Op 17 augustus schreef ik een blog met de titel :  ” ik geef u op een briefje: ook Nederlandse banken gaan weer bonussen betalen “.

Vandaag publiceert ING dat de bonussen voor ING werknemers 50% hoger zullen uitvallen dan in 2008 (en passant maakt ING een verlies van 700 miljoen in 4e kwartaal bekend).

Ex-bankier Maas is deze week twee maal op TV geweest. Eerst voor de Commissie de Wit en vervolgens als gast bij Pauw & Witteman. Maas heeft ook een commissie geleid, nl. de Adviescommissie Toekomst Banken (http://bank.blog.nl/bankieren-algemeen/2009/06/11/laat-nvb-niet-nvgb-worden). Deze commissie heeft ook gezocht heeft naar de ontstaansgrond van de bankencrisis. De aanbevelingen van de commissie, met name de opmerkingen over de beloningsstructuur van de banken, zijn later overgenomen door de NVB.

Maar de heer Maas zat ook in de RvB van de ING Groep en dus voor de volle 100% verantwoordelijk voor de problemen waarin de ING groep terecht is gekomen.

Ik heb mij zeer zitten te ergeren aan de opmerkingen van Maas (maar nog meer aan het feit dat nergens de juiste vragen gesteld worden, ook niet door Pauw of Witteman). Nog altijd worden de bankiers behandeld als notabelen die het eigenlijk het beste met ons voor hebben en bijna gezien worden als philantropische instellingen. Dat is echt niet het geval, hoewel juist de ING Groep met haar positionering van de Postbank als de oude staatsbank voor 16 miljoen Nederlanders, er dicht bij in de buurt kwam.

Volgens Maas (helaas was hij niet de enige) kwam alle ellende uit de VS en kwam de bankencrisis als een tsunami over ons heen. Niemand, en Maas benadrukte dit, kon de omvang van deze crisis voorspellen. Nu ben ik het daar eigenlijk helemaal niet mee oneens. Maar hij leek ook wel te zeggen dat de activiteiten van de ING Groep in de VS allemaal door het noodlot zijn bepaald en dat de RvB ernaar keek en er niets aan kon doen.

Maas jammerde dat er van elke spaardollar 40% verplicht  in hypotheken bestoken moest worden en dat die hypotheken helemaal geen slechte hypotheken waren.

Kom nou zeg. Nu is het zo dat ING Direct een geheel eigen koninkrijk was binnen de groep, maar daar mag de heer Maas zich niet achter schuilen.

Niemand dwong ING om spaargeld op te halen in de VS.

Niemand dwong ING om veel meer rente te bieden dan te concurrentie, zodat (zeer logisch) het geld toestroomde.

Niemand dwong ING om te investeren in de ALT-A hypotheken waarin dan niet de allerslechtste debiteuren zaten, maar door deskundigen wel gezien werden als potentieel gevaarlijke hypotheken (niet voor niets heeft de Nederlandse overheid deze hypotheken overgenomen om ING te redden).

Het was allemaal vrije wil en gesanctioneerd door RvB in haar zucht om vooral de grootste te worden. In vele directievergaderinen van Beleggersbank Alex heb ik de vraag laten notuleren hoe het toch mogelijk was dat ING Direct zo hard groeide en telkens was het antwoord ” wij beleggen het spaargeld van klanten in staatsleningen”. En, jazeker mijnheer Maas, moeder RABO was veel voorzichtiger.

De heer Maas is hard bezig zijn smoezelige straatje schoon te vegen, maar waarom wordt hij niet harder aangepakt? Pauw & Witteman waren keihard tegen Scheringa, Maas werd met de fluwelen handschoen aangepakt.

