Categorie: "GEEN-STIJL COLUMNS"

Taliban zoeken Steen van Rosetta

Deze week had ING een storing in haar betalingsverkeersystemen en Nederland was in rep en roer. Het 8-uur journaal, Nieuwsuur, Radio 1 riepen in paniek dat de rekeninghouder bij ING zijn of haar geld kwijt was. Dat de Telegraaf er de voorpagina mee opent, dat snap ik, sterker nog , ik had niet anders verwacht. Maar dat zelfs BNR, de B stond ook ooit voor ‘business’, er hijgerig achteraan liep, verbaasde mij. GeenStijl was ook goed op dreef: het is Taliban. Dat moet een wat verlate 1-april grap zijn geweest. De grap is gelukt, want het stuk is serieus opgepakt door de media (hoewel gouddelver Middelkoop weet meer). Helaas ook door hackers, want gisteren werden ING en het ideal-systeem wel degelijk aangevallen. We hebben de hackers dus op een idee gebracht. Jammer dat ze nog steeds met hagel, heel veel hagel schieten. Dat legt de website plat, maar binnen komen ze niet. Vind het maar een zielige vertoning.

De enige instantie die het allemaal eerst niet serieus nam, was de ING zelf. Het enige persbericht dat 4 april overdag naar buiten kwam was dat ING 2.500 euro (u leest het goed) doneert  aan Dierenpark Rhenen voor de adoptie van gorilla Baloo. De bank die ons er vol trots voortdurend aan herinnert het nationale gevoel te vertolken, was even vergeten dat via de mobiele app’s nu iedereen direct kan zien dat er iets mis is. Gelukkig dat de hoogste baas van ING betalingsverkeer Jue ‘s avonds niet op de bank hangt en zo zijn ‘welgemeende’ excuses kon aanbieden.

Het heeft mij allemaal niet echt verbaasd. Iedereen die wel eens een kijkje heeft genomen aan de achterkant van ons betalingsverkeer weet dat dit kan gebeuren. De systemen van de grote banken voor het betalingsverkeer zijn stokoud, vaak geschreven in een computertaal die alleen nog gelezen kan worden door spijkerschrift-deskundigen. Ik vermoed dat ergens diep binnen de comptercentra van de grote banken een ouderwetse kluis staat met daarin een bancaire steen van Rosetta, waar alleen de COO de sleutel van heeft. En nieuwe toepassingen worden bovenop die black box systemen gebouwd.

Het is eigenlijk voor mij een wonder dat het betalingsverkeer zo weinig keren plat gaat, want het gaat om geweldige volumes. Eind september 2012 waren er  275.689 geldautomaten actief. In 2012 werd er 2.500.000.000 keer gepind en 117 miljoen I-deal betalingen gedaan. De banken zijn  zeer succesvol geweest om iedereen aan de pinpas en internetbankieren te krijgen. Dat kwam de banken natuurlijk goed uit. Computers zijn goedkoper dan mensen en maken minder fouten (jammer alleen dat áls ze een fout maken, het ook meteen goed mis is).

Gaat het weer gebeuren? Zonder enige twijfel. Nieuwe betalingsverkeersystemen zijn duur en de banken hebben even het geld niet. Niet alleen Nederlandse banken hebben problemen, ook in Engeland gaat nogal eens wat mis. Dit tot ongenoegen van de Minister van Financiën Osborne. In een speech op 4 februari 2012 deed Osborne daarom een opvallend voorstel. Hij wil de betalingssystemen open gooien zodat nieuwe toetreders eenvoudiger de markt kunnen betreden.

Een goed idee. Het doet mij denken aan de energiemarkt in Nederland. TenneT is als nutsbedrijf op onpartijdige wijze verantwoordelijkheid voor de infrastructuur. Partijen als Nuon, Essent maar ook Nederlandse Energie Maatschappij hebben contact met de klant en leveren prijs en service. De banken zullen het niet leuk vinden, maar een dergelijke structuur kan de oligopolistische bankmarkt in Nederland helemaal open gooien. Het meenemen van het rekeningnummer, het grote probleem om over te stappen naar een andere bank, los je ‘en passant’ ook op. Ik kan niet wachten.

Feest! FD organiseert Weens Congres in het Rijks

Eergisteren was het met uw belastinggeld gefinancierde kwaliteitsnieuwsprogramma Nieuwsuur te gast bij een feestje van een krant die -en dat is zeer groot nieuws- op een kleiner formaat wordt gedrukt (mooie kostenbesparing, abonnementstarief blijft hetzelfde). De reporter deed verslag alsof het 2e Congres van Wenen aan de gang was. Volgens Nieuwsuur was ‘de politieke, financiële en economische crème de la crème  aanwezig. Ik moet even iets gemist hebben want vervolgens kwam Boele Staal (chief-hofnar van de vereniging van banken) in beeld. En wat zei ons financieel baken in het donkere tijden: “op Cyprus is een betrouwbare oplossing gekozen en het publiek ziet dat gelukkig ook”. Ben zo benieuwd wat Staal had gezegd als Dijsselbloem besloten had bij de redding van SNS niet de belastingbetaler 3,8 miljard te laten dokken, maar het geld gewoon bij de andere banken had gehaald via dat o zo mooie depositogarantiesysteem. Hilarisch was de opmerking van Jeroen van der Veer (ex-Shell) “de Cyprioten zijn ondernemende mensen”. Stuitend was de opmerking van Schnabel (iets met cultuur), dat “de spaarders op Cyprus geen geld kwamen halen, maar juist brengen, want ze betalen op Cyprus nog met cheques”.

