Schandalige opmerking Dijsselbloem (column BNR 25 november 2013)

Zal het ooit nog goed komen tussen minister Dijsselbloem en de banken? Ik ben bang van niet. Deze week was het weer raak. Dijsselbloem is niet blij dat de Rabobank somberder is over de Nederlandse economie dan de minister envindt dat de Rabo-economen “zich beter even gedeisd kunnen houden”. Dijsselbloem verwees nadrukkelijk naar de Libor-fraude van de Rabobank. Met deze schandalige opmerking heeft de minister het debat met de banken naar een bedenkelijk niveau getild. Het zijn praktijken die in de oude Sovjet- Unie niet zouden misstaan. Iedereen die het bankwezen kent weet dat de Economisch Bureau’s  van de banken een onafhankelijke positie innemen. En Rabobank werd gesteund door de Europese denktank OESO, die op dezelfde dag ook een somber geluid liet horen en de optimistische groeicijfers van de minister naar het land der fabelen verwees.

Het komt allemaal op een erg ongelukkig tijdstip. Deze week was er vooruitlopend op het debat van de Kamer met de Minister in december een hoorzitting van de 2e Kamer met bankiers, toezichthouders en wetenschappers over de toekomst van de Nederlandse banken, naar aanleiding van het rapport van Commissie Wijffels. Het gaat dan om uiterst belangrijke zaken als het versterken van de buffers, regelgeving, beloningsbeleid en concurrentie. De insteek van de topbankiers was duidelijk. Ok, ze gaven toe dat de hand in eigen boezem gestoken moest worden, maar óók dat hogere buffers dan de 3% ongewogen leverage die Europees vereist is, niet op veel steun kan rekenen van de banken en de toezichthouder.

De banken claimen dat het al lastig genoeg zal zijn te voldoen aan een op zich niet eens zo hoge leverage-eis van 4%, laat staan 5% of hoger. En dan resteert alleen nog de optie winstinhouding of en dat was een verholen dreigement,  krimpen van de banken met alle gevolgen voor de kredietverlening.

Maar hogere buffers zijn hard nodig. Het verzet is deels eigen belang want eigen vermogen is duurder dan vreemd vermogen, maar de roep van politici en  wetenschappers om meer eigen vermogen op de kapitaalmarkt op te halen is ook een beetje voor de bühne. Rabobank, ABN AMRO en SNS Reaal hebben geen beursnotering en nieuwe beleggers zijn niet geïnteresseerd in bankkapitaal, eerst de resultaten van de stresstesten afwachten, zullen ze roepen. Dan moeten de bestaande aandeelhouders maar bloeden, riep Nijboer van de PVDA.

En dat is geen leuke boodschap voor Dijsselbloem, want hij is aandeelhouder in twee van de drie banken. Dat wordt dan bijstorten voor de Staat en was dat nou niet precies wat we niet meer wilden?

 

SEPA kan ramp worden voor Goede Doelen (column BNR 18 november 2013)

Wellicht heeft u de afgelopen dagen het tenenkrommende radiospotje over SEPA gehoord. Het gaat ongeveer zo: “hallo, ik ben Kees, SEPA klaar is Kees, maar ik heet Daphe, SEPA klaar is Daphe”. Ja, daar is lang over nagedacht, dat zal collega-columnist Eugène Roorda wel met mij eens zijn. Maar wat is SEPA en wat hebben wij eraan?

SEPA staat voor Single Euro Payments Area en is een nieuwe stap in het verankeren van de euro als betaalmiddel binnen de EU. De invoering is op 1 februari 2014, dus Wilders moet haast maken.

SEPA heeft tot doel om alle eurobetalingen in Europa te standaardiseren zodat er over enkele jaren geen verschil meer is tussen een binnenlandse betaling en een buitenlandse overboeking. Met een beetje fantasie zou je het kunnen vergelijken met het opheffen van de fysieke grenzen in Europa. Je moet wel wat voor Europa overhebben, want de meeste mensen doen alleen binnenlandse betalingen en dan is SEPA alleen maar lastig.

