Gisteren maakte RABO haar jaarcijfers bekend. Zoals verwacht is RABO goed overeind gebleven in de bankencrisis. De bank moest wel een winstdaling publiceren van circa 400 miljoen. De helft hiervan (50%) is te herleiden tot de afboeking op DSB in het kader van het depositogarantiesysteem.

Ik kan mij goed voorstellen dat dit onverteerbaar is voor de RABO. Ik citeer even Moerland, de CEO:  ”een aantal riskante banken is druk bezig met het aantrekken van Nederlands spaargeld. Spaarders moeten daarom ook na het omvallen van Icesave en DSB nog steeds goed oppassen bij wie ze hun geld onderbrengen”.

Wie zijn die riskante banken? Moerland:  ”Moerland noemt geen namen, maar maakt volgens het Nederlands Dagbladwel duidelijk in welke hoek de risicobanken zitten. ‘Het gaat om kleinere financiële instellingen met grote zakenbankactiviteiten of die zich specialiseren op één ding. Ook zien we partijen die Nederlands spaargeld uitzetten in Oekraïne of Kazachstan.’

Ik ken er in ieder geval een: de LeaseplanBank. In mijn blog van 10 februai (zie hier link) had ik aangegeven dat dit soort banken, die juridisch volkomen terecht activiteiten mogen ontplooien op de spaarmarkt, naar mijn mening alleen spaargeld kunnen aantrekken omdat er een depositogarantiesysteem is. En zoals ik schreef, dit soort banken kan meer rente bieden als gevolg van het hogere risicoprofiel, daarbij andere banken min of meer dwingen mee te gaan in de prijzenslag, terwijl bij een mogelijk (voor iedereen: ik schrijf een mogelijk ) faillisement diezelfde banken kunnen opdraaien voor het verlies.

Dit geldt niet alleen voor RABO, ook Binckbank, een bank met een zeer laag risicoprofiel, heeft 16 miljoen winst moeten afschrijven op DSB.

RABO pleit voor een andere opzet van het garantiesysteem. Ik hoop dat dit snel gaat gebeuren.

Het Verbond van Verzekeraars, bij de verzekeraars praten ze over ‘het verbond’ , wil af van aanbod-gestuurde provisies (zie hier het rapport). Men wil daarmee vooruit lopen op toekomstige regelgeving. De tussenpersonen zijn vanzelfsprekend tegen.

Ik ben in mijn prive-financien ook weer tegen een verzekeraar en tussenpersoon aangelopen, waarbij een volstrekt overbodige beloning van de tussenpersoon wordt verstrekt, die ik u niet graag wil onthouden.

Ik heb op dit moment een levensloop-spaarrekening lopen bij RABO, die sinds kort nog maar 2,9% rente biedt. Ik ging via internet maar eens op zoek naar een hogere rekening en kwam uit bij SNS Reaal. Volgens de website is het tarief bij SNS 3,75%.

Als je als online-klant vervolgens een rekening wilt openen, dan wordt je naar een tussenpersoon in je postcode verwezen (waar je natuurlijk niets mee hebt of wil). Maar goed, ik mail even en er wordt na enig heen en weer mailverkeer een rekening geopend. Overigens verwacht die tussenpersoon (en SNS) dat je je in persoon even komt identificeren; men wil je adresgegevens controleren. Dat accepteerde ik natuurlijk niet, afgeleide identificatie zonder adresverificatie is volkomen normaal. Nadat SNS natuurlijk eerst tegenstribbelt (ha,ha moet van de wet, grote nonsens), gaan ze natuurlijk overstag (vinden het bedrag waarschijnlijk te interessant).

Dus alles geregeld, de tussenpersoon heeft nul komma nul gedaan (wat van mij ook niet hoeft). Vervolgens blijkt dat de betreffende tussenpersoon 0,15% van het door mij ingelegde geld krijgt (en dat is een flink bedrag!). Een vast bedrag zou ik nog kunnen begrijpen (hoewel IK al het werk heb gedaan), maar een procentuele vergoeding is natuurlijk te gek voor woorden.

