Kantekeningen bij een slecht AFM rapport (column BNR 3 maart 2014)

Vorige vrijdag publiceerde de AFM met veel bombarie een rapport over de dienstverlening van vermogensbeheerders met betrekking tot advies en beheer voor vermogens boven de 100.000 euro. De conclusies waren niet mals. De AFM heeft van 13 vermogensbeheerders 142 dossiers onderzocht. De voornaamste conclusies zijn: weinig inzicht in de risico’s en de kosten van producten en onvoldoende waarborg op passendheid van het advies. Tsja, daar gaat het nu juist allemaal om.

Ik wil bij het rapport 2 kanttekeningen maken. Volgens de AFM zijn er beheerders die het goed doen en beheerders die maar wat aanmodderen, maar de AFM noemt niet man en paard. Hoe kan ik dan als consument mijn conclusies trekken en overstappen naar een goede beheerder? Kortom, ik snap niet wat ik als consument met het rapport aan moet.

Mijn tweede punt van kritiek betreft de steekproef. Gemiddeld 11 dossiers per vermogensbeheerder. Hoeveel dossiers hééft een ABN AMRO of  RABO?  Tienduizenden? Kortom, hoe representatief is de steekproef . Zijn  dit particulieren of semi-professionele beleggers? In hoeveel dossiers was sprake van een persoon als adviseur in plaats van de computer? En hoe is meegewogen dat de klanten zelf de beheerder vaak te bemoeizuchtig vinden en daarom geen volledige medewerking willen verlenen.  Dit is van belang want de koppen in de media waren eensluidend: de vermogensbeheerders stellen de klant niet centraal. Gevolg: de hele sector wordt in het beklaagdenbankje gezet. Begrijp mij niet verkeerd, het onderzoek is noodzakelijk, de onderzochte dossiers spreken natuurlijk voor  zich, alleen zonder concrete namen had  het rapport  binnenskamers moeten blijven.

De timing is wél interessant. Er doemen al weer berichten op over beleggen met geleend geld en ik zie ook weer exotische productnamen voorbij komen. Beleggingsfondsen die beleggen in junkbonds zijn zeer populair. En dan lees ik ook dat sommige vermogensbeheerders niet meer aan uitspraken van het  klachteninstituut KIFID gebonden willen zijn. Voor particuliere beleggers met een klacht is het KIFID een essentieel laagdrempelig loket. Daarom moeten de vermogensbeheerders niet alleen de aanbevelingen van de AFM ter harte nemen, maar ook de gang naar het KIFID pro-actief ondersteunen. Een beheerder die het beste met de klant voor heeft, kan daar geen problemen mee hebben.

En dan hoor ik de laatste tijd ook veel radiospotjes van een aanbieder van een alternatieve belegging die volgens de risicometer van de AFM een laag risico inhoudt, terwijl het prospectus zelf rept van een risico van 100%. Ik ben erg benieuwd hoe de AFM over 20 jaar tegen dat dossier aankijkt als de beheerder de belegging heeft ondergebracht in een zeer defensieve portefeuille. Dan maar hopen de klant naar het KIFID kan.

 

 

 

 

 

het gaat om de liquiditeitsbuffers (column BNR 24 februari 2014)

De bankendiscussie gaat de laatste maanden vooral over de buffers die banken zouden moeten aanhouden. Zeg maar de solvabiliteit van de banken. Zeker, dat is een belangrijke discussie want we willen niet dat de rekening van de volgende bankencrisis weer bij de belastingbetaler terecht komt. De richtlijnen voor de buffers komen  van de BIS, de Bank for International Settlements uit Bazel, vandaar dat die richtlijnen in de volksmond Basel I,II en III worden genoemd. De BIS stelt echter ook liquiditeitsregels voor banken op en die zijn even belangrijk, zo niet belangrijker, want banken komen pas echt in de problemen als de pinautomaten leeg zijn. Daarom moeten banken voldoende liquide middelen hebben om een ´bankrun´ van 1 maand te overleven.