Voor de vorm was er blijkbaar een debatje tussen Kroes (EU commissaris), Sybesma (DSM), Buiter (Citi) en Knot (DNB). Buiter vindt het een uitstekend idee dat bij een bankredding de senioriteitsladder weer tegen de gevels van de banken wordt geplaatst. Ik ook (dus eerst aandeelhouders, dan allerlei soorten obligatiehouders en dán de spaarder). Jammer alleen dat dit bij zijn eigen bank niet is gebeurd, daar mocht de overheid via het TARP-programma de banken redden. En zombie-bank Citi kwam er bij Obama nog mee weg ook. Maar Buiter mag blijven orakelen.

Knot had het maar lastig. Mocht u eens een topman in vergelegenheid willen zien, kijk dan naar dit fragment (op 23:40). Debatleider Rens de Jong stelde de pijnlijke vraag ‘wat is er mis met de uitspraken van Dijsselbloem?’ Knot maakte wel duidelijk dat hij het inhoudelijk met Dijsselbloem eens is, maar dat de timing erbarmelijk was. Daar waren wij ook al achter. Verder liet Knot er geen twijfel over bestaan dat de banken nu eerst maar eens gezond moeten worden en dat al die PVDA-bankplannetjes even in de ijskast gezet moeten worden.

Waar het natuurlijk echt om ging in het Rijksmuseum (vernieuwd Rijks, vernieuwde krant, voelt u hem), was het netwerken aan de dis. Waar zal de ‘crème de la crème’ over gesproken hebben? Niet over de opnieuw krimpende economie in het 4e kwartaal, niet over de gemiddelde restsschuld van 60.000 euro bij verkoop huis, niet over het volslagen gebrek aan visie van het kabinet (Nieuwsuur: “het is hier een beschaafd gezelschap”). Ik doe een gokje: de  de zomervakantiebestemming (ik hoor dat Cyprus dit jaar goedkoop is door vertrek van de Russen) en de salarissen.

Het gaat dus ook niet over de grootste inkomensdaling in 30 jaar, want daar zullen de feestgangers geen last van hebben. Het zal wel gaan over de opmerking van ING in haar jaarverslag dat de top veel te weinig verdiend. En dat de nadruk op vaste salarissen de topmensen van banken op ambtenaren doet lijken. En dat de topmensen in het bedrijfsleven (‘dat zijn wij bankiers toch ook?’) wél de salarissen fors mogen verhogen. Kijk eens naar CSM. Gelukkig mag je weer als de staatssteun is terugbetaald, vraag het de eerlijke mannen van Aegon. En natuurlijk zal Bennink (ex-Numico, straks ex-DEMB) op het schild worden gehesen (“wij Nederlanders zijn toch echt handelaars he, die Bennink verkoopt z’n schoonmoeder nog als het moet”).

Ik wil niet te cynisch klinken, maar het bandje dat speelde op het feestje van de ‘crème de la crème’ deed mij sterk aan het eerste Congres van Wenen denken.

 

 

 

 

 

 

http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2013/03/standbeeld_jeroen_dijsselbloem.html#more

 

of Bennink en Hommen?

http://t.co/JZZePef5TI

http://www.telegraaf.mobi/article/21430015/nieuwe-ing-baas-ralph-hamers-gaat-1-27-mln-per-jaar-verdienen

ze graven de terpen af (pas op voor financieel drijfzand)

Nederlanders kloppen zich altijd op de borst als het gaat om onze strijd tegen het water en terecht. Overheden bouwden  terpen waarop we tijdelijk konden schuilen.  Je betaalde je belasting dus niet voor niets. Tot nu toe heb ik de financiële terpen ook weten te vinden. Op de vraag van bezorgde burgers en mediamensen waar je nog veilig je geld kan onderbrengen was steevast mijn antwoord: kies een bank die valt onder het Nederlandse depositogarantiesysteem (DGS), open een en/of rekening en stal niet meer dan 200.000 per bank. Heb je meer geld, open bij elke bank een rekening. Onze financiële terpen hebben zelfs twee niveau’s: eerst staan alle andere banken in Nederland garant en als dat niet voldoende is, zal de overheid u te hulp schieten. Ik zei er meestal bij dat je niet eens hoeft te betalen voor de schuilplaatsen, sterker nog je krijgt vaak ook nog de hoogste rente (“ik snap niet hoe het kan, maar profiteer ervan”).

Dat het financieel onbeduidende Cyprus de oorzaak is van een dijkdoorbraak die zelfs de terpen laat onderlopen, heeft mij wel verbaasd. Hoewel, de chaos-theorie gebruikt vaak de anekdote van de vlinder en de tropische storm, grote gebeurtenissen starten vaak met onbeduidende details. Sowieso lijkt in de Europese besluitvorming de regel te gelden: hoe kleiner het probleem, hoe groter de fout (*mark my words*: let op Luxemburg).

Het besluit van de Eurogroep om twee weken geleden het depositogarantiesysteem zonder waarschuwing vooraf, op te blazen is een blunder van de eerste orde. Een beslissing die niet alleen deze weken paniek zal veroorzaken, maar nog jaren zal door etteren. En dat enkel en alleen om een landje met een economie van 18 miljard euro (dat bedrag moet Nederland bezuinigen) te helpen.

Nou denk ik niet dat de Ministers van Financiën met hun voorzitter Dijsselbloem echt dom zijn, het moet iets anders zijn. Ik denk technocratische arrogantie. Uiterlijk onbewogen (het Financiele Dagblad noemt dat eufemistisch ‘taallenigheid’)  legt schoolmeester Dijsselbloem de Cyprus-zaak nog eens rustig uit: het depositogarantiesysteem is helemaal niet opgeblazen. Het is gewoon een belasting op spaargeld. Wat zeuren jullie nou, niets bijzonders toch? Cyprus garandeert nog steeds uw (eerste) 100.000 euro, jammer dat u nu nog maar 93.250 of 90.100 euro bezit. Dat heeft niets met ons mooie depositogarantiesysteem te maken.

