid toen al bijna failliete ABN Amro.

Zo staat het nergens letterlijk, maar als je een beetje tussen de regels doorleest dan zie je dat het gewoon een onbedaarlijk zootje was. Net als bij die andere banken die de rommel van Groenink overnamen. Geen lijk in de kast, maar massagraven in de kelders. En de top van de bank kreeg als dank ook nog een flinke zak geld mee. Rijkman dus 26 miljoen en dat had hij liever niet gehad. Toen hij dat over ‘een zekere mate van woestheid’ zei, hoopte ik op een onbedaarlijk hoongelach van de commissie-De Wit. Een goede grap verdient toch enige waardering. Ook had ik een bewegend televisiebeeld niet raar gevonden. Domweg omdat de cameramensen moesten schuddebuiken van de pret.

Maar niks van dat al. Men liet de lieverd gewoon kakelen. Bijna onverstaanbaar bekakte tongval, lintje van een of andere onderscheiding op zijn colbert en een arrogante blik alsof hij het land eigenlijk van een economische ondergang had gered. Enige nederigheid en schaamrood zouden in dit geval op zijn plaats zijn geweest, maar niks van dat al. Hij meldde nog wel even tussendoor dat hij te laf was om in 2007 af te treden.

Ondertussen begrijp ik dat de man in Loenen aan de Vecht een stuk publiek domein met veel subsidie aan zijn doorzontuintje heeft toegevoegd. Dit alles op voorwaarde dat het plebs daar officieel gebruik van mag maken, maar hij heeft er inmiddels via allerlei handige juridische foefjes voor gezorgd dat het klootjesvolk daar alleen op schrikkeldagen tussen vier uur en half vijf ’s ochtends mag wandelen. De plaatselijke politici willen daar nu wat aan doen. Ik hoop dat ze winnen en dat hij de hele dag volk door zijn tuin krijgt. Liefst luid zingend. Stevig barbecuende hooligans lijken me ook geestig. Dat die gore campinggeur van gebakken vlees zijn huis inwaait. En ook nog wat stevige house uit de boxen.

Er zullen weinig mensen naar zijn huis komen kijken. Op de site van het zakenblad Quote heb ik kunnen constateren wat een afschuwelijk protserig optrekje dat is. Goede smaak is inderdaad niet te koop. Je vraagt je wel af welke blinde leden van de plaatselijke welstandscommissie toestemming hebben gegeven om dit soort rommel zo dicht aan de Vecht te mogen bouwen. Normaal moet iemand al toestemming vragen om zijn deur in een andere kleur dan notarisgroen te verven, maar Rijkman heeft het voor elkaar gekregen om een afzichtelijk paleisje van een iets te vlug rijk geworden Belgische charmezanger neer te zetten.

Waarom boren ze daar eigenlijk geen metro zodat het gedrocht langzaam in de bodem kan verdwijnen? Waarom wel onder die prachtige Amsterdamse wevershuisjes? Las deze week dat God nu bij de metro wordt gehaald. De pastoor van de Nicolaaskerk daalt op 11 maart af in de bouwput om Gods zegen af te roepen. Lijkt mij een beetje laat in dit geval. Zal die arrogante Geert Dales ook meebidden? Die man wint het qua grote muil dik van Rijkman Groenink. Begreep ook dat de tunnelboor een vrouwennaam krijgt, terwijl ik hem gewoon Tiger Woods zou noemen. Maar het is een Duits bedrijf dat gaat boren en ik vrees dat die niet stijf staan van de humor. Mijn huis ligt niet op de officiële boorroute, maar deskundigen hebben me ondanks dat al gewaarschuwd voor de meest gruwelijke scheuren en verzakkingen. Dat kan tonnen gaan kosten en die moet je in zo’n geval zelf voorschieten. Moet ik naar mijn huisbankier, in dit geval is dat de ABN Amro. Als daar tenminste nog geld is. Zou me niks verbazen als ik daar aankom en er net een pastoor met een wijwaterkwast in de hal staat te zwaaien. En Geert Dales en Rijkman Groenink slaan op dat moment samen een kruisje, terwijl ik ze zo onbedaarlijk uitlach. Waarom? Niets anders dan een zekere mate van woestheid.