Als je terugkomt van een weekje vakantie in New York dan scan je altijd de kranten snel door. In de periode voor kerst gebeurt er over het algemeen niet veel, maar mijn oog viel op een bericht in FD van 22 september, waarin een klant 25% van de gemaakte kosten voor het opbouwen van een pensioen had weten terug te krijgen. Dat is opvallend nieuws, want ik had niet gedacht dat het ‘woekerpensioen‘  nog in 2009 de krant zou halen. Nog meer nieuws is dat het eerste geval van woekerpensioen niet plaats vindt bij een obscure bank, maar bij de  intermediair Van Lanschot Chabot waarin Van Lanschot voor 49% deelneemt en volgens de website ‘intensief bij betrokken is’. U kent Van Lanschot wel, die bank met CEO Deckers aan het roer, de eerste bankier die ’sorry’ zei na de kredietcrisis en ook degene die het durfde uit de school te klappen over het achterkamertjesoverleg van de bankiers over DSB, waaruit bleek dat de heren bankiers helemaal geen redding wilde van DSB, die dus. Van Lanschot Chabot  is voor 51% in handen van de Goudse Verzekeringen.

Wat is er gebeurd? De zaak is aan het rollen gebracht door een prive-persoon die de gegevens vervolgens aan het FD ter beschikking heeft gesteld. Alle betrokken partijen zwijgen verder, dus we moeten het doen wat gepubliceerd is.

De klant in kwestie heeft een pensioenverplichting via Van Lanschot Chabot afgesloten, die op haar beurt de polis heeft ondergebracht bij Nationale  Nederlanden. Van Lanschot Chabot ontving 19.380 aan afsluitprovisie en 7.318 aan doorlopende provisie. De klant zou tot nu toe 188.951 aan premie hebben betaald. De provisie komt dan op 14%.

De klant vond het allemaal wat veel en heeft door zich te beroepen op de Wet Wederverkoop 25% teruggekregen (hij vroeg 50%). Klant kan zich beroepen op deze wet omdat de wederverkoper, Van Lanschot Chabot, niet voldoende transparant zou zijn geweest in de consequenties van het product en het belang dat zij bij deze zaak had.

Van Lanschot Chabot beschouwen de polis volgens het FD als een ‘woekerpensioen‘ (dat is het, maar daarover later) , maar tegelijkertijd stelt de intermediair dat ‘ zij niet teveel ontvangen hebben voor de verrichte werkzaamheden’. Tsja, dan ben ik benieuwd wat deze intermediair allemaal heeft gedaan voor die eerste post van 19.380!  Wat zou z’n adviseur verdienen? Laten we eens 200 euro nemen (348.000 per jaar), dan is de adviseur 100 uren bezig geweest met het advies. Gelooft u het?

En dan krijgt Van Lanschot Chabot ook nog eens 7.318 per jaar, terwijl iedereen weet dat er vrijwel nooit wat verandert in z’n polis. En dan heeft de AFM ook nog gesignaleerd dat de overzichten over pensioen te wensen over laten, dus daar kan het ook niet aan liggen.

Het is helaas allemaal nog veel erger. Want die duurbetaalde adviseurs zetten de vraag snel door naar Nationale Nederlanden, die bereid zijn deze torenhoge provisies te retourneren. Kunnen ze gemakkelijk doen, want Nationale Nederlanden rekent 0,5% voor aan-en verkoop van de beleggingen (Vermogensbank Alex rekent bijvoorbeeld slechts 0,1%). En dan mag de klant ook nog eens 0,5% beheerkosten aftikken, ook als er geen rendement is behaald (geen ‘no cure, no pay’ zoals Vermogensbank Alex dat doet).

Van Lanschot Chabot bekent geen schuld, want zij geeft een ‘coulance-vergoeding’. Ja, die ken ik nog goed. Dat deden wij ook als we van mening waren dat de klant ongelijk had, maar we bang waren de klant kwijt te raken. De betrokken klant laat het hierbij. Dat is wel jammer, want dit incident laat zonneklaar zien dat het in de pensioenwereld net zo rot is als in de verzekeringswereld. Maar ik denk dat in 2010 deze bal verder gaat rollen. Verzekeraars kunnen hun borst nat maken. En RADAR zal er garen bij spinnen.