Helaas, kan er (nog) weinig aan doen. Het extra procent rente is te aantrekkelijk, maar het geeft goed aan hoe apart het verdienmodel van de verzekeringsbranch is.

Minister De Jager heeft even drie petten op: (1) baas van de belastingdienst (2) verantwoordelijk voor de staatstschuld en (3)  aandeelhouder van de spaar-en beleggingsbank ABN AMRO. Dat biedt hem een uitgelezen kans iets te doen aan een van de opmerkelijkste onrechtvaardigheden in ons fiscale systeem: de vermogensrendementsheffing, ook wel nu de ‘vermogensheffing’ genoemd.

Deze heffing is destijds door PVDA staatssecretaris Vermeend geintroduceerd. Op zich was deze heffing een grote stap vooruit. Er kwam een eind aan allemaal ingewikkelde regelgeving. Het probleem zit in de vaststelling van het fictieve spaar-en beleggingsinkomen. Die werd namelijk op 4% gezet, destijds een redelijk reeel percentage, maar het probleem zit in het feit dat dit percentage vast blijft staan, waardoor er elk jaar 1,2% van het vermogen afgedragen dient te worden, ongeacht of U dat rendement daadwerkelijk kan realiseren.

Want met de huidige spaarrentes, op een internetspaarrekening maakt u circa 2,5%, betekent dat dat er slechts 1,3% netto overblijft, erg weinig als je moet leven van je spaargeld. De consequenties zijn dat consumenten gedwongen worden meer risico te nemen en dat kan nooit de bedoeling zijn.

Columnist Marcel Tak (zie hier link)  schrijft dat het allemaal nog erger kan.  De vermogensrendementheffing wordt letterlijk ondraaglijk als u zou kiezen voor deelname aan een kortlopende staatslening. Recent de minister van Financiën 365 miljoen uit de markt gehaald voor een obligatie met een resterende looptijd van bijna twee jaar. Hij betaalt op deze lening een effectieve rente van 0,96%. De vermogensrendementheffing leidt ertoe dat in deze situatie de risicomijdende belegger van elke 1000 euro geen cent rentevergoeding overhoudt en zelfs 2,40 euro inlevert. Het werkelijke tarief ligt zo boven de 100% waardoor beleggen in (kortlopende) staatsleningen zo een negatief inkomen oplevert. Het is duidelijk dat De Jager als hoeder van de staatsschuld niet blij kan zijn met deze constatering.

Spaarder en beleggers betalen dus nu al een belastingtarief dat ver boven de 52% uitstijgt!

De oplossing is eenvoudig en de Jager kan het nu invoeren. Maak het tarief van de vermogensrendementsheffing afhankelijk van de gemiddelde rente op een mandje staatsleningen. Het zal ervoor zorgen dat de belastingheffing rechtvaardiger is en tegelijkertijd zal het mensen stimuleren om meer te sparen!

De Icesave-soap gaat nog even door. In mijn eerdere blog gaf ik aan dat ik de uitspraken van Du Perron (professor en onderzoeker in hoeverre DNB steken heeft laten vallen in Icesave-drama) in de Volkskrant niet correspondeerden met zijn eigen onderzoek (zie hier het blog: “http://bank.blog.nl/dnb/2010/02/11/icesave-laat-de-echte-du-perron-nu-opstaan“).

In de Volkskrant had Du Perron blijkbaar gezegd dat DNB net als de Banque de France de aanvraag van Icesave had kunnen weigeren/traineren. Vervolgens gaf de Banque de France een verklaring uit dat Icesave helemaal geen aanvraag heeft gedaan. Ik zelf had al gesteld dat vertragen in ieder geval niet tot de formele bevoegdheden van DNB behoort.

Nu heeft Minister Bos een brief laten uitgaan, waarin Du Perron nog wat verder het moeras wordt ingeduwd (zie hier de brief).