Twee weken Commissie de Wit: het valt niet mee

2-kamerOp 19 januari schreef ik een eerste verslag over de Commissie de Wit (zie hier:http://bank.blog.nl/bankieren-algemeen/2010/01/19/teleurstellend-begin-commissie-de-wit#more-852). Ik was nogal teleurgesteld na de eerste dag, met name over de kwaliteit van de commissie. Nu, na twee weken is mijn oordeel bepaald niet veranderd. De commissie heeft bewust geen financiele deskundigen opgenomen (men wilde ‘tunnelvisie’ voorkomen) en dat is echt te merken. De commissie leest zichtbaar de vragen op van mijn lijstje en door het gebrek aan deskundigheid kan men niet alert reageren op opmerkingen van de ondervraagden, die heel vaak zeer interessante openingen tot doorvragen gaven.

Het is voor mij echt tenenkrommend als na een opmerking als  ’er is in de financiele sector nauwelijks zelfregulering (Docters van Leeuwen)’ of  ’mijn verleden is geen probleem om voorzitter te zijn in commissie Corporate Governance (Streppel)’ of  ’ik kon niet anders, hele afdelingen liepen wegl, dus bonussen moeten internationaal concurrerend zijn (Kok)’  of ‘de relatie van het eerlijke Aegon met de tussenpersonen (Streppel), of ‘de inruil van variabele beloningen door veel te hoge vaste salarissen (Meer Mohr), of ‘ABP heeft niets van fout gedaan, maar dekkingsgraad beneden de 100% en wel 10% kopen in Fortis, maar tegen fusie (Munsters)’, of  ’consument draagt ook schuld (B. Heemskerk)’,  enz. enz.  niet doorgevraagd wordt, maar gewoon de volgende vraag van het lijstje wordt gesteld.

Ook heeft de commisie bijna nooit nooit opmerkingen van ondervraagden tegen elkaar “uitgespeeld”, ik vraag mij echt af waarom. Zelfs al snap je niets van de materie, dan nog kun je zeggen ‘mijnheer Kok, uw eigen CFO heeft gezegd dat de groei van ING Direct het ING concern in gevaar heeft gebracht en we hebben daar een fout gemaakt, wat vind u daarvan, zeker in het licht van de wens om de salarissen te verhogen; waren dit de mensen die wellicht weg wilde lopen?’. Ander voorbeeld: ‘mijnheer Loudon, uw medecommissaris Trude Maas sprak over ‘ontaarde functionarissen op de 23 e etage; u herkent zich niet in deze uitspraken, hoe kan dat als ook uw hoogste PZ-mevrouw praat over personen die gaan voor het Grand Slam prijzengeld en personen die een medaille wonnen bij tafeltennis’. En: ‘Loudon  u stelt dat ABN AMRO wel degelijk de kleine consument centraal stelde en dat excuses maken ‘gratuit’ is, maar hoe moeten we dan tegen World Online aankijken, waarbij de rechter ABN AMRO heeft veroordeeld’.

Maar nee, naar mijn weten is eenmaal een opmerking van van Wijnbergen, die een sterke indruk maakte als criticaster, gebruikt in een ander verhoor.

Daardoor werd het af en te slaapverwekkend en voorspelbaar. Autoriteiten, dan wel personen die autoriteit denken te zijn, konden zonder al te veel tegenwind hun opmerkingen plaatsen. Dat was soms erg leerzaam (denk van van Wijnbergen,  Docters van Leeuwen, Streppel), soms amusant (P.P. de Vries), soms deerniswekkend (kalff en loudon, die heel graag weer het ‘ancien regime’ zonder lastige aandeelhouders en toezichthouders terug zouden willen, Maas en natuurlijk Kok), soms openhartig (Timmermans, Blocks, trude Maas, Meer Mohr, Muis), maar vaak niet interessant genoeg (Munsters, F. Heemskerk, Wabeke, Vendrik, Ruding, B. Heemskerk) of te terughoudend (Brouwers, Zalm, Hommen).

Maar zoals gezegd, die kwalificatie is niet de verdienste van de Commissie! Het is zoals het NRC schrijft afgelopen zaterdag “Parlementariers begrijpen bankiers niet – en andersom”. Dat is een harde conclusie, die werd onderschreven door bijv. Heemskerk ‘je haalt met financiele onderwerpen de Telegraaf niet’. Bij politici is de bancaire wereld niet in hun gezichtsveld, dat werd het pas als er ‘lekkere politieke onderwerpen’ in beeld kwamen als de bonussen, de val van Icesafe en de overname van ABNAMRO.