Het vertrouwde 9 cijferige rekeningnummer gaat verdwijnen en wordt vervangen door een uit 18 cijfers en letters bestaand IBAN nummer. En ja, ook de oude Postbanknummers zullen er aan moeten geloven.

Bedrijven zullen op hun correspondentie het nieuwe IBAN nummer moeten gaan vermelden, want na conversie wordt het oude rekeningnummer niet meer herkend. En voor bedrijven die veel incasso’s doen, zoals energiebedrijven, is er door Europese regelgeving een extra probleem. Als er een keer niets geïncasseerd kan worden, dan vervalt het incassomandaat en moet de klant met de bank contact opnemen om dit op te lossen.

Voor consumenten is er nóg een reden waardoor het nog knap lastig kan worden. De banken stoppen namelijk na 1 februari 2014 met het automatisch converteren van het oude  rekeningnummer. Er komt wel een soort pop-up die verwijst naar een IBAN-converter, maar daarna moet je het lange nummer zelf invoeren. Niet handig van de banken en erg ongebruiksvriendelijk.

Het wordt echter een ramp voor de goede doelen. Vanavond is de landelijke actie voor de Filipijnen. Nu kan nog het ultrakorte nummer 555 worden getoond, per 1 februari is dat, schrijft u even mee?: NL08 INGB0000000555. Ja, dát wordt lekker geld ophalen. Het is algemeen bekend dat mensen alleen maar geven als ze het direct doen en het echt gemakkelijk is.

Het is te hopen dat de banken voor de goede doelen met een verkort gironummer een passende oplossing zullen vinden.

financieel analfabetisme (column BNR 12 november)

Gisteren vierde de New York Stock Exchange Euronext het feit dat haar Nederlandse filiaal honderd jaar geleden een pand aan het Beursplein 5 betrok. U moet het mij maar vergeven, maar als Amsterdammer kan ik niet wakker liggen van een honderdjarig pand. De Amerikaanse eigenaren smullen natuurlijk van z’n leeftijd en zij kregen koningin Maxima zo ver om het heugelijke feit mee te vieren.

De  Amsterdamse effectenbeurs bestaat natuurlijk al veel langer. Het is de oudste beurs ter wereld. Twee jaar geleden hebben wij het 400 jarig bestaan gevierd. Maxima, die in New York heeft gewerkt en dus de levendige beursvloer van Wall Street kent, zal teleurgesteld zijn. Op Beursplein 5 gebeurt helemaal niets meer. De vloerhandel is al in 1989 volledig vervangen door computers en zelfs die staan niet in Amsterdam maar ergens in Londen.

Maar dat gaat de Amsterdamse beurs veranderen met een echte ‘experience’, zoiets als de Heineken Experience. Het is goed dat bezoekers met wat meer show worden meegenomen in de geschiedenis van de beurs, die een belangrijke rol speelt in de financiering van bedrijven. Jammer alleen dat onze beurs in de vierde divisie speelt. En het onvermijdelijke rollenspel, waarbij gewone mensen even ‘beurshandelaar’ kunnen zijn, is leuk en spannend, maar zal bezoekers niet helpen hun financieel analfabetisme te verbeteren.

In haar toespraak was Maxima daarover helder. Het gaat niet alleen om beleggen, maar om omgaan met geld in brede zin. Mensen die grip hebben op hun geldzaken, hebben meer vertrouwen in hun eigen kracht en mogelijkheden en zijn ‘weerbaarder’. Maar dan is er nog een lange weg te gaan. Ik citeer Maxima: “ Wist u dat twee van de drie jongeren moeite hebben om met geld om te gaan? Een op de drie neemt zelfs onverantwoorde risico’s. Wist u dat een kwart van de Nederlanders zich helemaal niet verdiept heeft in zijn of haar pensioensituatie? En dat een derde zegt weinig verstand te hebben van financiële producten? Dat zijn confronterende cijfers”.