Een minder tot de verbeelding sprekende liquiditeitsrichtlijn is de ´Net Stable Funding Ratio´. Volgens deze maatstaf moeten langlopende uitzettingen worden gedekt met langlopende, stabiele financiering. De richtlijn heeft grote consequenties voor de Nederlandse banken. Die kampen immers met een ´funding gap´. Onze banken besloten hun balans vol te proppen met hypotheken en dat zijn langlopende uitzettingen. Het was ook lekker gemakkelijk, de overheid is door de Nationale hypotheek Garantie achtervanger en via de hypotheek kon de consument gegijzeld worden door de bank. Probeer je betaalrekening maar eens naar de concurrent over te zetten als je een hypotheek aan de bank hebt verstrekt.

Het addertje zit in de funding. Banken hadden en hebben te weinig echt stabiel spaargeld, dat zit namelijk bij de pensioenfondsen. En het resterende spaargeld was ook nog eens relatief duur omdat kleine banken, geholpen door het depositogarantiesysteem, een hoge spaarvergoeding konden geven. En dus trokken de banken kortlopend geld aan op de interbancaire markten. En we hebben gezien waar dat toe leidde in 2008.

Banken moeten nu maatregelen nemen en accepteren een lager marktaandeel in hypotheken. En verzekeraars claimen weer hun positie. Dat is volkomen logisch en een goede zaak. Verzekeraars hebben langlopende verplichtingen en willen daarom langlopende beleggingen. Voor 1980 hadden we nog gespecialiseerde hypotheekbanken, die vervolgens werden overgenomen door de verzekeraars Aegon en Nationale Nederlanden. Wat mij betreft mag de hypotheekbank weer terug komen. Zij kunnen dan pandbrieven uitgeven die gekocht kunnen worden door verzekeraars, pensioenfondsen en particulieren die op zoek zijn naar een hoger rendement.

Banken kunnen zich dan weer richten op hun kerntaak, het verstrekken van veelal kortlopende leningen aan bedrijven, gefinancierd door kortlopende deposito´s. Het financiele systeem wordt er diverser en stabieler van. Zo zie je maar, soms kunnen we nog echt iets leren van de geschiedenis.

 

 

De rente op de staatsschuld is helemaal niet hoog (column BNR van 17 februari 2014)

Op 2 september 2013 hield Minister President Rutte de H. J. Schoo lezing, u weet nog wel, Rutte deed die vrij lange lezing uit het hoofd en achteraf was dat opmerkelijke feit het belangrijkste wat bleef hangen in de media. In de lezing waarschuwde Rutte ons voor een te hoge staatsschuld. Niet alleen omdat ook Nederland zich Europees verplicht heeft om onder de 60% norm te blijven., maar ook omdat wij volgens Rutte veel te veel rente betalen op die schuld.  Rutte noemde een nominaal bedrag van 11 miljard en dat klinkt inderdaad veel. En dan zegt Rutte ook nog eens dat die rentelast oploopt, kortom de angst slaat mij in de benen.

De Minister President  is een meester met woorden. Die 11 miljard klopt natuurlijk, alleen wat zegt het eigenlijk? In percentages van het bruto binnenlands product staat de rentelast op het laagste niveau in meer dan 40 jaar. En relateren aan het BBP is veel informatiever, want je moet er toch van uit gaan dat de overheid iets nuttigs doet met de staatsschuld en dus een bijdrage levert aan het BBP. En ook in percentages van de uitstaande staatsschuld daalt de te betalen rente. In 2008 was het 2,9%, in 2012 stond het percentage op 2,4%.

De Schoo-lezing schoot mij te binnen toen deze week het Agentschap aankondigde om weer een 30 jarige lening uit te geven. De coupon is slechts 2,75%. De laatste 30 jarige lening stamt uit 2010 en had nog een coupon van 3,75%.  30 jaar lang slechts 2,75% rente betalen, wat een weelde voor onze Staat.