Ze moeten echt gedacht hebben dat de burger gek is. Nou , dat is ie niet. Door de belastinggrens tussen 6,75% en 9,9% precies bij 100.000 te leggen, was het voor iedereen direct duidelijk. Het is gedaan met de bankengarantie op spaargeld. De Nederlandse spaarder wist dat overigens al sinds het SNS-debacle. Daar had namelijk het garantiesysteem wél in werking moeten treden, maar dat konden onze banken niet trekken. Daarom werden de achtergestelde obligatiehouders onteigend. Toen kwamen de spaarders nog met de schrik vrij. Die tijd is voorbij.

Het hek is van de dam. Want niet alleen staat het DGS op de tocht (dat zou overigens niet eens z’n slechte zaak zijn, maar dit terzijde), er doemt een angstaanjagender beeld op. Waarom ook niet in Nederland simpel het spaargeld van burgers afromen. Het is ook van een heerlijke eenvoud. We kennen al de absurde vermogensrendementsheffing (van PVDA-politicus Vermeend) van 1,2%. Die kan zo naar 9,9%. Het was PVDA-politicus Samsom die vorig jaar in een interview met Elsevier zei dat al het spaargeld boven de 150.000 ‘dood geld’ is en afgeroomd zou moeten worden.

Vanaf nu zijn de terpen afgegraven, u mag uw weg door het financiële drijfzand zelf gaan vinden. En reken er niet op dat de borden met “pas op, gevaarlijk drijfzand” door de overheid op de juiste plaats zijn neergezet.

Bonuspakkers

Heeft u ook altijd al eens willen weten wat die parasietenvan High Frequency Traders, met hun razendsnelle computers en dikke glasvezelkabels op hun bankrekening gestort krijgen? Als u het echt wilt weten, stay tuned. Ik sta echter niet in voor uw gemoedsrust.

Via de website www.amsterdamtrader.com, een anonieme site van een goed uitgevoerd persoon in de wereld van handelaren, was bijgaand staatje op te vragen. Het zijn de bonussen van 2011 en 2012 van handelaren van IMC in Chicago. En ja, het zijn miljoenen dollars.

IMC behoort samen met Optiver tot de absolute top van de financiele handelshuizen in de wereld, Neerlands trots dus. En het zijn echte High Frequency Traders. Hun computers verwerken waarschijnlijk miljoenen transacties per dag op bijna alle beurzen die er toe doen.

Wat moeten we vinden van deze miljoenenbonussen? Van mij mag het, want dit soort bedrijven hebben géén klanten (pensioenfondsen, verzekeraars, hedgefunds of u en ik). Ze handelen 100% voor hun eigen rekening en risico. De zorgplicht betreft alleen hun eigen portemonnee.  Is er winst, dan pakken ze de pot, is er verlies, dan is er een keiharde ‘claw back’ en als dat niet genoeg is dan worden ze hoofdelijk aangesproken (gaat u er daarom maar vanuit dat deze bonussen niet alleen in 2011 en 2012 zijn verdiend, maar voor overgrote deel in voorgaande jaren). De belastingbetaler profiteert alleen maar. Via de vennootschapsbelasting en inkomensbelasting. En als dit soort bedrijven failliet gaat, dan hoeft de belastingbetaler niet te dokken.

Hebben de High Frequency Traders een nuttige functie of moet de flitshandelaar uitsterven, zoals deze auteur betoogt? Nu kan ik mij er gemakkelijk van afmaken door simpel vast te stellen dat als deze High Frequency Traders  in een transparante, vrij toegankelijke, goed gecontroleerde omgeving zoveel winst maken dat er dit soort bonussen kunnen worden uitbetaald, er een nuttige functie moet zijn, maar dat is te eenvoudig.

De High Frequency Traders zorgen voor de noodzakelijke liquiditeit op de beurzen en dragen bij tot een objectieve prijsvorming. Als eindbeleggers, zoals uw pensioenfonds, niet snel en tegen een markconforme prijs uit een bepaalde positie kunnen stappen, dan zullen zij de volgende keer die beleggingscategorie links laten liggen. En meer liquiditeit verlaagt de volatility en daarmee de transactiekosten (en daarmee verhogen zij uw pensioen of vermogen).

Moet het allemaal dan zo snel? Vroeger, toen de Diligence nog reed, was een aandeel soms wel 16 jaar in een portefeuille. Zal best, ik heb zelf Royal Dutch al 35 jaar in de portefeuille, maar handel soms een index-optie hen en weer binnen 10 seconde. Snelheid is relatief. Ik neem thuis ook geen genoegen meer met een inbelverbinding op internet die na 5 minuten tergend langzaam een website laat verschijnen. Het voorstel om een snelheidslimiet in te stellen doet sympathiek aan, maar roept onmiddellijk de vraag op waar de grens te leggen.

De Europese Commissie gooit het over een andere boeg. Via de Financial Transaction Tax wil zij een graantje meepikken in het bonusfestival en een eigen belasting op transacties invoeren. Dat het zeker is dat deze belasting wordt afgewenteld op de eindbelegger, lijkt aan de Europese Commissie voorbij te gaan.

De handelshuizen zijn alert. De bonuspakkers in Chicago zitten niet te wachten op een bonuscap van 20% over het vaste salaris. Computers zijn gemakkelijk te verhuizen. Hoewel, er is een klein probleem. De High Frequency Traders willen met hun computers namelijk wel zo dicht mogelijk bij een beurs zitten. Want zelfs licht kost tijd.

SNS Reaal: een hoorzitting voor spek en bonen

Gisteren was in de Tweede Kamer de hoorzitting over het SNS-debacle. Toen de lijst  met genodigden bekend werd, was het mij direct duidelijk dat ik beter een retourtje Cannes kon boeken om het  grootste Onroerend Goed Festival in Europa, de MIPIM, te bezoeken. De kans dat ik daar iets zal horen over de ware toedracht van de ondergang van SNS is natuurlijke vele malen groter dan te moeten luisteren naar ex-DNB’ers als Schilder en Kleijwegt en twee commissarissen (Overmars, ex-ABN AMRO en Wijngaarden, ex-ING, die er op cruciale momenten ook niet bij waren). Deze column is dan ook op vrijdag 8 maart om 9.13 geschreven.