We moeten op de scholen beginnen,niet bij de beurs. Er zijn positieve signalen. De geplaagde SNS doet haar best. Vorig jaar werden tijdens de Week van het Geld 1250 ‘Bank voor de Klas’ gastlessen gegeven. Dit is een derde van het totaal aantal gastlessen gegeven door alle banken.

Maar ondertussen moet het leuke en educatieve Geldmuseum haar deuren sluiten, wegens rijkdom staat op de deur. Kunnen al die financiele Bobo’s die aanzaten aan het diner bij Euronext en beleefd klapten na de speech van Maxima, daar even over nadenken?

 

 

 

“mijn economische verhaal” over banken met Lex Hoogduin

Lex Hoogduin heeft een internet televisiestation, waarop niet alleen Lex economie-colleges geeft, maar ook andere economen hun licht schijnen op economische problemen. Daarnaast heeft hij regelmatig een discussieprogramma onder leiding van Roel janssen. Centraal staat de inhoud, niet de vorm.

Daarnaast biedt hij regelmatig mensen de kans om in een monoloog een bepaald economische probleem uit te lichten. In onderstaande link is mij de kans geboden om de praten over banken en de plaats die banken innemen of zouden moeten innemen in de maatschappij.  

 

click hier voor de uitzending

Zullen consumenten hun eigen adviseur gaan worden (lezing 6 november 2013)

Op 6 november gaf ik een lezing voor verzekeraars en tussenpersonen (in opdracht van het bedrijf Colimbra) over de rol van de consument als eigen adviseur naar aanleiding van het instellen van het provisieverbod per 1 januari 2013. De titel luidt:

ALLEEN MONDIGE CONSUMENTEN KUNNEN HUN EIGEN ADVISEUR ZIJN

*dat internet, dat wordt nog eens heel groot*

 

In april van dit jaar gaf ik een interview aan AMWEB. De kop van het artikel luidde “Weet je wat gemakkelijk is? Hypotheekadvies”. Nu weet ik dat de kop van een artikel nogal eens kan afwijken van de tekst in het artikel, niet voor niets worden de koppen bij de kranten door andere journalisten geschreven en altijd op het laatste moment. Goeie koppen geven de kern van de zaak weer, maar maken de pagina’s ook levendig en geven het artikel urgentie. Ik snap dat volledig. Niets menselijks is een journalist vreemd, het gaat ook om de leescijfers en aantal hits op het internet. En niets is verleidelijker voor de geïnterviewde om later zijn beklag te doen over de kop. Ik ga dat niet doen. Het was mijn bedoeling om de verzekeringsbranche een beetje te provoceren…..

Nou, ik heb het geweten. De reacties varieerden van volledige ontkenning tot inhoudelijke noodkreten, maar daalden soms af tot een ontluisterend niveau. Het was duidelijk. Ik trapte de hardwerkende tussenpersoon, die toch al in de hoek zit waar de klappen vallen, hard op de tenen. En ik was niet de enige. Ook Mathijs Bouman kreeg er 27 september op AMWEB van langs. Maar wat wil je ook met een kop als “als we de markt opnieuw uitvinden, dan zou je geen tussenpersoon verzinnen”.

 

lees hier de hele lezing

RABO-top is onthutsend naïef (Column BNR 4 november 2013)

En dat is vier. Na ABN AMRO, ING en SNS Reaal is ook de RABO van zijn voetstuk gevallen. Er is een Nederlands spreekwoord voor: hoogmoed komt voor de val. Oud CEO’s Wijffels en Heemskerk hebben net iets te hard van de kerktoren, die kerktoren die bij RABO uit het zicht is geraakt, geroepen dat alleen een bank zonder hijgerige, op korte termijn winst gerichte aandeelhouders duurzaam kan zijn. En dat alleen RABO met haar coöperatieve roots de verleidingen van investment banking kon weerstaan. De werkelijkheid is minder prozarisch. Begin jaren 90 heeft Wijffels een investment banking avontuur in London afgekocht met een miljard verlies en de bank was degelijk betrokken bij de financiering van al die ‘special purpose vehicles’ waarin verpakte hypotheken zaten verstopt.