Toch blijft het financieringsbeleid van de overheid voor mij een raadsel. De gemiddelde looptijd is slechts 7, 2 jaar. En het Agentschap lijkt niet van plan om meer 30 jarige leningen of zelfs 50 jarige leningen uit te geven. Zou de Staat soms verwachten dat de rente nog verder gaat dalen?

Dat zou dan zeer onprettig nieuws zijn voor de spaarders. Er staat toch nog altijd z’n 380 miljard op spaarrekeningen, het merendeel op internetspaarrekeningen en deze spaarrente daalt mee met het overheidstarief. Afgelopen week was er weer een rondje afwaardering. RABO vergoed nu niet meer dan 1.1%. Na spaarbelasting en inflatie, die gelukkig nog laag is, een negatief rendement.

En dan legde Reuters ook nog beslag op een EU-notitie waarin voorstellen worden gedaan om meer spaargeld richting bedrijven te sturen, waarbij de banken worden gepasseerd. Sommigen denken natuurlijk direct aan een Europees complot, nationalisatie van spaargeld of zoiets. Nee, het is allemaal veel alledaagser. Het beleid van de ECB om de korte rente laag te houden, zal spaarders wel dwingen hun geld op te nemen.

 

 

Zichtbare bankiers (column BNR 10 februari 2014)

Ik heb mij op deze plaats vaak afgevraagd waarom de banken en hun topmanagement zo stil zijn in het publieke debat, terwijl het toch echt over hun sector en hun huidige en toekomstige businessmodel gaat. Wellicht hebben ze het advies van hun beleggingsafdeling ter harte genomen -stilzitten als je geschoren wordt. Of ze denken dat hun traditionele strategie – lobbyen doe je in stilte-  haar werk zal doen. Of speelt er wat anders?

PVDA kamerlid Henk Nijboer zei onlangs: de bankiers kunnen praten of zwijgen wat ze willen, maar wij hier in de Kamer beslissen. Dat zou Nijboer wel willen, de realiteit is anders. Ja, de politiek heeft een belangrijke stem, alleen niet meer op nationaal niveau. Sinds 2009 wordt meer en meer bankenregelgeving op Europees niveau geregeld, zoals bijvoorbeeld bankenstresstesten en de kwaliteit en kwantiteit van de bankbuffers. En onze zeven grootste banken worden eind dit jaar door de ECB beoordeeld en niet door DNB.

En dus probeert de nationale politiek te redden wat er te redden valt. Zo wil Dijsselbloem een loonwet voor banken waardoor de variabele beloning mag niet meer zijn dan 20% van vaste salaris. Maar er is ook nog een klein gaatje. Tot 2018 staat de hoogte van de Leverage Ratio open voor discussie. Europa stuurt aan op 3%, Dijsselbloem wil graag 4%, sommige wetenschappers praten zelfs over meer dan 20%.

En de laatste weken vindt hierover een vinnig debat plaats tussen de wetenschap, de politiek en de banken. Ja, de banken. De kar wordt getrokken door Nagel, lid van de Raad van Bestuur van ING en in zijn kielzog Oostendorp van SNS Reaal. Achtereenvolgens gingen zij de strijd aan met de professoren Boot, Van Wijnbergen en Van Engelen.  En dat ook nog eens in discussiecentrum De balie, zodat wij allemaal konden meekijken.

Dit is een positieve ontwikkeling. In de eerste plaats omdat banken zichtbaarder worden en dat is broodnodig. Maar wellicht belangrijker, Nagel praatte niet met meel in de mond over ING en daarmee werd het debat plotseling heel concreet en tastbaar. ING heeft het voor haar donkerste scenario berekend en komt dan op 6%. En Nagel stelde klip en klaar dat het een illusie is te denken dat een bank nooit failliet kan gaan. Maar ook dat bankkrediet verworden is tot heroine voor de economie.