Gisteren was eurocommissaris Kroes te gast bij Buitenhof. Ik kan niet anders zeggen dat Kroes een ijzersterke indruk maakt en zonder enige twijfel waarmaakt dat zij daadwerkelijk boven de partijen staat. Dat neemt echter niet weg dat sommige besluiten toch wel erg vreemd overkomen. Vorige week werd bekend dat een Belgische dochter van ING, de Record Bank, op een aantal spaarrekeningen de geoffreerde rente moest verlagen (bron: De tijd). De reden die ‘Brussel’ voor deze besluitvorming geeft is dat banken die staatssteun hebben ontvangen, geen prijsleider mogen zijn.

Kroes gaf gisteren in Buitenhof klip en klaar aan waarom banken met staatssteun bescheidenheid moeten tonen en dienen te krimpen. Zonder de staatssteun zouden deze banken namelijk niet meer bestaan en zou de concurrentie die het zonder steun heeft gered, geprofiteerd hebben.

Echter de ratio om aan spaarders een lagere rente te moeten bieden, ontgaat mij toch. Immers alle banken vallen onder het depositogarantiesysteem, dat de facto een staatsbescherming is. Dus voor spaarrekeningen tot 100.000 euro zijn alle banken gelijk. Het zou dan ook beter geweest zijn als de eis om geen prijsvechter te mogen zijn zou gelden voor saldi boven de 100.000 euro.

Voor eurocommissaris Kroes die mededinging heel hoog in het vaandel heeft staan moet het toch ook een gruwel zijn dat deze maatregel ertoe leidt dat competitie juist geen kans krijgt en de kleine spaarders veroordeeld worden tot een lage rente, die naar mijn mening vooral zal leiden tot grotere winsten bij de banken.

Minister Bos heeft gisteren een brief naar de kamer gestuurd waarin gerefereerd wordt aan de werkloosheidsaannames die ten grondslag liggen aan de  ’ Illiquid back-up facility ‘ van ING, zeg maar het overgenomen ALT-A risico( zie hier de link). De brief gaat eigenlijk over de mogelijke problemen in de hypotheekportefeuille van ABN AMRO, maar geeft m.b.t. de ALT-A hypotheken geen rustig gevoel.

Wat schrijft de minister?

” Ter vergelijking met ING illiquid asset back-up facility is het in de VS niet zo dat restschulden uit hypotheekverplichtingen bij de lening- nemer blijven hangen, zoals dat in Nederland wel het geval is. In geval van betalingsproblemen, bijvoorbeeld als gevolg van werkloosheid, is er in de VS een sterkere prikkel om «afscheid» te nemen van de hypotheek en de woning. Het gevolg is dat werkloosheid in de VS sneller tot hypo- theekverliezen leidt bij de leningverstrekker dan in Nederland.”

Natuurlijk, het was allemaal bekend dat het zo gaat in de VS; je kunt je hypotheek niet betalen, lever de sleutels van je huis in en vertrek: de bank blijft achter met de restschuld die natuurlijk altijd minder is dan de waarde van het huis.

De vooruitzichten voor de huizenmarkt zijn nog altijd niet positief. ING heeft bekend gemaakt in 3e kwartaal voor 550 miljoen af te boeken op ALT-A hypotheken. Dat is veel geld, maar ING draagt slechts 20% van het risico. Met andere woorden, de overheid draagt 80% van het risico en dat is een bedrag van 2,2 miljard (!). Bos werkt op kasbasis en hoeft pas af te schrijven als er daadwerkelijk verlies wordt geleden. Dat is nog niet het geval en hoeft ook niet te gebeuren, maar de voortekenen zijn niet gunstig. Gisteren bleek dat de verkoop van nieuwe huizen in de VS opnieuw stokt.

Ik vermoed dat Bos niet zo lekker slaapt. Hoe staat het met beleggers in staatsobligaties?