Je moet constateren dat er bij de RABO-top sprake is van een onthutsende naiviteit als het gaat om investment banking. Dat was ook al bij het vorige avontuur toen RABO tegen extreem hoog tekengeld allerlei handelaren aantrok, die vervolgens niets te doen hadden en daarna met extreem hoge ontslagpremies weer konden vertrekken. En als je nu de dokumenten van het Amerikaanse Justice Department, dan kom je tot dezelfde conclusie. De dealingrooms in London, New York en Tokio hadden vrij spel, er waren nauwelijks controles, waarschuwingen van lager audit personeel werden in de wind geslagen. Het moet een mentaliteit zijn geweest van ‘dat kan bij ons écht niet gebeuren’. Dat moet overigens DNB ook gedacht hebben, want die zagen ook helemaal niets, ondanks dat DNB door de club van Centrale Banken, de BIS, er al in 2008 op was gewezen.

Het verbijsterende aan het RABO Libor schandaal is de omvang. Er zijn 30 personen betrokken, waaronder leidinggevenden en het gebeurde echt niet alleen in het buitenland, maar ook in Utrecht. Dat is de reden dat de boete de op een na hoogste boete is, niet omdat autoriteiten plotseling een ‘daad’ willen stellen, zoals het voor deze business verantwoordelijke bestuurslid Schat ons wil wijsmaken.

Het coöperatieve bankmodel wankelt en dat is jammer. Het vertrek van Gerlinde Silvis, die de onafhankelijke lokale RABO kantoren in portefeuille had, was een teken aan de wand. RABO kantoren worden klonen van de ABN AMRO kantoren en moeten aan de leiband van het hoofdkantoor lopen. En de investment bankers winnen. De eerst verantwoordelijke voor het Libor-debacle Schat mag blijven en voor deze bankiers wordt de bonus niet afgeschaft.

Voor bankieren rondom de kerktoren moeten we nu naar de Zweedse Handelsbanken. Nederland moet zich schamen.

 

Deze stresstest wordt ook een succes (BNR column 28 oktober 2013)

In 2011 werd met veel bombarie de resultaten van de eerste Europese banken stresstest gepubliceerd. Door een nieuw Europese instantie, the European Banking Authority, werden 91 banken onderzocht en slechts 9 banken faalden voor hun examen. Zij kwamen, niemand had het verwacht, uit Griekenland en Spanje. En, o ja een bankje uit Oostenrijk en een onbekende bank uit Duitsland. Europa was gered, kraaide de Europese Commissie.

De beurs reageerde direct vol ongeloof en de bankaandelen daalden naar nieuwe dieptepunten. En terecht, want drie maanden ging Dexia, dat  notabene nummer 11 stond op de ranglijst, failliet. Men had niet goed gekeken naar het soort eigen vermogen en al helemaal niet naar de kaspositie. In Nederland was er ook helemaal niets aan de hand met SNS Reaal. DNB stond erbij en keek erna en was tevreden. We weten nu beter.

In 2014 gaan we het nog een keer overdoen, nu onder leiding van de ECB. Er worden 130 banken onderzocht en dit keer gaan we het echt streng doen. De banken moeten minstens 8% echt eigen vermogen hebben in relatie tot hun activa die gecorrigeerd worden voor het risico. En dan zijn niet de modellen van de banken bepalend, maar iedereen moet werken met dezelfde rekenregels.

Moeten we net als in 2011 weer achterdochtig zijn? Ja en nee.

Ik geloof niet in volledige transparantie bij banken. Zij functioneren bij gratie van vertrouwen en 100% eerlijkheid over de mogelijke problemen bij banken zal oncontroleerbare paniek teweeg kunnen brengen. Daarom hebben we juist in de bankensector een toezichthouder met zeer veel bevoegdheden in het leven geroepen, die achter de schermen namens ons scherp toezicht moet houden. In 2011 stond het bankwezen met de rug tegen de muur. De waarheid vertellen zou zijn uitgelopen op een drama en dus moest iedereen slagen. Die 9 probleembanken, die werden geofferd.