Het was voor mij voor een doorn in het oog dat juist deze onderwerpen vaak heel prominent in beeld kwamen en vaak het enige oogmerk van het verhoor waren. Hoe belangrijk Icesafe ook was, het had weinig te maken met de globale bankencrisis; hetzelfde geldt voor ABN AMRO. Het leek soms wel of de eerste twee weken slechts een opmaat waren voor de ondervraging van Wellink (en dan zijn deze twee onderwerpen wel van belang). En over bonussen is lekker ‘abstract’ te praten, maar zijn m.i. een gevolg van de structuur van het bankwezen.

En ik vind dus dat er veel te weinig is ingegaan op de wijze waarop het huidige bancaire systeem is ingericht. Het was nota bene Hoogervorst, samen met zijn voorganger Docters van Leeuwen, beiden van de AFM, die dit wel ter discussie durfde te stellen. Helaas deed de commissie weinig met de voorzet van Hoogervorst.

Kwam er dan niets ter tafel. Nee,  natuurlijk niet. Bij tijd en wijle ging de discussie over de vraag of banken kleiner zouden moeten worden, of banken gesplitst zouden moeten worden in zakenbanken en commercial/retail banken (mix opinions, Blom van Triodios zegt ja, Ruding zegt nee), de volledige on-balans tussen de handelaren/productmaker en de verkopers  van die producten aan de consument (zie mevrouw Meer-Mohr), de vraag of banken niet veel te groot zijn geworden en in de drang naar groei te grote risico’s hebben genomen (Timmermans zegt ja, Hommen eigenlijk nee) of de nieuwe boekhoudregels (IFRS) de crisis niet verergert hebben (Streppel zegt uitgesproken ja, Hoogervorst nee), de zeer verderfelijke rol van de Rating-Agencies (is iedereen het over eens), de zucht van de markt naar steeds kortere termijnresultaten, de zeer sterke lobby van de banken en verzekeraars, zowel in Nederland als in Brussel (zie Blocks).  En natuurlijk is er gesproken of het toezicht op de banken en verzekeraars toereikend was (iedereen vond dat toezicht aan invloed had ingeboet, waarbij het opviel dat de bankiers (Kalff) in week 2 de schuld niet uitsluitend bij DNB wilden leggen en de toezichthouders Hoogervorst en Brouwer wel tegengas gaven).

Komende week is al weer de laatste week. Er komen zeer interessante mensen, waaronder Wellink, Bos, Jiskoot, Groenink. Ik hoop dat het niet alleen gaat om een ‘zondebok’ aan te wijzen, maar dat getracht wordt de huidige en toekomstige structuur van het financiele bestel te doorgronden.

Moeten Nederlandse banken handel voor eigen rekening stoppen?

obamaMinister Bos heeft gisteren in een brief aan zijn Amerikaanse collega Geithner de steun van het kabinet (daar ga ik maar even vanuit) aan de plannen van Obama gegeven (zie hier de brief). President Obama heeft globaal twee hervormingen in petto. In de eerste plaats wil hij banken (ook banken zonder staatssteun) een heffing gaan opleggen (over periode van 10 jaar). in de tweede plaats, en dit is interessanter, wil Obama de banken kleiner maken (voorkomen van het fenomeen ‘too big to fail’).

Obama wil (1) een scheiding tussen commercial banking en zakenbankieren aanbrengen (dit is feitelijk de oude Glass Steagall Act uit 1933 herstellen, die in 1999 door Clinton is afgeschaft) en (2) grote commerciale banken dwingen hun ‘handel voor eigen rekening’ te stoppen. Met name deze laatste maatregel zal veel verzet en vraagtekens uit zowel de bancaire hoek als de wetenschappelijke hoek gaan oproepen.

Eerst nog even terug naar de brief van Bos. Ik had zelf graag een wat meer concrete brief gezien. Nu schrijft Bos dat “I fully agree with the message the President of the United States pointed out last Thursday that we need to take further steps”. Het is een wat algemene steunbetuiging, maar goed, het gaat veel verder dan Duitsland en Frankrijk en als wij eerdere opmerkingen van Bos over de gewenste omvang van banken erbij betrekken, dan is dit een belangrijke opmaat voor een bankenhervorming (blijft de vraag waarom Fortis en ABN AMRO dan zonodig moeten fuseren, maar dat is een gepasseerd station).

Wat gaat dit betekenen voor Nederlandse banken?