Deze openheid van de bankiers moeten we niet laten lopen. Dus moeten we er nu voor waken dat de openheid gesmoord gaat worden in zure kritiek op banken. Het debat in de Balie smaakt naar meer, veel meer.

 

overzicht artikelen in Financiele Dagblad plus andere bronnen over kapitaalbuffers van banken (update februari 2014)

in februari 2014 is de discussie over de buffers van banken weer opgelaaid; twee artikelen:

http://bank.blog.nl/files/2014/02/FD-6-februari-opinistuk-Nagel-van-ING.pdf

http://bank.blog.nl/files/2014/02/FD-brief-van-Folpmers-7-februari-2014.pdf

http://www.economie.nl/weblog/waarom-banken-veel-meer-kapitaal-moeten-hebben  (artikel Bas jacobs)

http://bank.blog.nl/files/2014/02/Speech-Lautenschlager-leverage-ratio.pdf

 

 

 

Naar aanleiding van een hoorzitting in 2e kamer van 21 november 2013 over toekomst bancaire sector is een discussie losgebarsten, in ieder geval in het Financiele dagblad. De discussie gaat nu vooral over de hoogte van de kapitaalbuffers van banken. Ik heb alle artikelen even op een rijtje gezet (tot nu toe, d.w.z. 13 december 2013)

 

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-benink-en-kool-en-sanders-16-november-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-roell-28-november-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-bert-de-vries-over-roell-30-november-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-reactie-roell-op-bert-de-vries-7-december-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-boot-en-wijnbergen-6-december-20131.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-eykelenburg-10-december-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-verhaar-10-december-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-duffhues-9-december-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-van-den-brink-12-december-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-timmermans-fd-13-dec-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-wensveen-16-december-2013.pdf

http://bank.blog.nl/files/2013/12/FD-bouwens-16-december-2013.pdf

http://www.ing.com/Ons-Bedrijf/Over-ons/Features-archief/Features/Kleinbedrijf-heeft-dat-kapitaal-harder-nodig-dan-banken.htm  (bijdrage ING, ook verschenen in NRC)

http://bank.blog.nl/files/2013/12/brief-ing-aan-vaste-kamercommissie-financien-nav-rondetafel.pdf (brief Hamers 17 december 2013)

dit artikel verscheen in SC online op 10 december 2013 van de NVB: http://bank.blog.nl/files/2013/12/NVB-sconline-Banken-zijn-niet-tegen-het-verhogen-van-de-buffers.pdf

dit artikel verscheen in SC online op 10 december 2013 van de NVB: http://bank.blog.nl/files/2013/12/NVB-sconline-Banken-zijn-niet-tegen-het-verhogen-van-de-buffers.pdf

De zure druiven van Barnier (column BNR 3 februari 2014)

In mijn column van twee weken geleden over het veel te lange IBAN-rekeningnummer vroeg ik welke bank de handschoen gaat opnemen en haar klanten blijft  helpen met de IBAN-conversie. Sneller dan verwacht heb ik antwoord gekregen, nou ja, een begin van een antwoord. Minister Dijsselbloem van Financiën heeft laten weten dat hij een ontheffing gaat aanvragen bij de Europese Commissie, zodat banken zonder wettelijke problemen de automatische nummerconversie naar IBAN voor consumenten kunnen verlengen tot 1 februari 2016. Mooi, dat is dan binnen. Het is ook goed nieuws voor de Goede Doelen, die hun korte nummer nog even op televisie kunnen blijven gebruiken. We zijn er nog niet, want de banken moeten ook willen meewerken, dus mijn oproep blijft nog even staan.

Maar we moeten nu niet twee jaar gaan stilzitten. Ruttenberg, werkzaam bij de ECB, gaf enkele weken al een mooie voorzet. Hij sprak over IBAN 2.0. Het zou in de volgende fase allemaal wel wat eenvoudiger kunnen. Nou, die tijd krijgen de banken nu. Aan het werk, zou ik zeggen.