Ik ga even uw geheugen opfrissen over de DNB-heren. We gaan dan even terug naar de parlementaire enquêtecommissie van De Wit. Daar mochten deze twee deskundigen ook opdraven. De commissie de Wit had destijds al de indruk dat Schilder als toezichthouder altijd op zoek was naar een ‘nationale oplossing, met andere woorden, een oplossing die het gezellige ‘old boys bankenvriendjesnetwerk’ in stand zal houden. Ja, je zal als toezichthouder eens ruzie krijgen met degene die je controleert (ik heb dat het ‘Stockholm-syndrome’ genoemd). Prof. Dr. A Schilder RA werd destijds door zijn baas, de honorable Wellink onder ede voor de Commissie de Wit weggezet als “totaal irrelevant”. Zo rolt DNB.

En dan toezichthouder Kleijwegt. Hij hield zowel toezicht op ING als ABN AMRO (ach, moet kunnen, de banken hebben toch eigen Interne Controlediensten). Bij ING had hij heerlijk zitten slapen, want pas na val van Lehman kwam hij tot de conclusie dat ING in zware problemen zat (ondanks dat de Amerikaanse toezichthouder DNB al had gewaarschuwd, maar dat kon Kleijwegt zich niet herinneren). ING mocht wel van Kleijwegt nog wel 1 miljard dividend uitkeren. Hij zit nu bij de RABO (afboeking op vastgoed 2,2 miljard).

Ik geef u op een briefje. Als je in 2008  ING met de Alt-A rommelhypotheken al niet zag aankomen, dan zie je zeker niet dat SNS zich met Property Finance (PF) een betonblok om de hals koopt. Of wilde de heren toezichthouders ABN AMRO een plezier doen en was verkoop van PF aan SNS en RABO een mooie geste (want ABN AMRO was in 2006 een internationale wereldmacht, daar wil je als toezichthouder meer pronken op internationale conferenties, toch?).

De hoorzitting gaat natuurlijk eigenlijk over wie er allemaal niet zijn.

Wellink is er niet. Dijsselbloem zei gisteren bij ‘Room for Discussion’ dat er een morele plicht op Wellink rust om te komen. U vindt het niet erg dat ik deze opmerking niet serieus neem. Wat nou, morele plicht, er zijn aandeelhouders en obligatiehouders onteigend, het is geen speeltuin. De man is niet eens opgeroepen, waarom eigenlijk niet?

Van Keulen (CEO ten tijde van de aankoop van PF) is er niet. Latenstein (de laatste CEO) is er niet. Lamp (de CFO) is er niet. De laatste twee hadden ons meer inzicht kunnen geven waarom de private oplossing niet gelukt is en (opnieuw) gekozen is voor een oplossing die DNB welgezind was (d.w.z. ABN AMRO, RABO en ING welgezind waren).

Bouma is er niet. Wie dat is? Een heuse professor (dat spreekt DNB altijd enorm aan) en de voorzitter van de Raad van Commissarissen, die De Grote Revolutie bij SNS Reaal mogelijk maakte. Deze Bouma vond sparen maar saai en stelde van Keulen aan om wat leven in de brouwerij te brengen. Hup, naar de beurs en acquisities doen. Zijn ‘visie’ was zeer gewaardeerd geweest, onze emeritus-hoogleraar zit namelijk niet stil. Het vastgoed heeft hem gegrepen. Kijk maar eens hier en hier. Ook  Zwartendijk is er niet. Dat was de voorzitter van de Raad van Commissarissen over de periode 2009 naar 2012.

Deze hoorzitting is zonde van de tijd. Vindt Dijsselbloem blijkbaar ook. Hij gaat zelf een onderzoek instellen (*GAAP*). Mocht er toch vrijdag nog iets zinnigs worden gezegd, dan hoort u dat van mij.

update 1: Hoogduin (‘bijna baas DNB’) was er ook, ook al snapte hij zelf niet waarom; hij stuurde wel  een nucleaire raket op DNB en Ministerie af: “heeft DNB niet te snel ingegrepen? de kas was nog lang niet leeg” en “waarom ging SNS niet failliet, was het wel een systeembank?”

update 2: Onderbaas Kleijwegt vertelde dat overname PF zo klein spul was dat hij het wel alleen af kon; opperbaas Schilder zei dat hij ‘waarschijnlijk’ wel een ‘memo’ heeft gehad (maar net lekker zat te lunchen):schade 3,8 miljard

SOS uit bedreigd bankengebied

Message in a bottle. De bankenbashers krijgen hun gelijk, laten ze er maar heel blij mee zijn. De kaalslag onder de Nederlandse banken gaat nu snel. Sinds 2009 zijn er al 20.000 banen geschrapt. Tijd voor een SOS uit bedreigd bankengebied.

Vorige week kondigde ING aan 2.400 werknemers te lozen, gisteren schopte RABO er 6.000 mensen uit, gelukkig is dat inclusief de RABO-wielerploeg. ABN AMRO en SNS hebben ontslagrondes aangekondigd. De werknemers die achterblijven moeten elke dag voorzien van pek en veren naar hun werk. Incentives om harder te werken of meer kwaliteit te leveren dan de collega’s zijn er niet, want iedereen krijgt een fijn vast salaris (en net als in 1978 toen ik begon bij AMRO, zal boven elke deur weer een klok komen te hangen, zodat de bankemployees precies om 5 uur het pand zullen kunnen verlaten). Concurreren, het beter doen dan de anderen om daar een hoger financieel en/of psychisch inkomen uit te halen, dát woord zal worden geschrapt uit de CAO’s en ‘missie-statements’.