En daarom zal deze test opnieuw succesvol zijn maar nu wel veel beter gefundeerd. De banken hebben de afgelopen drie jaar de tijd gehad om winst in te houden door de goedkoop geld politiek van de ECB. En zij hebben hun balansen verkleind, door verkoop van onderdelen en zeer terughoudend kredietbeleid. En we horen Rutte al roepen dat er geen bankentest mag zijn zonder dat er vooraf nationale vangnetten zijn voor banken die zakken. Met andere woorden, zwakke banken moeten op voorhand al gered zijn.

Maar de stresstest is nodig. Als Europa weer wil groeien dan is een gezond bankwezen binnen een bankenunie cruciaal. Je mag dan niet van bankiers houden, je hebt ze wel nodig.

 

Ingezonden brief van Canoy en Verhaar over de variabele beloning in Financiele Dagblad

Op dinsdag 22 oktober schreven Canoy en Verhaar een ingezonden brief in het Financiele Dagblad over de variabele beloning. De titel luidt: “ Kritiek op variabele beloning in de bancaire sector is volkomen doorgeschoten”.

hier de link

 

Kritiek op variabele beloning in de bancaire sector is volkomen doorgeschoten
Geschreven door: Marcel Canoy en Peter Verhaar
Bonussen kunnen helpen de juiste mensen aan te trekken en tegelijk een maatschappelijk belang dienen 

R abobank zwicht onder maatschappelijke druk door alle bonussen voor de top te schrappen. de verwachting is dat andere banken zullen volgen. de laatste jaren is een hetze ontstaan over bonussen bij banken. In één opzicht begrijpelijk aangezien veel bonussen in de bancaire wereld perverse prikkels genereerden. Zo gingen op bonussen jagende bankiers meer of ongezonde risico’s nemen, balansen pimpen en andere acties ondernemen die niet in het langetermijnbelang van klant of bank waren.Andere kritiek komt uit de hoek van gedragseconomen. Zij wijzen op het belang van intrinsieke motivatie, toevoegend dat financiële prikkels daarmee contrair zouden zijn. Beide vormen van kritiek zijn, hoewel begrijpelijk, totaal doorgeschoten.

Professionals worden vooral gedreven door vrijheid en autonomie. Wanneer professionals de geboden vrijheid benutten om dingen doen die in het belang van klant en organisatie zijn, is het niet alleen efficiënt maar ook rechtvaardig om die professionals te belonen. Intrinsieke motivatie en financiële prikkels werken alleen contrair als de prikkels niet goed gericht zijn. Professionals komen dan in gewetensnood omdat ze moet kiezen tussen waardevol en lucratief werk doen. door prestaties te enten op de juiste criteria worden professionals gemotiveerd om de dingen te doen die we van hen verlangen. Zo wordt het mogelijk om goede en gemotiveerde mensen aan te trekken en tegelijk een maatschappelijk belang te dienen.

Welke criteria komen in aanmerking bij banken voor variabel loon? Allereerst klantgedrevenheid, een breder begrip dan klanttevredenheid. Een bankmedewerker die het beste met de klant voorheeft, moet soms ook ‘nee’ tegen de klant zeggen, ook al kost dat business. dat zal op korte termijn de tevredenheid niet ten goede komen. Het meten van de klantgedrevenheid, liefst door externe partijen door middel van ‘mystery shopping’, moet periodiek herhaald worden.

Ten tweede moet beloond worden hoe de medewerkers zich inzetten voor de continuïteit van het bedrijf. dit is een subjectieve factor, maar er is veel hrminstrumentarium voorhanden.

Tot slot de wellicht meest verrassende categorie, namelijk winst. Ja winst, want banken zijn ook commerciële bedrijven en winst leidt tot een welkome toename van eigen vermogen. Is winst als criterium voor variabele beloning gevaarlijk?