Gisteren heeft CEO Hommen de opsplitsing van de ING Groep in een bancaire poot en een verzekeringspoot aangekondigd. Via een webcast konden buitenstaanders  ’live’  meekijken naar de uitleg van Hommen. Hommen wekt een zeer betrouwbare, bijna saaie, indruk, terwijl het gaat om een zeer majeure operatie. Belangrijkste conclusies:

(1) het bankverzekeringsmodel houdt voor ING op te bestaan

(2) ING Direct VS wordt verkocht

(3) er wordt een nieuwe Nederlandse financiele instelling gecreeerd, gespecialiseerd in hypotheken en consumentenleningen

(4) ING gaat deel staatsschuld terugbetalen en minister Bos krijgt een hogere risicopremie voor de Alt-A hypothekenportefeuille

Laten we de aangekondigde maatregelen onder de loep nemen. Lees verder

Op 14 september (deel 1) en op 20 september (deel 2) heb ik in dit blog aandacht besteed aan het feit dat ING in de informatievoorziening rondom de TOP (spaarrekening) niet echt duidelijk is geweest over de hoogte van de rente na de periode van 6 maanden. Veel klanten gingen er van uit dat de rente na die periode 4% zou worden. Dit bleek echter een variabele rente te zijn. In de brochure was dit niet duidelijk aangegeven.

De AFM had aangekondigd dat zij onderzoek zou doen en heeft, heel snel, de resultaten van dit onderzoek naar buiten gebracht.

Op haar website (zie hier) stelt de AFM dat ING ‘niet misleidend was, maar wel onvoldoende duidelijk’.

Het zal wel aan mij liggen, maar ik zie het verschil niet. Ten overvloede geeft de AFM ook nog aan dat zij ‘ING heeft laten weten dat de eerdere informatieverstrekking onvoldoende duidelijk was, en heeft de bank gewezen op haar verantwoordelijkheid om klanten op duidelijke wijze te informeren over producten’.  AFM geeft verder enkele onderbouwing voor haar stelling dat het niet zeggen dat de rente variabel is geen misleiding is.  Dit is ook wat het programma Kassa naar voren bracht en waarom de jurist in de uitzending zei dat dit valt onder ‘oneerlijke handelspraktijken’.

Mijn visie is, in gewone mensentaal, dat ING heeft haar klanten in de waan heeft gebracht dat de rente 4% vast zou zijn en dat zij erop speculeerde dat consumenten niet in de pen klimmen of de media informeren. Die tijd is echt voorbij, zie DSB.  Naar mijn mening moet ING gewoon op de blaren zitten en de consumenten een vergelijk aanbieden. Misschien was het een ‘foutje’, maar dan nog. Consumenten moeten kunnen vertrouwen op een brochure. Dit zegt de AFM ook op de website. Lees mee ‘ De AFM gaat er van uit dat vanaf heden alle marktpartijen helder moet zijn aan welke eisen de informatieverstrekking voor spaarproducten moet voldoen. Bij nieuwe gevallen zal de AFM dan ook over kunnen gaan tot formele maatregelen’.

Dus vanaf nu moet het anders, pech voor de mensen die al schade hebben geleden. Dit is halfslachtig en de kool en de geit sparen. Weer een gemiste kans om banken te wijzen op hun verantwoordelijkheid.

Gisteren heeft het televisieprogramma Kassa opnieuw aandacht besteed aan de ING en haar ´toprekening`. In het kort: ING beloofde voor 6 maanden een rente van 4,75% en na die periode een rente van 4%. Dit bleek achteraf een variabele rente te zijn, echter nergens was deze clausule terug te vinden, niet in de bijgevoegde brief als de brochure. Met andere woorden, klanten zijn op het verkeerde been gezet en ING zou beschuldigd kunnen worden van ´oneerlijke handelspraktijken´, zie ook mijn blog van 14 september http://bank.blog.nl/ing/2009/09/14/ing-beticht-van-oneerlijke-handelspraktijk‘

In de uitzending van gisteren van Kassa bleek dat Kassa niet minder dan 16.000 mails heeft ontvangen, ook op de website van de AFM kwamen 5.000 reacties binnen.

Ondertussen ontkent ING in alle toonaarden dat zij iets fout gedaan zou hebben, alle reacties , en Kassa gaf aan dat nog nooit zoveel reacties zijn ontvangen op een onderwerp,  ten spijt. ING vervalt wat dat betreft in die oude gewoonte van banken om eerst de klant de schuld te geven en haar eigen handen schoon te wassen.