We worden allemaal overheid en we gaan nooit meer failliet. ABN AMRO, SNS en ASR fuseren tot de echte overheidsbank, RABO is als coöperatieve club al een soort semi-overheid (toch Wijffels?)  en ING, nou ja, dat moet maar, voor de vorm. De kern van het bankbedrijf, het transformeren van risico’s , wordt ontmoedigd, met gevolg dat bedrijven en consumenten eerst maar moeten gaan sparen om hun investeringsprojecten te realiseren. Dat is in eerste instantie overigens goed nieuws voor zogenaamde schaduw-banken, maar dat zal niet lang duren, want iedere financiële instelling zal en moet geperst worden in de regel-mal. De toezichthouders, met ambtenaren aan de top, schrijven gedetailleerd voor wat wel en wat niet mag in het bankwezen. Onder het mom van bescherming van de bankklant moeten banken het productenpakket sterk terugdringen, liefst naar één eenheidsworst per product. Zo zijn er nog maar twee smaken in hypothekenland: liniair en annuïtair. Winsten worden afgeroomd via bankenbelastingen, verdienmodellen worden uitgehold door ‘financial transaction taxes’, hypotheek-ellende en adviesregulering. Om de onwetende bankklant te beschermen moet die onwetende bankklant gaan betalen voor het advies, te beginnen met te betalen voor een offerte voor het advies. Zal iemand nog een een vraag aan de bank durven te stellen (stel dat je bakker dat zou doen: wat kost een zuurdesembrood, bakker? eh, dat antwoord kost 1 euro)? Privé-eigendom van banken is je ziel verkopen aan de duivel. Dus worden uitkeringen aan aandeelhouders aan banden gelegd en als dat niet werkt, dan worden ze onteigend.

Het moet daarom een hele klap zijn voor de bankcritici dat de RABO, dat beste jongetje uit de klas dat altijd als eerste zijn vinger opsteekt als er corvee gedaan moet worden, zware averij oploopt. De ex-topman van SNS Reaal, van Keulen, die de onmetelijk stomme beslissing nam om Property Finance over te nemen van ABN AMRO, wordt door de reisjournalist Corstius op de vuurstapel gegooid, maar ik hoor hem niet over een onooglijk klein Iers bankje, ACC, een dochter van RABO, waarin nu al een verlies is genomen van 2,2 miljard euro met ‘more to come’. De bank dacht een boerenleenbank te kopen, maar het bleek een vastgoedbank. Hoe het gaat met de andere tak van Property Finance, de tak die RABO kocht, géén idee, maar vastgoedman De Vlieger heeft wel een idee. Maar als coöperatie hoeft de bank nauwelijks verantwoording af te leggen. Er zijn géén aandeelhouders,  géén tucht van de markt, want u dacht toch niet dat de lokale RABO-banken nog  écht iets in de melk te brokkelen hebben. MayDay, Mayday, ···—···. 

 

De Staat wilde gewoon geld verdienen aan de SNS-deal

En opnieuw staat de toezichthouder DNB in het beklaagdenbankje. “Houdt het dan nooit op”, moet menig kamerlid verzucht hebben tijdens de debat van 6 februari met Minister Dijsselbloem naar aanleiding van nationalisatie SNS Reaal. De Kamer gaat DNB apart ondervragen. Daar hebben ze toestemming (sic) voor gekregen van de Minister (dank u Minister, dank u terwijl zij achteruitlopend de werkkamer van de Minister verlieten). Professor Boot, niet de eerste de beste, zit zelf in de Bankraad van DNB, was er helder over bij “Pauw & Witteman“ (7:00)zelfs met de kennis van toen had DNB veel scherper moeten zijn”. Ik was harder: DNB leidt aan het ‘stockholm-syndroom’. er was een innige verstrengeling tussen de controleurs van de banken en de banken zelf; de controleur ging zich verplaatsen in het probleem van de gecontroleerde. En ik wil niet cynisch zijn, maar de huidige Oppercontroleur van DNB, Sybrand, heeft lange tijd bij ABN AMRO gewerkt. U mag het zeggen.

Het redden van een bank is een schimmig proces. Wij mogen maar weinig weten. Dat is voor een deel wel te begrijpen. Iets met bankrun’s en zo. Maar achteraf wil je kunnen controleren of het spel eerlijk is gespeeld. Hulde daarom, nee, een diepe buiging voor RTL Nieuws dat heel veel geheime documenten van de SNS nationalisatie boven tafel gekregen. Je krijgt een prachtig inkijkje hoe naarmate het Uur U nadert (in eerste instantie 14 februari), de standpunten zich verharden en paniek aan het ontstaan is. We kunnen in ieder geval constateren dat onder druk niet alles vloeibaar wordt, in tegendeel, bij DNB is de knop op 18 januari al omgegaan en werd toegewerkt naar nationalisatie. Het inroepen van het depositogarantiesysteem had DNB al afgeserveerd, want deze kosten zouden de andere banken niet kunnen dragen en de door haar gewenste oplossing, overname SNS door andere Nederlandse banken, niet werd goedgekeurd door Brussel.

DNB nam op 18 januari de waardering van het vastgoed door de Engelse vastgoedadviseur Cushman & Wakefield (C&W) integraal over en schoof de bezwaren van SNS (en haar vastgoed-adviseur Ernst & Young (E&Y)) opzij. Dit ondanks een buitengewoon fel protest van SNS (hier en hier), dat de gehanteerde rekenrente absurd hoog was (gelukkig heeft RTL ook dit eerst geheime percentage van 7% achterhaald). Het verschil in rekenrente (en iedereen weet dat  rekenrentes echt een inschatting zijn) van 2% (bedrag: 2,0 miljard) is het verschil tussen leven en dood voor SNS en haar aandeelhouders en achtergestelde obligatiehouders.