Voor eurocommissaris Barnier zijn de druiven zuur. Niet alleen zijn SEPA-project loopt averij op, ook het langverwachte rapport over de structuur van het Europese bankwezen is een heel slap kopje koffie geworden. Het rapport van de commissie Liikamen is grondig door de witwasser gegaan en alleen het verbod op de handel voor eigen rekening door banken is overeind gebleven. Een mogelijke scheiding van de nutsfunctie en de zakenbankactiviteiten met aparte juridische entiteiten en buffers wordt bij de toezichthouders gelegd. In Nederland weten wij sinds vorige week wat dat betekent. De reden is korte termijn en platvloers. De broze economie mag niet in gevaar worden gebracht. Denkt Barnier dat het straks in goede tijden wel gaat lukken?

Opvallend is dat het verbod op de handel voor eigen rekening alleen gaat gelden voor die 30 banken in Europa die ‘too big to fail’ zijn. Daartoe behoort ING, maar niet RABO en ABN AMRO. Alsof deze twee banken failliet mogen gaan. Ik wil best geloven dat de handel voor eigen rekening riskant is, maar echt eurocommissaris Barnier, de risico’s van de laatste jaren lagen in het hypotheek- en onroerendbedrijf van de banken en met name in het uitzetten van klantdeposito’s in hoogrenderende staatsobligaties van Zuid-Europese landen.

Ach, waar maak ik mij eigenlijk druk om. Door de Europese verkiezingen wordt het voorstel toch niet meer dit jaar door Europese Parlement behandeld. Wie dan leeft, wie dan zorgt.

Jorisdriepinter toezichtsmodel (column BNR 27 januari 2014)

Deze week is het 1 jaar geleden dat SNS Reaal genationaliseerd werd. De aandeelhouders en achtergestelde obligatiehouder raakten 1,3 miljard kwijt en de belastingbetaler 3,5 miljard. De gewone obligatiehouders kwamen met de schrik vrij. De onteigening van een bank was een unieke gebeurtenis, die bij veel mensen de vraag opriep of dit botte machtsmiddel eigenlijk wel nodig was. Om die reden, en dit is zeer te prijzen, heeft Minister Dijsselbloem in samenwerking met de Raad van Commissarissen van DNB, een evaluatiecommissie benoemd die moest onderzoeken of DNB en het Ministerie van Financien adequaat toezicht hebben gehouden. Vorige week is rapport gepubliceerd en de uitkomsten zijn ronduit ontluisterend. De commissie laat geen spaan heel van het toezicht van DNB en ook het Ministerie wordt op de pijnbank gelegd.

Voornaamste conclusies: DNB had kunnen weten dat de leningen van Bouwfonds (later Property Finance) giftig waren en had de vergunning nooit mogen verlenen. Erger nog, de commissie geeft aan dat DNB te weinig oog had voor de verwevenheid met Nederlandse topcriminaliteit. En na de staatssteun in 2008 heeft zowel DNB als het Ministerie veel te laat ingegrepen, waardoor de commissie tot de conclusie komt dat in 2009 nationalisatie nog te vermijden zou zijn geweest. Het is niet de eerste schoffering van DNB. De commissie Scheltema kwam tot dezelfde conclusie bij DSB en ook in de RABO-Libor zaak wordt de toezichthouder te traag handelen aangerekend.

Er zit iets niet goed in de structuur van het toezicht door DNB. In 2006 en 2008 was de Bankpresident, Wellink,  de primus inter parus. Het was zijn verantwoordelijkheid om te coordineren tussen het macrotoezicht, de financiele stabiliteit, en het microtoezicht, de banken als commerciele onderneming. Hier ging veel mis. Waarschuwingen over een vastgoedzeepbel werden niet vertaald in concrete aanbevelingen voor de individuele banken. Om die reden is in 2012 de functie Directeur Toezicht aanzienlijk verzwaard en is eerste aanspreekpunt geworden in plaats van de Bankpresident.