Ja, dat hebben we gezien. Risico zal dus meegewogen moeten worden. Het Basel 3-akkoord heeft daar de spelregels voor opgesteld. Activa van de bankbalans worden gewogen voor risico. dat mag de bank gelukkig niet meer zelf doen. de toezichthouder bepaalt via een rekenregel hoeveel eigen vermogen de bank moet aanhouden tegen die activa die zijn gecorrigeerd voor risico. door het winstcriterium voor de variabele beloning hieraan te koppelen, kan worden voorkomen dat er bonussen kunnen worden uitgekeerd wanneer de bank niet voldoende ‘echt’ eigen vermogen heeft.

Als deze drie criteria aan het al dan niet uitkeren van variabel loon worden gekoppeld en daarin bovendien maatvoering wordt gekend, dragen bonussen bij aan het gezond maken van de bank.

In plaats daarvan zwichten banken voor de publieke opinie door ook objectief nuttige varianten van variabele beloningen — in elke sector volkomen geaccepteerd — uit de weg te gaan. Niet voor niets wijst Nobelprijswinnaar Robert Shiller in het interview in deze krant erop dat de sector dan minder aantrekkelijk wordt voor goed presterende professionals. daarmee spant de sector het paard achter de wagen.

Marcel Canoy is hoofdeconoom Ecorys en columnist van het FD, Peter Verhaar is medeoprichter van Alex Beleggersbank.

Onze staatsschuld is juist laag (column BNR 21 oktober 2013)

Kent u David Tepper? Ik vermoed van niet. Tepper was in 2012 de best betaalde hedgefund manager met een beloning van circa 1,5 miljard euro. Zijn hedgefonds, Appaloosa zal u ook niet bekend voorkomen. De grootste hedgefunds zijn gevestigd in de VS en London en zijn voor ons vrijwel onbekende namen. In de ranglijstjes is het grootste hedgefund Bridgewater met een belegd vermogen van 54 miljard euro. Ik ken echter een veel groter hedgefund. De manager daarvan verdient een schamele 144.000 euro, dat is 1/tienduizendste van het salaris van de heer Tepper. Over wie ik het heb? Het is de Nederlandse Staat.

De Nederlandse Staat leent namelijk geld op de kapitaalmarkten en stalt dat vrijwillig bij pensioenfondsen, die met dat geld mogen proberen rendement te maken. Het gaat om grote getallen. Bij een belegd pensioenvermogen van 1.200 miljard heeft de Staat een belastingclaim op dat pensioengeld van om en nabij 400 miljard. En het bedrag loopt op. In 2013 wordt weer voor 30 miljard aan pensioenpremies fiscaal gefaciliteerd. Hupsakee, dat is weer 10 miljard die de Staat door de fondsen laat beheren.

Er is goed en slecht nieuws. Eerst het goede nieuws. De Staat doet het uitstekend als hedgefund. De afgelopen 5 jaar kon zij lenen tegen gemiddeld 3% en de fondsen maakten gemiddeld 6%. En dat met een salaris van  144.000 euro voor de topman. Ik zou zeggen ‘doorgaan, vooral doorgaan’.

Dan het slechte nieuws. Een van de grootste beleggers ter wereld, Blackrock, plaatst Nederland slechts op de 14e plaats als het gaat om de houdbaarheid van de staatsschuld. Eind 2014 bedraagt de staatsschuld 466 miljard euro. Dat is het hoogste bedrag ooit. Als percentage van het bruto binnenlands product komt de schuld eind 2014 uit op 76,1 procent. In 2007 stond dit percentage nog op 45,3. Met andere woorden, Blackrock, maar ook Olli Rehn van de Europese Commissie corrigeren onze staatsschuld niet voor het enorme bezit van de Staat. Zouden zij dat wel doen, dan is de staatsschuld maar 66 miljard, peanuts in deze wereld en het debat in het parlement over de begrotingstekorten zou echt een andere toonzetting hebben.

Mijn advies aan Rutte en Dijsselbloem: maak duidelijk dat er in Nederland sprake is van een bruto staatsschuld en een netto staatsschuld. En als dat niet werkt, haal dan die belastingclaim naar voren, net als bij stamrecht bv’s. Dan zet ik alvast mijn roze bril op.