Vervolgens schrijft DNB op 24 januari zonder veel onderbouwing dat ‘de indruk is dat de haalbaarheid van een oplossing met private equity buitengewoon klein is’. Het ministerie was toen nog in volle onderhandeling met CVC, dat in die week met steeds nieuwe voorstellen kwam (zo gaat dat in onderhandelingen).

Het gemanoeuvreer van de Staat is overigens ook interessant. De Staat laat zich adviseren door zakenbank Morgan Stanley. De Staat hinkt op vele benen. Geen paniek op financiële markten staat voorop! Daarnaast lijkt zij voorstander te zijn van private oplossing (met CVC), maar de private sector mag niet te veel profiteren (hier en hier). Door tijdsdruk kantelt het sentiment. De Staat moet geschrokken zijn van vier zaken: (1) de interventiewet deugt niet (goede onderdelen kunnen niet eruit gehaald worden); (2) DNB voorziet “verwevenheden” die veel tijd gaan kosten en waarschuwt voor kans op ‘bankrun‘; (3) de chantage van Fitch heeft gewerkt, gewone obligatiehouders (waarde 20 miljard) worden niet aangepakt en (4) in de deal met CVC zou ook ASR betrokken worden, echter, ASR is nog maar 2,6 miljard waard i.p.v de aankoopprijs van 4 miljard); dat komt hard aan, heel hard!. Vervolgens velt Morgan Stanley het finale oordeel. De Staat is financieel beter af door eerst te nationaliseren  en dan pas over te gaan tot verkoop (zie hier).

Gisteren was het beroep bij de Raad van State. De plotselinge haast van DNB zal zeker aan bod komen. Het argument van de bankrun komt gekunsteld over. De opname van 2,5 miljard in 16 dagen met 11 miljard aan harde liquide euro’s op de balans, op het moment dat de bank negatief in het nieuws is, lijkt mij niet dramatisch. Daarnaast is er de gehanteerde rekenrente. Niets is zo subjectief als de waardering van vastgoed. Het enorme verschil tussen C&W en E&Y van 2,5 miljard zegt genoeg. Ik had mij zo kunnen voorstellen dat de Staat een call-optie had kunnen geven aan de onteigende aandeelhouders en achtergestelde obligatiehouders. Blijkt E&Y achteraf toch gelijk te hebben, dan zien zij nog wat terug van hun investering. Uitspraak Raad van State over een kleine twee weken.

De 100 columns op Geen Stijl

28 augustus 2010 Bankieren wordt weer elitair

4 september 2010 Overheid heeft belang bij hoge hypotheekmarge

11 september 2010 Ooggetuigeverslag van de doodsstrijd van DSB

18 september 2010 Deel 2 in de DSB saga: roddel en achterklap

25 september 2010 Minister de Jager: de Nederlandse Robin Hood

2 oktober 2010 Hans Brinker: haal die vinger uit de dijk

9 oktober 2010 Lachen zeg, verzekeraars gaan klantgericht verzekeren

16 oktober 2010 Holland Financieel Centrum lobbyt alleen over politiek correcte zaken

23 oktober 2010 Verzekeraars schofferen Nederland

30 oktober 2010 Boele Staal (NVB): de nieuwe messias

6 november 2010 In de VS wordt alles groots aangepakt

13 oktober 2010 Oh Oh Adjiedj Bakas

20 november 2010 De overheid wil echt alles van uw portemonnee weten

27 november 2010 De nieuwe afhaalchinees

4 december 2010 7 december: Bank-Alarm!

11 december 2010 Operation Payback: nu is er echt bank-alarm!

18 december 2010 Boetes AFM voor banken een lachertje

25 december 2010 Geen censuur op bankencritici

8 januari 2011 ING Direct USA medogenloos voor huiseigenaren

15 januari 2011 The rise and fall of ING Direct USA

22 januari 2011 Slow Bankers doen het met eigen vermogen

29 januari 2011 Babyboomers slaan terug

31 januari 2011 Nederlanders zijn oliedom met hun eigen geld

5 februari 2011 Aandacht voor bankbonussen is symboolpolitiek

19 februari Akelige boodschap: hoge voedselprijzen zijn goed

26 februari 2011 Aegon zegt sorry

5 maart 2011 Nederland heeft boter op haar hoofd

12 maart 2011 Polonaise Hollandaise

19 maart 2011 Bonus-editie

26 maart 2011 Stalingrad aan de Vijzelstraat

2 april 2011 Raadspensionaris Hommen

9 april 2011 Legale diefstal

16 april 2011 Plasterk en Staal in een loopgravenoorlog

23 april 2011 Idiote salarissen

30 april 2011 Bankgekkies

7 mei 2011 Oude Nova-tijden keren terug

14 mei 2011 Liever magnums dan bommen

21 mei 2011 Moody Blues

28 mei 2011 Fittie in het IMF

4  juni 2011 DDR praktijken bij het KIFID

11 juni 2011 Het is tijd voor de Algemene Volksbank Nederland

25 juni 2011 De Jager speelt het slim

2 juli 2011 Rabo’s solide achterwerk

20 augustus 2011 Ik betaal graag belasting

27 augustus 2011 “Big Swinging Dicks”

3 september 2011 Return of the Living Dead Part II

17 september 2011 Griekse tragedie

24 september 2011 Krimpende banken

1 oktober 2011 Was u ook zo geschokt?

8 oktober 2011 De oogkleppen van de AFM (vonnis MF Global)

15 oktober 2011 “OccupyDamrak”: inhoudsloos bazelen

5  november 2011 Gered door de gong?

12 november 2011 Wie gaat de euro redden?