Ik wil een stap verder gaan. In Nederland kennen we het twin peaks model. Gedragstoezicht bij de AFM, prudentieel toezicht bij DNB. Volgens een juichnotitie van DNB uit 2007 heeft het uiteenrafelen van toezichtstaken het zicht van DNB op de risico’s in de financiele sector sterk verbeterd. Het staat er echt. Ik stel daarom voor het toezicht op de banken onder te brengen bij een derde toezichthouder. DNB houdt zich dan alleen nog bezig met de macro-problematiek, de financiele stabiliteit in Nederland.

Ik noem dit het joris driepinter model. U kent hem nog. Drie glazen melk maakte Joris ijzersterk. En als we iets nodig hebben in Nederland, dan zijn het ijzersterke toezichthouders.

Welke bank zegt ‘nee’ tegen IBAN? (column BNR 20 januari 2013)

Vorige week heeft de Europese Commissie de invoeringsdatum van SEPA uitgesteld van 1 februari naar 1 augustus. Nee, het zal geen afstel worden, alhoewel je dat soms wel zou willen. Even het geheugen opfrissen, wat is SEPA ook al weer? We gaan terug naar 9 november 2000, toen Eurocommissaris Bolkestein in een speech het startschot gaf voor de Single Euro Payment Area. Naast het politieke argument, er zijn geen fysiek grenzen meer binnen de EU, dan ook geen cybergrenzen, speelde economische redenen. Internationaal betalingsverkeer was duur en traag en binnen sommige lidstaten was ook het nationale betalingssysteem prehistorisch. En dus zou er een EU-breed IBAN-nummer komen.

Veertien jaar later vraag je je echt af wat er is gebeurd. Het project, en dit is redelijk exemplarisch voor Europa, is in handen gekomen van bancaire technocraten. Waar is het belang van de consument gebleven? Een ding is zeker, de kosten van het betalingsverkeer gaan niet omlaag, integendeel. De miljardeninvesteringen van de banken zullen terugverdiend moeten worden.

Marc Chavannes, columnist van NRC, schreef een wrevelige column over IBAN en citeerde Bittner van Die Zeit “de EU is te groot geworden op kleine punten en veel te klein op hoofdzaken”. Zo is het. Ik vermoed dat 95% van alle betalingen nationaal zijn en dus gaan we voor die 5% alle consumenten opzadelen met een ellendig lang banknummer, dat niet eens in alle landen hetzelfde is. Bij ons 18 karakters, in Duitsland 22, hoezo uniform?

Banken bieden nu als service dat het nationale nummer automatisch wordt omgezet in het IBAN-nummer. Dat mag niet meer na 1 augustus. Zoals Chavannes schrijft ‘het is opvoeden met de lange lat’. En waarom? Geef consumenten ruim de tijd te wennen aan het IBAN-nummer. Op mijn Franse belastingnota wordt de euro nog altijd omgerekend naar Franse franken, wel in steeds kleinere lettertjes.

Wat mij bovenal irriteert is dat al die instanties die zich met SEPA bemoeien, niet of nauwelijks met ons als consument communiceren en als ze het doen vaak tegenstrijdig. Want DNB zegt dat automatisch converteren straks niet meer kan, terwijl de ECB wel degelijk een mogelijkheid ziet. En al die instanties hebben de schijn tegen, want met de invoering van IBAN is de nummerportabiliteit effectief de nek omgedraaid. Hoezo, consument centraal?

Welke bank neemt de handschoen op en gaat haar klanten en niet de techniek centraal stellen en zegt  ’nee’ tegen de SEPA-werkgroep, zegt ‘nee’ tegen DNB en zegt ‘nee’ tegen de Europese commissie en zet in haar eigen bankomgeving nog een paar jaar het oude bekende rekeningnummer om in het IBAN-nummer?