Hier volgt de ‘mea culpa’van Du Perron:   “Vandaag heeft prof. mr. C.E. du Perron op mijn verzoek om inlichtingen over de aanvullende toetreding van Icesave (Landsbanki) tot het Franse depositogarantiestelsel mij geïnformeerd als volgt: “Onlangs heb ik tegenover de media verklaard dat het mij bekend was dat een aanvraag van Icesave (Landsbanki) om in Frankrijk aanvullend toe te treden tot het depositogarantiestelsel aldaar was geweigerd. Deze verklaring baseerde ik op bronnen van buiten de Nederlandsche Bank, waardoor ik mij vrij voelde hierover te spreken. Inmiddels is mij gebleken dat de informatie die ik aan deze bronnen ontleende onjuist was en dat ik deze bronnen verkeerd heb geïnterpreteerd. Ik heb geen weet van een aanvraag tot aanvullende toetreding als genoemd”.

Het is allemaal niet fraai. Vooralsnog blijft mijn constatering staan dat DNB de aanvraag van Icesave voor een bijkantoor niet kon weigeren/traineren en geheel moest afgaan op informatie van de toezichthouder in Ijsland.

De Icesave-soap gaat nog even door.In een Volkskrant artikel wordt Du Perron geciteerd waarin hij stelt dat DNB (Wellink) de vergunning van Icesave had kunnen weigeren. In het artikel wordt gesteld dat Frankrijk dit wel heeft gedaan. Helaas wordt het verhaal niet onderbouwd met harde argumenten.

Nu heeft Du Perron, samen met de Moor- van Vugt, dit wel gedaan in een rapport dat is opgesteld in juni 2009 in opdracht van Ministerie van Financien (”De bevoegdheden van de Nederlandsche bank inzake Icesave”). Dit rapport is verder door beide auteurs verdedigd voor de Commissie de Wit.

Wat staat in het rapport? Kort samengevat: DNB had geen tot zeer weinig bevoegdheden om de vergunning van Icesave als “bijkantoor” (dat het een bijkantoor betreft is zeer wezenlijk) op dat moment te weigeren. Hieronder twee citaten uit het rapport.

” Vraag: Moet DNB de vestiging van een bijkantoor in Nederland van een bank met zetel in een andere lidstaat toestaan (of, anders gezegd: kan DNB dat tegenhouden)? Antwoord: DNB moet die vestiging toestaan indien is voldaan aan de voorwaarden die de wet daartoe stelt op basis van de herziene Bankenrichtlijn. Zie par. 3.1.2 en 3.2.  In dat geval kan DNB die vestiging dus niet tegenhouden.”

“ Wij benadrukken dat DNB moest handelen binnen de beperkingen van het Europese stelsel en met onzekere informatie. Dat achteraf geconcludeerd kan worden dat een andere handelwijze het nadeel dat door Icesave is ontstaan geheel of gedeeltelijk had kunnen voorkomen, impliceert niet dat DNB, binnen dat kader en naar de wetenschap die zij toentertijd had, beleidsmatig verkeerde keuzes heeft gemaakt en nog minder dat DNB rechtens gehouden zou zijn geweest anders te handelen.”

De voorwaarden genoemd in de herziene bankenrichtlijn (gebaseerd op de Europese richtlijn) zijn zeer beperkt. Er wordt genoemd het ‘algemeen belang’ . De onderzoekers (Du Perron) geven echter aan dat op het moment van het afgeven van de vergunning voor het bijkantoor van een kleine Ijslandse bank, het algemene belang geen rol van betekenis kon spelen.

Er is ook een goede reden waarom de bevoegdheden van DNB zo beperkt zijn!

Bij een Bijkantoor speelt de toezichthouder in land van herkomst (Ijsland) de boventoon. Zij zijn verantwoordelijk voor het afgeven van de noodzakelijke informatie over de vergunning van de betreffende bank in het land van herkomst. Het Bijkantoor valt ook NIET onder het Nederlandse depositogarantiesysteem (!). Dus de spaarders die geld inlegden bij Icesave wisten of zouden moeten weten dat zij vielen onder het Ijslandse garantiesysteem.

Wel is het zo dat de ‘topping up’ clausule is gebruikt. Dat houdt in dat de spaargelden van 20.000 tot 40.000 wel onder Nederlandse systeem vielen (dit was geen verplichting!).

De opmerkingen van Du Perron in de Volkskrant kan ik dus niet rijmen met zijn eigen onderzoek. Dus wil de ‘echte’ Du Perron nu opstaan?