19 november 2011 Deutschland uber alles

26 november 2011 ‘graaispaarders’ opgelet

3 december 2011 Het verdrag van Assen

10 december 2011 Wellink: “ik heb het niet gezien”

17 december 2011 Banken zitten wel degelijk op de blaren

24 december 2011 Angstsparen

14 januari 2012 Het roer moet om

21 januari 2012 De Financial Transaction Tax slaat nergens op

28 januari 2012 Standard & poors zet Nederland op het strafbankje

4 februari 2012 Corporate Negligence

25 februari 2012 Recessie: laat je niet gek maken!

3 maart 2012 Bancaire antropologie

10 maart 2012 Financiele journalisten laten een steek vallen in eurodebat

17 maart 2012 Verhoogde dijkbewaking: kans op een tsunami

24 maart 2012 Muppets on a string

31 maart 2012 Nederland oppotland

7 april 2012 Cooperatieve vrienden

14 april 2012 Woutertje moet hangen

21 april 2012 Boele Staal doet aan verslaafdenhulpverlening

12 mei 2012 Keynes is back

19 mei 2012 Een margin call voor JP Morgan Chase

26 mei 2012 de spaarvarkentax

2 juni 2012 Sinterklaas bestaat en hij woont in Spanje

9 juni 2012 Eurocommissaris Barnier lacht niet

16 juni 2012: de betuttelpolitie

23 juni 2012: geld fopt: de ASN van Halsema

30 juni 2012: geen collectief aanvullend Europees pensioen, aub

7 juli 2012: Bancaire Zaken

9 september 2012: Bankiers hebben er nu genoeg van

17 september 2012: Het F-woord is gevallen in Europa

22 september 2012: Ruud’s bank

30 september 2012: Een Kromme redenering

8 oktober 2012: De NVB: Niet Voor Boeren

15 oktober 2012: Een haircut voor banken

21 oktober 2012: Rutte kan geschiedenis schrijven

5 november 2012: Het ziekenfondsbrilletje komt terug

11 november 2012: SNS wordt Reaalistisch

17 november 2012: Een plek onder de zon

25 november 2012: Geleide bankloonpolitiek

2 december 2012: Staatskapitalisme

9 december 2012: De lange tenen van de pensioenfondsen

16 december 2012: 50 tinten oranje: een ING sprookje

23 december 2012: De sprinkhanen zijn terug

13 januari 2013: Pensioen perikelen

20 januari 2013: Heimwee naar de VOC-tijd

27 januari 2013: Fitch doet onbehoorlijke chantagepoging

4 februari 2013: En toen was er nog maar 1 bank

11 februari 2013: De verdampte bonussen van Van Keulen

de verdampte bonussen van Van Keulen

Mij verbaast het allang niet meer, maar de emoties in het debat in de Tweede Kamer met Minister Dijsselbloem over de nationalisatie liepen pas hoog op toen de beloning van nieuwe topman Olphen besproken werd en de bonussen van ex-topman van Keulen. Dat de Staat en dus de belastingbetaler waarschijnlijk 2 miljard teveel hebben betaald voor SNS reaal, dat het depositogarantiesysteem niet in werking kon treden omdat de banken een afboeking van 5 miljard niet zouden kunnen dragen (als het echt zo is, dan zou ik snel een moestuin kopen), dat de ‘senior’ obligaties de dans ontspringen (de Minister koos voor de de gemakkelijkste slachtoffers, nl. de achtergestelde obligatie- en aandelenhouders), dat alles werd voor kennisgeving aangenomen (m.u.v. van de PVV, Tony van Dijck bleef zijn principes trouw).

Maar het volgens de PVDA-woordvoerder Nijboer bizar hoge salaris van 550.000 euro en die vermaledijde bonussen, daar hebben ze in Den Haag allemaal een mening over en het scoort lekker op televisie. Ik moet zeggen, chapeau voor de Minister dat hij niet meeging in het volksoproer, aangewakkerd door een journalist die op rijkskosten reisprogramma’s maakt). Op rustige toon gaf Dijsselbloem aan dat een salaris van 550.000 voor een commerciële onderneming (SNS Reaal is weliswaar een speciaal soort onderneming, maar volgens de Minister zeker geen overheidsinstelling) vergelijkbaar was met de andere banken (Zalm verdient 750.000) en dat hij een goed en betrouwbaar persoon nodig had om de bank namens de belastingbetaler weer op poten te krijgen.

Opmerkelijk was dat Dijsselbloem aangaf geen mogelijkheden te zien om de bonussen terug te vorderen. Er ligt blijkbaar een wetsvoorstel in de Eerste Kamer dat dat mogelijk zou gaan maken, maar nog niet is behandeld (even tussendoor: als die politici zich nu eens richten op hun kerntaak namelijk ‘wetten aannemen’ i.p.v. verongelijkt te zijn, dan zou Nederland een stuk beter bestuurbaar zijn). Maar juist SNS Reaal geeft die mogelijkheden wel. Maar dan moeten we wel even de jaarverslagen induiken. We beginnen in 2006: het jaar van de fatale overname.

In 2006 heeft SNS Reaal een nieuwe beloningsstructuur opgezet. In dat jaar splitste SNS Reaal de bonus in korte en lange termijn. De korte termijn bonus werd volledig in contanten uitgekeerd (van Keulen kreeg 537.000 euro), de lange termijn bonus in aandelen (over 2006 geen reguliere lange termijn bonus). De aandelen werden pas na 3 jaar toegekend en moesten vervolgens nog 3 jaar op geblokkeerde rekening staan. In 2007 kreeg van Keulen 421.000 euro in contanten en 704.000 in aandelen die dus 6 jaar vastgehouden moesten worden (11.265 aandelen waren eenmalige bonus voor succesvolle emissie en hadden een lock-up van 5 jaar). Echter, om mee te mogen doen, moesten de bestuurders binnen 6 jaar een jaarsalaris aan aandelen SNS Reaal besteden, te voldoen met eigen geld (koers in 2007: 16 euro). Na de staatssteun van 2008  was het afgelopen met de pret. Sinds 2008 zijn er géén contante- en aandelenbonussen meer verstrekt.