Op de website van ING staat een reactie van ING. Hierin staat de volgende zinssnede: “ In onze actiefolder en de bijbehorende brief staat vermeld dat alle tarieven onder voorbehoud van wijzigingen zijn. Daarnaast hebben klanten bij het openen van de Toprekening een welkomstbrief ontvangen met daarbij de voorwaarden van deze rekening. In de voorwaarden van de Toprekening is opgenomen dat het een rekening betreft met een variabele rente die door de bank wordt vastgesteld en op ieder moment kan worden gewijzigd”.

ING blijft zich dus beroepen op de zeer algemene voorwaarde dat alle tarieven onder voorbehoud van wijzigingen zijn. In de reactie van ING staat overigens dat in de welkomsbrief duidelijk zou staan dat het een rekening met een variabele rente zou betreffen. Kassa liet in de eerste uitzending deze brief zien en ontkent dat de opmerking over de variabele rente zou zijn opgenomen. Het is te hopen dat hier opheldering over komt.

Volgens Kassa heeft de  AFM heeft aangekondigd een onderzoek te starten naar de Toprekening. Helaas is de aankondiging van dit onderzoek niet op de website van de AFM terug te zoeken en citeer ik Kassa.

`De AFM vindt het onwenselijk en onverstandig dat banken klanten lokken met hoge spaarrentes en deze rente vervolgens verlagen in de hoop dat klanten toch blijven `plakken`. Dat is niet goed voor het vertrouwen in de financiele sector en dat past ook niet bij het centraal stellen van de klant. Informatie over de ontwikkeling van de spaarrente moet zodanig helder zijn dat er geen misverstand kan bestaan over de betekenis. De klant moet niet op het verkeerde been worden gezet.`

Hoewel ING  (eigenlijk de Postbank)  er een handje van had om voortdurend nieuwe rekeningen met een hoge rente te introduceren en op oudere rekeningen de rentes te verlagen (zie hiervoor het boek van van Engelen ´Blauw bloed, pag. 165), wil ik best meegaan met ING dat er hier sprake is van een ´misverstand´. Wat voor mij echt ongrijpelijk is dat ING het laat aankomen op een onderzoek met veel negatieve publiciteit en niet tracht een compromis te zoeken met de klanten.

Elseviers weekblad van 12 september heeft een artikel over bankverzekeren met als titel ‘Zijn langste tijd gehad’. Elsevier is sceptisch over het concept van bankverzekeren. In Nederland, waar bankverzekeren populair is, zijn RABO en ING aan het twijfelen. In het verleden werden de volgende argumenten voor bankverzekeren genoemd: risicospreiding, kostenbesparing en cross selling. Het zal duidelijk zijn, dit zijn voordelen voor de bankverzekeraar, de klant heeft hier niets aan en stond dan ook helemaal niet centraal bij de fusies tussen banken verzekeraars. In mijn blog van 4 september schreef ik al over de opmerkelijke stelling van de CFO van RABO dat cross-selling niet werkt omdat de zorgplicht de bank er toe dwingt niet meer de kennelijk dure of ondeugelijke producten van de verzekeraar af te nemen. Tsja, dan is het maar goed dat bankverzekeren zijn langste tijd heeft gehad.

Toch neem ik een andere stelling in! Lees verder

Het televisieprogramma ‘kassa’ (VARA) heeft zaterdag 12 september aandacht besteed aan ‘oneerlijke handelspraktijken’ van de ING bank. Het betreft het bekende verschijnsel dat banken met een hoge rente nieuwe spaarders trekken en dat vervolgens na een periode de rente in stapjes wordt verlaagd zonder dat daar veel ruchtbaarheid aan wordt gegeven. Ondertussen wordt voor nieuwe klanten een nieuwe rekening geintroduceerd met een hogere rente. Deze handelswijze van ING, eigenlijk de Postbank, is niet nieuw en bekend. Lees het boek ‘Blauw Bloed’ van van Engelen er nog maar eens op na! Lees verder