Vandaag schrijft ‘Bartjens’ in het FD over de nieuwe LeaseplanBank (zie hier). Bartjens maakt het hier wel weer bont en geeft er blijk van helemaal niet naar de Commissie de Wit geluisterd te hebben. Gisteren publiceerde ik zelf al op mijn blog over deze zogenaamde nieuwe bank (http://bank.blog.nl/bankieren-algemeen/2010/02/10/leaseplan-bank-echt-iedereen-wil-meesnoepen-uit-de-snoepdoos-van-minister-bos).

Het gaat mij in het geval van Bartjens om de laatste alinea. Daarin stelt Bartjens het volgende: ‘Mooi zou zijn als de concurrenten in de tussentijd toegeven dat er nog volop ruimte is en met Lease Plan Bank mee omhooggaan’.

Dit is echt de wereld op z’n kop. De Leaseplan Bank kan de hoogste tarieven in Nederland bieden omdat zij risicovolle uitzettingen heeft. Dit is 100% vergelijkbaar met het ING Direct debacle, waarbij ING Direct ook de hoogste tarieven bood, maar dat alleen maar kon omdat zij investeerde in de risicovolle Alt-A hypotheken.

Voor banken die met minder risico willen werken (omdat zij werken met geld van spaarders) is er misschien ruimte om hogere tarieven te bieden (maar dit gaat ten koste van de winstpotentie van de bank), maar NIET omdat de Leaseplan Bank dit doet.

Gisteren werd bekend dat LeasePlan zijn internet ’spaarbank’ nu echt live heeft gezet. In mijn blog van 27 augustus heb ik dit initiatief al kritisch besproken (zie hier). Je zou denken dat wij iets geleerd zouden moeten hebben na de verhoren van de Commissie de Wit. Helaas moet ik constateren dat dit niet het geval is. Natuurlijk, ik weet ook wel dat DNB zal zeggen dat er juridisch geen speld tussen te krijgen is, maar het blijft curieus en voor veel andere banken in Nederland een ‘doorn in het oog’.

Waar gaat het over?

LeasePlan, een autoleasebedrijf in handen van Volkswagen en een duitse investeerder Metzler (ik heb in de oorspronkelijke versie van dit blog geschreven: “twee Arabische staatsfondsen”, deze partijen hebben het belang verkocht), gaat ook een spaarbank voor particulieren oprichten. Hoeveel particulieren kennen LeasePlan? In directe zin weinig, want LeasePlan biedt diensten aan bedrijven die een wagenpark hebben van minstens 25 auto’s. Wellicht rijdt u in een geleasde auto van LeasePlan, maar wilt u dan ook uw spaargeld daar parkeren? Ik denk het niet. Toch kan LeasePlan een spaarbank oprichten, want in juridische zin is het Bank (ingeschreven in het WFT register van DNB) en omdat zij staat ingeschreven in het desbetreffende register van AFM valt zij onder het deposito-garantiesysteem. Met andere woorden, LeasePlan gaat ook meesnoepen uit de snoepdoos van Bos. Het is zeer twijfelachtig of een consument een spaarrekening zou openen bij LeasePlan als de Nederlandse Staat geen garantie zou geven.

Vooralsnog is Leaseplan een winstgevend bedrijf. in 2009 heeft zij 165 miljoen verdiend. Leaseplan gaat een bank voor particulieren starten omdat haar traditionele financieringsbron, via de bank en kapitaalmarkt, op kritische momenten opdroogde. Maar wat gebeurt als Leaseplan failliet gaat? Als het saldo bij die bank binnen de grenzen van het depositogarantiesysteem valt, voor u als consument niets, maar des te meer voor de andere banken in Nederland. Die moeten opdraaien voor het verlies.

Dit is natuurlijk eigenlijk te gek voor woorden. Leaseplan gaat eerst de huidige, echte consumentenbanken beconcurreren (en wellicht de tarieven opdrijven) en vervolgens mogen diezelfde banken uit hun geslonken winst, het evt. verlies van Leaseplanbank ophoesten. Het is niet meer dan logisch dat de banken hiertegen opponeren en pleiten voor een nieuw depositogarantiesysteem, waarbij banken met het hoogste risico ook de hoogste bijdrage in de pot moeten storten.