In het jaarverslag 2010 schrijft SNS dat zij zich volledig confirmeert aan de “Code Frijns” (opvolger van “Code Tabaksblatt”). En dit schrijft “Code Frijns”. Daar is geen woord latijn bij. Dijsselbloem kan dus aan de slag.  Maar is er wat te halen?

De aandelen zijn sinds een week 0 (nul) euro waard, dus terughalen van de variabele aandelenbonus levert niets op (uitzondering: de eenmalig toegekende 11.265 aandelen mocht van Keulen in 2011 verkopen: opbrengst 11.265 x 3 euro= 34.000, peanuts dus en nauwelijks materieel relevant). En die met eigen geld verplicht gekochte aandelen SNS Reaal zijn ook volledig waardeloos. Resteert de variabele bonus in contanten, totaal 958.000 euro. Als echter de termijn van 5 jaar wordt aangehouden voor de ‘claw back’ periode, dan vallen de contante bonussen erbuiten.

Kortom: er valt niets te halen bij van Keulen. Maar die boodschap zal niet lekker vallen in de Tweede Kamer.

 

En toen was er nog maar maar 1 bank over

Het onvermijdelijke is dan toch gebeurd. De SNS Reaal is genationaliseerd. De onverantwoordelijke beslissing om in 2006 het Bouwfonds van ABN AMRO (waarom zouden die er destijds van af willen?) te kopen heeft uiteindelijk de hele bank onderuit gehaald. En de overheid is, zo heet dat in het beleggersjargon, kralen aan het rijgen: ABN AMRO, Fortis, ASR, SNS Bank, Zwitserleven, ASN bank, Regio  bank. Voor de aandeelhouders en houders van de achtergestelde obligaties zal het zwitserlevengevoel ver te zoeken zijn. Het onteigenen van aandelen en achtergestelde obligaties is een actie zonder weerga. De voorzitter van de Vereniging voor Effectenbezitters was er als de kippen bij om ons duidelijk te maken dat we terug moeten naar 1917, naar de Russische spoorwegobligaties. Niet helemaal correct. In Denemarken heeft men ook obligatiehouders (en politiek: alle obligatiehouders) aangepakt. Maar goed, de spaarders zijn gered. Uitstekend.

Het zat er aan te komen. In mijn GeenStijl stuk ’foutje bedankt‘ was ik al aan het voorsorteren. Alleen dacht ik toen nog dat de ‘usual suspects’ zouden ontsnappen. Maar Dijsselbloem is de Rubicon overgestoken en daarvoor lof. De directie heeft haar verantwoordelijkheid genomen en is afgetreden. Ik zeg het u eerlijk, ik had het niet verwacht.

Maar Nederland moet zich gaan schamen. De vergelijking met Ijsland doemt op. Beide landen hebben veel te grote banken in relatie tot de economie en in beide landen zijn bijna alle banken in de problemen gekomen. Niet iets om trots op te zijn. In nog geen vijf jaar, startschot was overname ABN AMRO op 10 oktober 2007 , is het Nederlandse bankenlandschap dramatisch veranderd. Daar heeft lobbyclub Holland Financieel Centrum met topman Van Keulen (waar kennen we hem ook weer van, o ja,  hij doet onderzoek op verzoek van staatssecretaris Weekers naar belastingconstructies) niet veel aan kunnen veranderen. Twee van de vier banken zijn nu in overheidshanden.

Natuurlijk zal de overheid roepen dat zij zo snel als mogelijk zal trachten de SNS weer te verkopen, maar de animo voor Nederlandse banken en verzekeraars is afwezig. Ik zie geen kopers voor ASR en ABNAMRO (de beurs zal helemaal niet staan te springen na de onteigening). Interesse van buitenlandse partijen? Ik had mijn kaarten op BNP Paribas gezet. Een private oplossing was wenselijk geweest. Maar uit niets blijkt dat de BNP Paribas, zij bezit in Nederland Insinger de Beaufort en heeft haar ‘roots’ feitelijk in Nederland (Paribas: Banque de Paris et de Pays Bas), interesse heeft getoond. Ik denk dat BNP nog steeds boos is over het ‘njet’ van DNB toen zij ABN AMRO wilde overnemen.

Nu we toch over DNB hebben, waar was de toezichthouder in 2006 toen SNS Reaal die veel te grote overname deed (9 miljard was destijds voor SNS een heel groot bedrag)? Heeft DNB zich nooit afgevraagd of SNS de expertise had voor vastgoedfinanciering? En DNB hield ook toezicht op het Bouwfonds, als onderdeel van ABN AMRO. Of heeft DNB het toezicht ‘gedelegeerd’ aan de interne controleurs van ABN AMRO en later SNS?

In ieder geval is de uitspraak “dit nooit weer”  die Dijsselbloem vrijdagmorgen deed op de persconferentie een buitengewoon lege uitspraak. Dat zeiden Bos en Wellink ook in 2008. En ja, dit is cynisch, er is ook nog maar één bank over, de RABO. Want verder ziet het bankenlandschap eruit als de Thaise kust na de Tsunami. Die paar resterende kleine bankjes, BinckBank en Van Lanschot, die mogen namelijk gewoon failliet gaan. Natuurlijk moeten ze nu wél meebetalen, ook al worden deze banken goed geleid en nemen weinig risico.

En de consument? Die gaat het gelag betalen. Opnieuw moet de belastingbetaler bijdragen, Dijsselbloem heeft het niet aangedurfd om ook de ‘gewone’ obligatiehouders aan te pakken. Maar dat is nog daar aan toe. Erger is dat de concurrentie nu echt doodgeslagen is. Met ABN AMRO en ING nog altijd aan de ketting door de Europese mededingingscommissaris, zal dit consequenties hebben voor de spaar-en hypotheektarieven. Of dacht u dat RABO nu een prijzenslag gaat ontketenen?