Met de start van Leaseplanbank is de urgentie nu nog hoger geworden. Tempo, minister Bos a.u.b.

Begin 2008 zijn Nederlandse huishoudens massaal in deposito’s met een vaste looptijd gestapt.  In januari 2008 stond er 69 miljard uit aan deposito’s met vaste looptijd, 6 maanden later was dit bedrag opgelopen tot ruim 90 miljard, blijkt uit cijfers van DNB.

Dit was rationeel gedrag van consumenten. Op dat moment kon geld worden vastgezet voor 1 of 2 jaar tegen percentages rond de 5% en het deposito-garantiesysteem zorgde voor de noodzakelijke bescherming van de hoofdsom.

Dit jaar zijn de tarieven in sneltreinvaart omlaag gegaan en de statistieken laten zien dat de instroom van nieuw geld in deposito’s is gestokt. De banken weten echter dat veel van de in de eerste helft van 2008 afgesloten deposito’s in deze periode zullen vrijvallen. In juli 2009 was het uitstaand saldo al gedaald tot 76 miljard.

Maar let op: banken timmeren daarom nu hard aan de weg om u te verleiden het vrijvallende geld opnieuw voor langere termijn vast te zetten.Vorige week heeft bijvoorbeeld de Credit Europe bank de tarieven voor lange termijn deposito’s verhoogd (vanaf looptijden met 2 jaar zijn de tarieven 0,25% omhoog gegaan). Ik denk dat andere banken zullen gaan volgen (kijk hiervoor op vergelijkingssites, bijv.deze).

Er is voor de banken een zeer goede reden om geld aan te trekken dat een langere periode vaststaat. De banken kunnen nu nog heel goedkoop geld lenen bij de Europese Centrale Bank. Het ziet er naar uit dat deze mogelijkheid gaat verdwijnen en dus zoeken de banken naar een alternatieve bron van goedkoop geld.

Wat is nu wijsheid voor een spaarder?  Niemand kan in de toekomst kijken en wat de rente gaat doen, is en blijft onzeker. Als u geen risico wenst te lopen en u het geld voor langere tijd niet nodig hebt, dan kunt u ingaan op de aanbiedingen van de banken.

Maar er zijn argumenten om het geld zo liquide mogelijk te houden. Immers, de economische crisis lijkt af te vlakken, de inflatie lijkt iets te versnellen, met andere woorden, de kans is aanwezig dat de rente wat gaat oplopen. En houd altijd in de gaten, dat banken geen filantropische instelling is. Als zij het geld nodig hebben, dan moet u misschien nog even wachten.

Minister Bos heeft antwoord gegeven op de kamervragen van de kamerleden Tang en Vos (PvdA) over de mogelijke overeenkomsten tussen ABN AMRO AEX-sparen en de RBS Royal obligaties en of deze producten eerder citroenen dan knollen zijn. Het antwoord laat niets aan onduidelijkheid over en komt 100% overeen met mijn  eigen analyse. Lees verder

Vandaag maakt Unilever bekend dat zij haar eigen bank, Unilever Beleggingsbank, gaat opheffen. Deze bank was in het leven geroepen om het spaarloon van haar medewerkers rentedragend te maken. Volgens het FD zou het gaan om 11.000 rekeningen. Het beheren van een spaarbank behoort niet tot de kernactiviteiten van het voedingsmiddelenconcern.

Dit is een kans voor de nieuwe bankiers. Daar lopen er een aantal rond in Nederland. Zie mijn blog 6 november ( http://bank.blog.nl/bankieren-algemeen/2009/11/06/nieuwe-banken-gaat-het-dan-toch-eindelijk-gebeuren). Het aanvragen van nieuwe bankvergunning is in Nederland geen sinecure, met name omdat DNB president heeft verklaard weinig te zien in nieuwe banken (overigens op basis een foutief uitgangspunt).

Dit lijkt mij een prachtige kans. Een nieuwe bank met direct 11.000 klanten komt niet elke dag beschikbaar.